Tiếng “khò khè” trong lồng ngực nói lên điều gì về sức khỏe của bạn?

Tiếng thở khò khè là âm thanh bất thường xuất hiện khi đường thở bị hẹp, thường nghe rõ lúc thở ra. Nhiều người xem đó chỉ là dấu hiệu cảm lạnh thoáng qua, nhưng thực tế, khò khè có thể là lời cảnh báo sớm của các bệnh lý nghiêm trọng ở phổi, tim hoặc đường thở.

Nguyên nhân thường gặp nhất của thở khò khè là các bệnh lý đường hô hấp. Hen suyễn và bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) là hai cái tên quen thuộc. Ở người hen, đường thở bị viêm và co thắt, dễ “phản ứng quá đà” khi gặp phấn hoa, bụi, lông thú hay nấm mốc, khiến hơi thở trở nên nặng nhọc, kéo dài và kèm tiếng khò khè. COPD lại thường gặp ở người hút thuốc lâu năm, khi niêm mạc phế quản bị tổn thương mạn tính, lòng đường thở hẹp dần theo thời gian.

Ngoài hen và COPD, nhiều bệnh lý phổi khác cũng có thể gây ra âm thanh này, như viêm phế quản, viêm tiểu phế quản (hay gặp ở trẻ nhỏ), viêm phổi do vi khuẩn hoặc virus, nhiễm virus hợp bào hô hấp (RSV), thậm chí là tình trạng hít sặc thức ăn hoặc dị vật vào đường thở. Một số bệnh di truyền như xơ nang khiến chất nhầy trong phổi đặc quánh, bít tắc đường thở, cũng làm người bệnh thở khò khè kéo dài.

Không chỉ phổi, tim và các cơ quan khác cũng có thể “lên tiếng”. Ở người suy tim sung huyết, dịch ứ trong phổi gây nên tình trạng còn gọi là “hen tim”, với biểu hiện thở khò khè kèm khó thở. Rối loạn chức năng dây thanh quản khiến dây thanh đóng – mở không đúng lúc cũng tạo ra âm thanh khò khè dễ nhầm với hen. Trào ngược dạ dày – thực quản là một nguyên nhân âm thầm khác: axit từ dạ dày trào ngược lên, xâm nhập đường thở, gây viêm và kích thích phổi.

Điều trị thở khò khè không có một công thức chung, mà phụ thuộc hoàn toàn vào nguyên nhân. Với hen suyễn, mục tiêu là kiểm soát lâu dài: tránh yếu tố khởi phát, dùng thuốc xịt cắt cơn khi cần và thuốc kiểm soát hằng ngày theo hướng dẫn bác sĩ. Nếu do nhiễm trùng như viêm phế quản hay viêm phổi, việc điều trị bằng thuốc phù hợp sẽ giúp tiếng khò khè giảm dần khi bệnh lui. Những nguyên nhân khác cần được bác sĩ đánh giá kỹ để xây dựng phác đồ điều trị phù hợp.

Bên cạnh điều trị y tế, một số biện pháp tại nhà có thể hỗ trợ làm dịu triệu chứng: bỏ thuốc lá và tránh khói thuốc, tập thở chậm và sâu để giúp đường thở thư giãn, uống trà nóng, sử dụng máy tạo độ ẩm và giữ không khí trong nhà sạch sẽ bằng máy lọc có màng HEPA. Những thay đổi nhỏ này đôi khi mang lại khác biệt lớn cho lá phổi.

Điều quan trọng là không xem nhẹ tiếng thở khò khè. Nếu tình trạng này tái diễn nhiều lần, không rõ nguyên nhân, kèm khó thở hoặc thở nhanh, bạn nên đi khám. Đặc biệt, cần gọi cấp cứu ngay khi thở khò khè xuất hiện đột ngột sau khi ăn, uống thuốc, bị côn trùng đốt, hoặc khi môi, da, móng tay chuyển sang màu xanh. Đó là lúc cơ thể đang phát tín hiệu khẩn cấp và bạn không nên chần chừ.