Tận dụng hiệu ứng "khởi đầu mới" ngày đầu năm để thay đổi lối sống

1. Hiệu ứng “khởi đầu mới” và động lực thay đổi hành vi

Hoạt động trong ngày mùng Một Tết không đơn thuần chỉ là khởi đầu về mặt tâm linh hay tinh thần, mà nó thực sự có thể trở thành một “điểm xuất phát” chiến lược cho sức khỏe của bạn trong cả năm. Các chuyên gia y tế cho biết, việc hình thành và duy trì những thói quen tích cực ngay từ đầu năm sẽ mang lại những lợi ích vô cùng bền vững cho cả thể chất lẫn tinh thần.

Trong tâm lý học hành vi, các nhà khoa học gọi hiện tượng con người dễ dàng đặt ra mục tiêu và thay đổi thói quen vào các mốc thời gian đặc biệt là “hiệu ứng khởi đầu mới” (fresh start effect). Những cột mốc như năm mới, dịp sinh nhật hoặc những sự kiện quan trọng giúp chúng ta có cảm giác như đang bước sang một chương mới của cuộc đời. Chính cảm giác này giúp mỗi người trở nên quyết tâm hơn trong việc cải thiện bản thân. Các chuyên gia sức khỏe cộng đồng khẳng định rằng, nếu biết tận dụng động lực tâm lý này để xây dựng các thói quen tốt như ngủ đủ giấc, vận động thường xuyên và ăn uống cân bằng, bạn sẽ tạo ra được sự khác biệt rất lớn cho sức khỏe lâu dài.

2. Ngủ đủ giấc: Nền tảng quan trọng ngay từ đầu năm

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), phần lớn các bệnh không lây nhiễm phổ biến hiện nay như tim mạch, ung thư hay tiểu đường đều có liên quan mật thiết đến lối sống. Tin vui là chúng ta hoàn toàn có thể phòng ngừa những căn bệnh này bằng cách thay đổi hành vi thông qua những bước đơn giản. Một trong những trụ cột quan trọng nhất chính là giấc ngủ.

Trong những ngày Tết, lịch sinh hoạt của nhiều gia đình thường bị xáo trộn do việc di chuyển, chúc Tết hoặc thức khuya tiếp khách. Tuy nhiên, việc duy trì chất lượng giấc ngủ ngay từ đầu năm là điều vô cùng thiết yếu. Dựa trên các nghiên cứu y khoa được tổng hợp bởi Mayo Clinic, một người trưởng thành cần ngủ từ 7 - 9 tiếng mỗi đêm. Việc ngủ đủ giấc mang lại nhiều lợi ích to lớn như:

-  Tăng cường hệ thống miễn dịch của cơ thể

- Cải thiện trí nhớ và ổn định cảm xúc

- Giảm thiểu các nguy cơ mắc bệnh tim mạch

Ngược lại, nếu tình trạng thiếu ngủ kéo dài, cơ thể sẽ tăng tiết hormone gây căng thẳng, dẫn đến rối loạn chuyển hóa, suy yếu khả năng kiểm soát cân nặng và ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe tổng thể. Để bảo đảm chất lượng giấc ngủ ngay cả trong dịp lễ, các chuyên gia khuyến nghị bạn nên:

- Cố gắng duy trì giờ đi ngủ và thức dậy tương đối ổn định

- Hạn chế tối đa việc sử dụng các thiết bị điện tử trước khi ngủ

- Tránh uống nhiều rượu bia vào buổi tối để không làm gián đoạn giấc ngủ

3. Vận động nhẹ nhàng: “Liều thuốc miễn phí” cho cơ thể

Dù ngày Tết bận rộn khiến nhiều người không có thời gian tập luyện thể thao chuyên nghiệp, nhưng việc duy trì vận động nhẹ nhàng vẫn mang lại những giá trị sức khỏe đáng kể. WHO khuyến cáo mỗi người trưởng thành nên duy trì ít nhất 150 phút hoạt động thể chất ở mức độ trung bình mỗi tuần, tương đương với khoảng 20 - 30 phút mỗi ngày.

Những hoạt động tưởng chừng đơn giản nhưng lại là “liều thuốc” hữu hiệu cho cơ thể như:

- Đi bộ sau bữa ăn: Giúp hỗ trợ hệ tiêu hóa, cải thiện việc kiểm soát đường huyết và giảm nguy cơ mắc các bệnh tim mạch.

- Các hoạt động thường ngày: Đi chúc Tết, dọn dẹp nhà cửa hay đi dạo ngoài trời đều góp phần duy trì sức khỏe thể chất.

Đặc biệt, việc vận động còn giúp cơ thể giải phóng endorphin, một loại hormone tạo cảm giác tích cực, từ đó giúp cải thiện tâm trạng và giảm bớt căng thẳng.

4. Chế độ ăn uống cân bằng: Không cần kiêng khem quá mức

Ẩm thực ngày Tết thường đặc trưng bởi các món ăn giàu năng lượng, nhiều chất béo và muối, dễ gây tăng cân hoặc rối loạn tiêu hóa. Tuy nhiên, các chuyên gia dinh dưỡng nhấn mạnh rằng bí quyết không nằm ở việc kiêng khem hoàn toàn mà là ở sự cân bằng.

Một chế độ ăn lành mạnh theo khuyến nghị của WHO nên bao gồm:

- Nhiều rau xanh và trái cây tươi

- Ngũ cốc nguyên hạt và protein nạc

- Hạn chế tối đa lượng đường, muối và các loại chất béo bão hòa.

Bên cạnh đó, việc hình thành thói quen ăn chậm, chú ý đến khẩu phần ăn và bổ sung đầy đủ nước cho cơ thể sẽ giúp bạn giảm nguy cơ ăn quá mức trong các bữa tiệc. Nếu bạn có thể duy trì được thói quen ăn uống hợp lý này ngay từ những ngày đầu năm, cơ thể sẽ dễ dàng thích nghi và duy trì trạng thái cân bằng ổn định trong suốt thời gian dài sau đó.

5. Chăm sóc sức khỏe tinh thần và xã hội

Sức khỏe, theo định nghĩa của WHO, không chỉ đơn thuần là việc không có bệnh tật, mà còn bao gồm một trạng thái tinh thần và xã hội tích cực. Dù năm mới là dịp đoàn tụ vui vẻ, nhưng nó cũng có thể mang lại những áp lực vô hình về tài chính, công việc hay các kỳ vọng cá nhân.

Để chăm sóc sức khỏe tinh thần, bạn có thể thực hiện những hành động đơn giản nhưng đầy ý nghĩa như

-  Dành thời gian chất lượng bên gia đình và trò chuyện cùng người thân.

- Thực hành lòng biết ơn đối với những gì mình đang có.

- Tham gia vào các hoạt động ngoài trời để thư giãn tâm trí.

Việc bắt đầu một năm mới với tâm thế lạc quan và tâm trạng tích cực không chỉ giúp giảm căng thẳng mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến cách bạn đối mặt và vượt qua những thách thức trong suốt cả năm. Tận dụng hiệu ứng "khởi đầu mới" chính là cách thông minh nhất để bạn đầu tư cho tài sản quý giá nhất của mình: Sức khỏe.