Tắm khuya, bấm điện thoại có thực sự gây đột quỵ ban đêm?

1. “Đột quỵ khi thức giấc” là thuật ngữ y khoa chính xác hơn “đột quỵ trong lúc ngủ”

“Đột quỵ trong lúc ngủ” có phải là một khái niệm y khoa chính thức không, hay chỉ là cách gọi chỉ một tình huống, thưa bác sĩ?

BS.CK2 Võ Thành Nam - Phó trưởng khoa Nội thần kinh, Bệnh viện An Bình trả lời: Trong thực tế, nhiều người thường hiểu “đột quỵ trong lúc ngủ” là tình trạng bệnh nhân đang ngủ thì xảy ra đột quỵ. Tuy nhiên, trong y khoa, thuật ngữ này không được sử dụng phổ biến.

Thay vào đó, thuật ngữ chuyên môn được dùng là “đột quỵ khi thức giấc”. Tức là khi bệnh nhân thức dậy và xuất hiện các triệu chứng như yếu liệt, méo miệng, nói đớ hoặc các dấu hiệu thần kinh bất thường khác thì được gọi là đột quỵ khi thức giấc.

2. Tắm khuya không trực tiếp gây đột quỵ nhưng vẫn tiềm ẩn rủi ro

Các thông tin cho rằng tắm khuya, đặc biệt bằng nước lạnh, có thể làm tăng nguy cơ đột quỵ ban đêm - nhận định này đúng ở mức độ nào, với nhóm người nào?

BS.CK2 Võ Thành Nam trả lời: Nhiều người thường lo ngại những yếu tố được xem là “không sinh lý” hoặc không phải thói quen sinh hoạt bình thường, chẳng hạn như tắm khuya hay tắm nước lạnh, có thể gây đột quỵ.

Tuy nhiên, hiện nay chưa có bằng chứng hoặc nghiên cứu đủ mạnh để khẳng định việc tắm khuya hay tắm nước lạnh là nguyên nhân trực tiếp gây đột quỵ.

Dù vậy, xét về mặt sinh lý bệnh và logic y học, tắm khuya hoặc tắm nước lạnh vẫn có thể góp phần làm tăng nguy cơ đột quỵ thông qua một số cơ chế gián tiếp.

Thứ nhất, khi tiếp xúc với nước lạnh, mạch máu có xu hướng co lại. Tình trạng co mạch này có thể khiến huyết áp tăng đột ngột, từ đó trở thành một yếu tố nguy cơ dẫn đến đột quỵ.

Thứ hai, vào ban đêm cơ thể thường có xu hướng uống ít nước hơn. Khi kết hợp với thời tiết lạnh hoặc nước lạnh, máu có thể trở nên cô đặc hơn. Khi máu cô đặc hơn, nguy cơ hình thành cục máu đông cũng có thể tăng lên.

Vì vậy, về nguyên tắc, tắm khuya hoặc tắm nước lạnh không được xem là nguyên nhân chính gây đột quỵ, nhưng có thể là yếu tố gián tiếp làm tăng nguy cơ ở một số đối tượng.

Đặc biệt, với những người thuộc nhóm nguy cơ cao, nên hạn chế những thói quen như tắm khuya hoặc tắm nước lạnh để giảm nguy cơ xảy ra các biến cố sức khỏe.

3. Bia rượu làm tăng nguy cơ đột quỵ theo nhiều cơ chế khác nhau

Uống rượu bia buổi tối có thật sự làm rối loạn huyết áp ban đêm và tăng nguy cơ đột quỵ khi ngủ hay không, hay chỉ là yếu tố gián tiếp?

BS.CK2 Võ Thành Nam trả lời: Các yếu tố nguy cơ gây đột quỵ đã được chứng minh rõ ràng bao gồm tăng huyết áp, tiểu đường, rối loạn mỡ máu và lối sống ít vận động. Bên cạnh đó, bia rượu và thuốc lá cũng là những yếu tố nguy cơ rất quan trọng.

Trong đó, bia rượu có thể làm tăng nguy cơ đột quỵ theo nhiều cơ chế khác nhau.

Thứ nhất, bia rượu là một tác nhân có thể gây ngộ độc cấp hoặc ngộ độc mạn tính, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến hệ thần kinh.

Thứ hai, bia rượu còn là yếu tố gián tiếp khiến người bệnh khó kiểm soát tốt các bệnh lý nền như tăng huyết áp và tiểu đường. Trong khi đó, tăng huyết áp và tiểu đường lại là những nguyên nhân quan trọng làm tăng nguy cơ đột quỵ.

Ngoài ra, việc sử dụng bia rượu kéo dài còn ảnh hưởng đến chức năng gan. Gan là cơ quan tham gia tổng hợp các yếu tố đông máu. Vì vậy, ở những bệnh nhân uống nhiều bia rượu hoặc mắc xơ gan, quá trình đông máu có thể bị rối loạn.

Tình trạng rối loạn đông máu này làm tăng nguy cơ xảy ra biến chứng đột quỵ, đặc biệt là xuất huyết não. Đây thường là dạng đột quỵ nặng và khó điều trị hơn do liên quan đến tình trạng mất cân bằng các yếu tố đông máu.

4. Dùng điện thoại trước giờ ngủ không trực tiếp gây đột quỵ nhưng dễ làm rối loạn giấc ngủ

Việc sử dụng điện thoại, máy tính trước giờ ngủ có liên quan trực tiếp đến nguy cơ đột quỵ không ạ?

BS.CK2 Võ Thành Nam trả lời: Hiện nay, cuộc sống bận rộn với nhiều áp lực khiến việc thức khuya hoặc sử dụng điện thoại, máy tính trước khi ngủ trở thành thói quen khá phổ biến ở nhiều người.

Tuy nhiên, tương tự như tắm khuya hay tắm nước lạnh, hiện nay vẫn chưa có bằng chứng khoa học đủ mạnh để khẳng định việc thức khuya hoặc sử dụng điện thoại vào ban đêm là nguyên nhân trực tiếp gây đột quỵ.

Dù vậy, việc sử dụng điện thoại hoặc các thiết bị điện tử trước khi ngủ, đặc biệt là tiếp xúc nhiều với ánh sáng xanh, có thể kích thích não bộ và làm tăng nguy cơ mất ngủ hoặc rối loạn giấc ngủ kéo dài.

Khi tình trạng mất ngủ hoặc stress kéo dài xảy ra, huyết áp và đường huyết có thể trở nên khó kiểm soát hơn. Chính sự mất ổn định của các bệnh lý nền này mới là yếu tố có thể làm tăng nguy cơ đột quỵ.

Như vậy, không phải việc sử dụng điện thoại trước khi ngủ trực tiếp gây đột quỵ mà vấn đề nằm ở những ảnh hưởng gián tiếp của nó đối với sức khỏe tổng thể và các bệnh lý nền.

>>> Đọc thêm phần 2: Hiểm họa đột quỵ khi thức giấc và cách kiểm soát bệnh nền