Tại sao trẻ nhỏ dễ bị thiếu máu thiếu sắt?

Thiếu máu thiếu sắt là tình trạng phổ biến ở trẻ nhỏ, đặc biệt trong năm đầu đời. Nguyên nhân đến từ nhu cầu sắt tăng cao trong giai đoạn phát triển nhanh chóng, trong khi chế độ dinh dưỡng bổ sung lại chưa đáp ứng đủ, nhất là ở những vùng nông thôn, miền núi.

Sau khi chào đời, sữa mẹ là nguồn cung cấp sắt chủ yếu cho trẻ. Dù hàm lượng sắt trong sữa mẹ không cao, song loại sắt này dễ hấp thu và gần như được cơ thể trẻ sử dụng hoàn toàn. Sắt giữ vai trò quan trọng trong quá trình tạo hồng cầu, giúp vận chuyển oxy đến các cơ quan. Vì vậy, nếu trẻ không được bú mẹ đầy đủ hoặc cai sữa sớm, nguy cơ thiếu sắt và thiếu máu rất dễ xảy ra.

Trong năm đầu đời, trẻ tăng trưởng với tốc độ vượt bậc. Cân nặng, chiều cao, khối lượng máu và các mô cơ thể đều phát triển nhanh chóng, kéo theo nhu cầu sắt tăng cao hơn nhiều so với người trưởng thành tính theo mỗi kg thể trọng. Trong khi đó, dạ dày của trẻ còn nhỏ, lượng thức ăn nạp vào hạn chế nên khó đáp ứng được đủ nhu cầu.

Chế độ dinh dưỡng bổ sung cũng là một nguyên nhân quan trọng. Ở nhiều vùng nông thôn, miền núi, trẻ thường được ăn dặm sớm bằng các loại bột gạo, bột ngô. Đây là nhóm thực phẩm nghèo sắt, và sắt từ ngũ cốc lại khó hấp thu. Ngược lại, sắt trong thực phẩm động vật như thịt, gan, trứng, cá, tôm có giá trị sinh học cao hơn và dễ hấp thu hơn nhiều. Nếu khẩu phần ăn của trẻ thiếu các loại thực phẩm này, nguy cơ thiếu máu thiếu sắt sẽ tăng cao.

Ngoài ra, vitamin C đóng vai trò hỗ trợ hấp thu sắt hiệu quả. Những bữa ăn ít rau xanh, quả chín cũng khiến khả năng hấp thu sắt từ thức ăn của trẻ giảm đi đáng kể. Ở các vùng khó khăn, khẩu phần ăn của trẻ thường thiếu đa dạng, ít thực phẩm giàu dinh dưỡng, dẫn đến tình trạng thiếu máu phổ biến.

Theo các chuyên gia dinh dưỡng, để phòng ngừa thiếu máu thiếu sắt, cha mẹ cần cho trẻ bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu, sau đó cho ăn dặm hợp lý với đầy đủ nhóm thực phẩm, đặc biệt là nguồn sắt từ động vật. Kết hợp cho trẻ ăn rau xanh, trái cây giàu vitamin C sẽ giúp cơ thể hấp thu sắt tốt hơn. Việc theo dõi dinh dưỡng và thăm khám định kỳ cũng rất quan trọng, giúp phát hiện sớm và can thiệp kịp thời nếu trẻ có dấu hiệu thiếu máu.

Thiếu máu thiếu sắt không chỉ ảnh hưởng đến sự phát triển thể chất mà còn tác động đến trí tuệ và khả năng học hỏi của trẻ trong tương lai. Do đó, xây dựng chế độ dinh dưỡng đầy đủ và cân bằng ngay từ những năm tháng đầu đời chính là chìa khóa để trẻ phát triển khỏe mạnh.