Sự thật về hạn sử dụng thực phẩm - bạn có đang hiểu sai?

Trên hầu hết các loại thực phẩm đóng gói, từ hộp sữa, bánh kẹo cho tới các gói gia vị, chúng ta đều thấy in những dòng chữ như “Hạn sử dụng”, “Dùng trước ngày…”, “Best before” hay “Use by”. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu đúng nghĩa. Không ít người vội vứt bỏ thực phẩm khi vừa qua ngày ghi trên bao bì, dù thực chất sản phẩm vẫn còn an toàn để ăn.

Hạn sử dụng và “nên dùng trước” không giống nhau

Trước hết, cần phân biệt hai khái niệm:

“Use by” hoặc “Hạn sử dụng”: là mốc thời gian mà nhà sản xuất cam kết sản phẩm còn an toàn cho sức khỏe nếu được bảo quản đúng cách. Sau ngày này, thực phẩm có thể tiềm ẩn nguy cơ vi khuẩn, nấm mốc, chất độc hại dù bề ngoài chưa đổi màu hay có mùi.

Các mặt hàng tươi sống như thịt cá đóng gói, sữa tươi, thực phẩm ăn liền sẵn sàng ngay (ready-to-eat) thường ghi “Use by”. Với nhóm này, tốt nhất không dùng sau hạn.

“Best before” hay “Nên dùng trước”: là mốc mà nhà sản xuất bảo đảm chất lượng tốt nhất về hương vị, cấu trúc, giá trị dinh dưỡng. Sau ngày này, thực phẩm có thể giảm độ giòn, màu sắc, hương thơm, nhưng vẫn ăn được nếu bảo quản tốt. Bánh quy, mì ống, gạo, đồ hộp, gia vị khô… thường nằm trong nhóm này.

Như vậy, nhiều người đã hiểu sai khi cho rằng mọi loại thực phẩm “quá hạn” đều nguy hiểm. Thực tế, phần lớn thực phẩm khô, đóng gói kín còn ăn được nhiều tuần, thậm chí vài tháng sau “best before” nếu không bị ẩm, mốc, hay hở bao bì.

Thay vì chỉ nhìn vào một con số, hãy kết hợp cảm quan và cách bảo quản để đưa ra quyết định sử dụng sản phẩm hay bỏ đi.

Vì sao có sự nhầm lẫn?

Một phần do thói quen dịch thuật và ghi nhãn. Tại Việt Nam, nhiều sản phẩm nhập khẩu được dán nhãn chung chung là “HSD” cho cả “best before” lẫn “use by”. Người tiêu dùng khó phân biệt, dẫn đến tâm lý “quá ngày là bỏ”.

Ngoài ra, tâm lý sợ ngộ độc thực phẩm, cùng những câu chuyện cảnh báo trên mạng xã hội càng khiến nhiều gia đình cẩn trọng quá mức.

Theo Tổ chức Nông lương Liên Hợp Quốc (FAO), việc vứt bỏ thực phẩm chỉ vì quá ngày “best before” là nguyên nhân lớn gây lãng phí lương thực. Tại châu Âu, người dân bỏ đi khoảng 88 triệu tấn thực phẩm mỗi năm, phần lớn vẫn còn ăn được.

Cách đánh giá thực phẩm còn an toàn

Để tránh lãng phí và vẫn đảm bảo sức khỏe, bạn có thể áp dụng một số nguyên tắc:

Quan sát bao bì: Nếu túi, hộp còn nguyên vẹn, không phồng, rách, gỉ sét (đối với đồ hộp), thực phẩm khô thường vẫn an toàn.
Ngửi và nếm nhẹ: Thực phẩm hỏng thường có mùi chua, hăng, hoặc vị lạ.
Kiểm tra màu sắc, kết cấu: Với bột, hạt, nếu không thấy ẩm mốc, không có côn trùng, có thể dùng tiếp.
Bảo quản đúng: Giữ nhiệt độ tủ lạnh ổn định 0-5°C cho thực phẩm tươi; thực phẩm khô nên cất nơi khô ráo, tránh ánh nắng.

Khi nào nên bỏ ngay

Một số trường hợp cần loại bỏ dù còn hạn:

Bao bì phồng, rỉ nước, có mùi lạ (đặc biệt đồ hộp).
Nấm mốc rõ rệt trên bánh mì, hoa quả.
Sữa, thịt, hải sản tươi bốc mùi, đổi màu.

Lời khuyên cho người tiêu dùng

Đọc kỹ nhãn: tìm hiểu sự khác biệt giữa “Use by” và “Best before”.
Mua lượng vừa đủ, ưu tiên dùng thực phẩm gần ngày hết hạn trước.
Với hàng khô, có thể yên tâm sử dụng sau “best before” nếu bảo quản tốt.

Kết luận

Hạn sử dụng không phải là “điểm chết” hay deadline của thực phẩm, mà là mốc để chúng ta biết khi nào chất lượng giảm hoặc an toàn không còn đảm bảo. Hiểu đúng giúp bạn bảo vệ sức khỏe, đồng thời giảm lãng phí, tiết kiệm chi phí.