Sau khi mất thú cưng, làm sao để vượt qua cảm giác dằn vặt?

1. Cảm giác dằn vặt khi mất thú cưng là phản ứng bình thường

Nhiều người có xu hướng tự trách bản thân khi thú cưng qua đời. Cảm giác này có phổ biến không và nên xử lý ra sao?

BS Nguyễn Trung Nguyên trả lời: Đối với những người xem thú cưng như người thân của mình, khi thú cưng đi lạc, mất tích, bị bắt cóc hoặc qua đời vì bất kỳ lý do nào, cảm giác dằn vặt là điều rất dễ xảy ra. Nhiều người thường tự trách bản thân với những suy nghĩ như: mình chăm sóc chưa đủ tốt, mình đã làm chưa tốt hoặc “giá như mình làm điều này, giá như mình làm điều kia”.

Đây là phản ứng hoàn toàn bình thường bởi họ xem thú cưng như một người thân và có những cảm xúc tương tự trước sự mất mát.

Tuy nhiên, điều cần nhận thức là mọi thứ trên đời đều có những giới hạn nhất định. Con người sinh ra đều phải trải qua quy luật sinh, lão, bệnh, tử và thú cưng cũng không nằm ngoài điều đó.

Việc chấp nhận rằng một ngày nào đó thú cưng sẽ già đi, mất đi hoặc có thể xảy ra những sự cố như đi lạc là điều không dễ dàng. Đó là những tai nạn trong cuộc sống, là những điều không ai mong muốn xảy ra nhưng vẫn luôn tồn tại như một phần của cuộc sống.

2. Đừng xem nhẹ nỗi đau của người mất thú cưng

Gia đình và bạn bè nên ứng xử thế nào để hỗ trợ một người đang trải qua nỗi buồn này? Đặc biệt, có những câu nào tưởng là an ủi nhưng lại khiến họ đau lòng hơn - mà bạn bè và người thân nên tránh nói?

BS Nguyễn Trung Nguyên trả lời: Nếu người thân hay bạn bè mất thú cưng, điều đầu tiên cần làm là tôn trọng mối quan hệ giữa người nuôi và thú cưng của họ. Bên cạnh đó, cũng cần tôn trọng cảm xúc, cảm giác mất mát của họ bởi đó là những cảm xúc thật.

Không nên biến sự mất mát đó thành điều để bình phẩm hoặc đùa cợt. Nhiều người có thể nói: “Chỉ là một con thú thôi”, hoặc “Mất con này thì nuôi con khác”. Tuy nhiên, những lời nói như vậy xuất phát từ việc không thật sự hiểu cảm xúc của người đối diện.

Với người ngoài, đó có thể chỉ là một con vật, nhưng đối với người nuôi, thú cưng có thể là một thành viên trong gia đình, là một phần trong cuộc sống của họ chứ không đơn thuần chỉ là một con thú.

Vì vậy, khi chứng kiến một người đang trải qua sự mất mát này, cần tránh những câu nói dễ gây tổn thương như: “Mất con này mua con khác” hay “Chỉ là con thú thôi mà, có gì đâu phải buồn”. Những lời nói đó vô tình thể hiện sự thiếu tôn trọng đối với cảm xúc và nỗi đau của người đang mất đi thú cưng.

3. Trẻ cần được giải thích đúng về sự chia ly khi mất thú cưng

Với trẻ em, việc mất thú cưng có thể ảnh hưởng đến tâm lý như thế nào và cha mẹ nên trò chuyện ra sao?

BS Nguyễn Trung Nguyên trả lời: Đối với trẻ con, mất thú cưng có thể là trải nghiệm đầu tiên về sự chia ly, cũng là lần đầu trẻ tiếp xúc với khái niệm về sự sống và cái chết.

Với người lớn, việc tiếp cận và nhận diện sự chia ly hay cái chết có thể đi kèm với nhiều kiến thức và kỹ năng hơn. Nhưng với trẻ con, đây là lần đầu các em đối diện với điều đó. Vì vậy, khi một đứa trẻ mất đi thú cưng do chết, đi lạc hoặc mất tích, cha mẹ trước hết cần tôn trọng cảm xúc của con.

Sự đau buồn, khóc lóc vì mất đi một người bạn thân, một món đồ chơi gắn bó hoặc một “người thân” của trẻ là điều cần được tôn trọng. Song song đó, cha mẹ cần lựa lời và giải thích từng bước để con hiểu về khái niệm chết, sự chia ly, từ đó đón nhận sự mất mát trong sự bình yên và hiểu biết hơn.

Không nên để trẻ rơi vào cảm giác đột ngột, hoang mang và hoàn toàn không hiểu chết là gì. Những câu nói như “con mèo không chết đâu, nó chỉ đi ngủ thôi” hoặc “con chó chỉ đi ngủ thôi” thường được người lớn dùng để trấn an trẻ, nhưng cách nói này không phù hợp.

Trẻ có thể tiếp tục thắc mắc vì sao thú cưng ngủ mãi không dậy, hoặc vì sao đã ngủ rồi lại không còn ở nhà nữa. Vì vậy, thay vì nói dối về sự ra đi của thú cưng, cha mẹ nên lựa lời giải thích với con rằng con vật đó đã chết, chết là gì, và giúp con từng bước hiểu về cái chết cũng như sự chia ly trong cuộc sống.

4. Nhiều mối quan hệ và tập cân bằng cảm xúc giúp vượt qua mất mát

Cuối cùng, bác sĩ có lời khuyên gì giúp mỗi người có thể đối diện, chấp nhận và dần vượt qua sự mất mát này một cách lành mạnh?

BS Nguyễn Trung Nguyên trả lời: Để chấp nhận sự mất mát, cần hiểu rằng cuộc sống luôn vận hành theo quy luật sinh, lão, bệnh, tử. Con người cũng như vậy và thú cưng cũng không nằm ngoài quy luật đó. Cái chết hay sự chia ly của thú cưng là những điều có thể xảy ra trong cuộc sống, là những điều không ai mong muốn nhưng đôi khi không thể tránh khỏi.

Tuy nhiên, con người vẫn có nhiều mối quan hệ và nhiều cách khác nhau để cân bằng cuộc sống, chứ không chỉ có thú cưng là điểm tựa duy nhất.

Vì vậy, để vượt qua nỗi đau khi mất đi thú cưng, mỗi người cần xây dựng thêm các mối quan hệ xã hội và có thêm nhiều phương thức khác giúp cân bằng cảm xúc của mình.

Việc tôn trọng cảm xúc, hiểu cảm xúc của bản thân và phát triển cảm xúc theo hướng lành mạnh là cách tốt nhất để vượt qua những mất mát trong cuộc sống.

>>> Đọc thêm phần 1: Vì sao mất thú cưng có thể gây tổn thương tâm lý kéo dài?