Phòng ngừa bán trật khớp vai sau đột quỵ

Bán trật khớp vai: biến chứng sớm, tiến triển nhanh và ảnh hưởng phục hồi

Đau vai do liệt nửa người có thể xuất hiện ngay trong vòng 2 tuần đầu, nhưng thường gặp hơn sau 2-3 tháng. Đặc biệt, sự tiến triển của bán trật khớp vai diễn ra chủ yếu trong 3 tuần đầu sau đột quỵ. Việc phòng ngừa bán trật khớp vai vì thế vô cùng quan trọng, bởi một khi đã xảy ra thì chưa có phương pháp nào được chứng minh có thể đưa khớp trở về trạng thái ban đầu hoặc cải thiện hoàn toàn.

Bán trật khớp vai là tình trạng chỏm xương cánh tay di lệch ra khỏi trung tâm ổ chảo xương vai. Trật có thể hoàn toàn hoặc một phần, và trong trường hợp chỉ trật một phần thì gọi là bán trật.

Nguyên nhân thường gặp nhất là giai đoạn liệt mềm sau đột quỵ, khi các gân cơ và dây chằng quanh khớp vai trở nên yếu đi. Bệnh nhân không được kê tư thế đúng khi nằm giường, hoặc tay bên liệt bị kéo liên tục khiến chỏm xương cánh tay dần dịch chuyển khỏi ổ chảo. Ngoài ra, quá trình chăm sóc thiếu cẩn trọng, thô bạo của người nhà cũng có thể gây tổn thương, làm tăng nguy cơ bán trật khớp vai.

Bán trật khớp vai tuy không đe dọa đến tính mạng nhưng ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sống và quá trình phục hồi. Người bệnh sẽ bị đau vai, hạn chế hoặc mất tầm vận động khớp vai. Khoảng cách giữa mỏm cùng vai và đầu trên xương cánh tay gia tăng, có thể đo lường bằng độ rộng một lóng ngón tay. Khi đau, bệnh nhân thường ngại hoặc từ chối tham gia tập luyện phục hồi chức năng, làm chậm tiến trình cải thiện vận động.

Phòng ngừa và hỗ trợ điều trị bán trật khớp vai sau đột quỵ

Để ngăn ngừa bán trật khớp vai, điều quan trọng nhất là chăm sóc vai đúng cách trong quá trình dịch chuyển, cầm nắm và luôn đặt tay ở tư thế có nâng đỡ vai. Một số biện pháp hỗ trợ gồm: Dùng đai, nẹp hỗ trợ: giúp nâng đỡ trọng lượng cánh tay, hạn chế sự kéo xuống dưới của xương cánh tay và giảm căng thẳng trên bao khớp. Kích thích điện chức năng (FES): đã được chứng minh cải thiện cơn đau trong bán trật khớp vai, với vị trí kích thích ở cơ trên gai và cơ Delta bó sau. Băng dán chuyên dụng: đặc biệt hữu ích trong giai đoạn đầu sau đột quỵ, với nhiều ưu điểm hơn so với các phương pháp khác. Tư vấn và quản lý: cần hướng dẫn bệnh nhân, người chăm sóc và người thân cách đặt tay đúng để trọng lượng cánh tay luôn được nâng đỡ.

Bán trật khớp vai sau đột quỵ là biến chứng thường gặp, làm cản trở quá trình phục hồi và gây đau đớn cho người bệnh. Phòng ngừa từ sớm bằng tư thế đúng, hỗ trợ nâng đỡ vai và áp dụng các biện pháp điều trị phù hợp sẽ giúp hạn chế tối đa nguy cơ này, đồng thời cải thiện hiệu quả phục hồi chức năng cho bệnh nhân.