Ô nhiễm không khí nguy hiểm thế nào đối với hệ hô hấp?

Ô nhiễm không khí đang âm thầm trở thành “kẻ sát nhân vô hình” với sức khỏe hô hấp. Mỗi nhịp thở trong bầu không khí ô nhiễm là lúc phổi phải chống chọi với bụi mịn và khí độc, để lại những hệ lụy không chỉ tức thời mà còn kéo dài, làm gia tăng nguy cơ bệnh hô hấp mãn tính.

Không khí ô nhiễm chứa nhiều tác nhân nguy hiểm như bụi mịn PM2.5, PM10, ozone, NO₂, SO₂… Những hạt bụi siêu mịn có kích thước nhỏ đến mức dễ dàng xuyên qua hàng rào bảo vệ tự nhiên của đường hô hấp, đi sâu vào phế nang, gây viêm, tổn thương mô phổi. Nguy hiểm hơn, một phần trong số đó còn có thể xâm nhập vào máu, ảnh hưởng không chỉ đến phổi mà cả tim mạch và nhiều cơ quan khác.

Nguồn phát sinh ô nhiễm chủ yếu đến từ khí thải giao thông, hoạt động công nghiệp, đốt nhiên liệu hóa thạch và cháy rừng. Tại các đô thị lớn, nơi mật độ xe cộ dày đặc và không gian xanh hạn chế, chất lượng không khí thường xuyên vượt ngưỡng an toàn. Những người sinh sống gần trục giao thông lớn, khu công nghiệp hoặc công trường xây dựng là nhóm phải “hít bụi” nhiều hơn mỗi ngày, đồng nghĩa với nguy cơ bệnh hô hấp cao hơn.

Không khí mờ đục bao trùm giờ cao điểm đô thị, khi dòng xe ken đặc cuốn theo bụi mịn và khí thải - những “tác nhân vô hình” len lỏi vào từng nhịp thở, âm thầm bào mòn sức khỏe hô hấp mỗi ngày.

Ô nhiễm không khí không đối xử công bằng với tất cả mọi người. Trẻ em, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và những người mắc bệnh nền hô hấp, tim mạch là các nhóm dễ bị tổn thương nhất. Phổi trẻ em còn non nớt, đang trong quá trình phát triển nên rất nhạy cảm với các tác nhân ô nhiễm. Trong khi đó, người cao tuổi có hệ miễn dịch suy giảm, khó thích nghi trước những thay đổi bất lợi của môi trường. Với phụ nữ mang thai, việc tiếp xúc lâu dài với không khí ô nhiễm có thể làm tăng nguy cơ sinh non, sảy thai hoặc khiến trẻ sinh ra dễ mắc các bệnh hô hấp.

Hệ quả của ô nhiễm không khí thể hiện rõ qua sự gia tăng các bệnh lý như viêm phế quản mạn tính, hen suyễn, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) và viêm phổi. Các chất ô nhiễm kích thích đường thở, làm bệnh hen dễ tái phát và nặng hơn, đồng thời khiến các bệnh hô hấp mạn tính tiến triển nhanh, khó kiểm soát.

Không chỉ ngoài trời, không khí trong nhà cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ. Nhiều nghiên cứu cho thấy mức độ ô nhiễm trong nhà có thể cao gấp nhiều lần so với ngoài trời do tích tụ khói thuốc lá, hóa chất tẩy rửa, sơn, đồ nội thất và khí độc sinh ra khi đun nấu. Không gian kín, thiếu thông gió vô tình biến ngôi nhà thành “chiếc bẫy” đối với hệ hô hấp nếu không được kiểm soát tốt chất lượng không khí.

Trước thực trạng này, bảo vệ lá phổi không còn là việc của riêng ngành y tế, mà là trách nhiệm của mỗi cá nhân trong từng lựa chọn sinh hoạt hằng ngày. Bởi suy cho cùng, khi không khí sạch trở thành điều xa xỉ, thì một hơi thở lành mạnh cũng là điều cần được gìn giữ bằng ý thức và hành động cụ thể.