Nồm ẩm và vòng xoáy tái phát của viêm da cơ địa

1. Độ ẩm không khí tăng cao khiến viêm da cơ địa dễ bùng phát trở lại

Viêm da cơ địa vốn dễ tái phát theo thời tiết. Nhiều người nghĩ bệnh chỉ nặng khi trời hanh khô, nhưng thực tế không ít bệnh nhân lại bùng phát mạnh trong mùa nồm ẩm.

BS có thể giúp khán giả hiểu thêm lý do vì sao kiểu thời tiết như nồm ẩm-độ ẩm không khí cao lại tác động mạnh mẽ đến viêm da cơ địa như vậy ạ?

TS.BS Trần Ngọc Ánh - Nguyên Phó chủ nhiệm bộ môn Da liễu, Trường Đai học Y khoa Phạm Ngọc Thạch trả lời: Viêm da cơ địa là một bệnh viêm da mạn tính, có liên quan đến hàng rào bảo vệ da và hệ miễn dịch. Bệnh không chỉ dễ tái phát vào mùa hanh khô khi da bị khô mà ngay cả trong mùa nồm ẩm, khi nhiệt độ và độ ẩm không khí tăng cao, tình trạng này cũng có xu hướng bùng phát.

Trong mùa nồm ẩm, da tiết nhiều mồ hôi nhưng lại bay hơi kém, khiến bề mặt da luôn trong trạng thái ẩm ướt, bết rít và khó chịu. Yếu tố này làm ảnh hưởng đến hàng rào bảo vệ da, khiến da dễ bị kích ứng, từ đó kích hoạt phản ứng viêm và làm viêm da cơ địa tái phát.

Bên cạnh đó, môi trường ẩm trên bề mặt da còn tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn, vi nấm, nấm mốc và các vi sinh vật phát triển, đặc biệt là tụ cầu vàng. Đây là yếu tố đã được chứng minh có thể làm bệnh nặng thêm và dễ tái phát. Đồng thời, không khí ẩm ướt hơn bình thường cũng làm gia tăng các dị nguyên kích thích làn da, góp phần khiến viêm da cơ địa bùng phát trở lại.

2. Không gian ẩm thấp và bí bách làm suy yếu hàng rào da và kéo dài viêm da cơ địa

Mùa nồm ẩm khiến không gian sống trở nên bí bách, sàn tường đọng nước, đồ đạc dễ ẩm mốc. Với làn da có hàng rào bảo vệ vốn đã yếu như ở người viêm da cơ địa, những điều kiện này tác động ra sao?

Và theo BS, đâu là những yếu tố kích thích thường gặp trong môi trường ẩm - như nấm mốc, vi khuẩn hay bụi mịn - có thể khiến bệnh dễ tái phát hoặc kéo dài?

TS.BS Trần Ngọc Ánh trả lời: Trong mùa nồm ẩm, không gian sống trở nên bí bách, đồ đạc trong nhà ẩm ướt, tạo điều kiện thuận lợi cho nấm mốc phát triển. Trên cơ thể, da dễ tiết nhiều mồ hôi nhưng lại bay hơi chậm, khiến mồ hôi đọng lại trên bề mặt da. Cùng với đó, bụi và bụi mịn trong không khí không dễ khuếch tán mà bám trực tiếp lên da, làm môi trường xung quanh trở nên kém thông thoáng, da không được “thở” và hàng rào bảo vệ da bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Khi hàng rào da suy yếu, các dị nguyên từ bên ngoài dễ xâm nhập, kích thích và khởi phát phản ứng viêm, từ đó làm bùng phát viêm da cơ địa. Môi trường ẩm còn tạo điều kiện cho vi khuẩn, vi nấm và nấm mốc phát triển, làm tăng nguy cơ nhiễm trùng. Độ ẩm không khí cao, không gian thiếu thông thoáng, quần áo và vật dụng thường xuyên trong tình trạng ẩm ướt đều trở thành những yếu tố kích thích làn da, khiến viêm da cơ địa tái phát hoặc kéo dài dai dẳng hơn.

3. Ngứa dai dẳng và tổn thương da là tín hiệu cảnh báo bệnh đang quay trở lại

Tình trạng này nếu không được kiểm soát sẽ gây ảnh hưởng ra sao đến người bệnh về cả mặt thể chất lẫn tinh thần, thưa BS? Đâu là những dấu hiệu cảnh báo chúng ta rằng viêm da cơ địa đang quay trở lại để có giải pháp kịp thời, ngăn chặn biến chứng?

TS.BS Trần Ngọc Ánh trả lời: Viêm da cơ địa là bệnh mạn tính và có xu hướng tái phát nhiều lần, gây ảnh hưởng đáng kể cả về thể chất lẫn tinh thần. Về thể chất, biểu hiện thường gặp nhất là ngứa da dai dẳng. Cảm giác ngứa khiến người bệnh phải gãi, da bị trầy xước và tình trạng này lặp đi lặp lại dễ dẫn đến nhiễm trùng.

Bên cạnh đó, bệnh còn tác động lớn đến tinh thần: người bệnh thường xuyên mất ngủ, làm việc thiếu tập trung, căng thẳng, lo lắng và stress kéo dài, từ đó ảnh hưởng rõ rệt đến chất lượng cuộc sống.

Những dấu hiệu sớm cảnh báo viêm da cơ địa bắt đầu tái phát hoặc kéo dài gồm: ngứa tăng dần, da khô ráp hơn, xuất hiện mảng hồng ban đỏ, mụn nước hoặc thậm chí rỉ dịch. Khi xuất hiện các biểu hiện này, người bệnh cần nhận biết sớm, chủ động chăm sóc da đúng cách và tham khảo ý kiến chuyên gia để được điều trị kịp thời, nhằm ngăn chặn bệnh tái phát nặng hơn và hạn chế biến chứng.

4. Tắm quá nhiều và kỳ cọ mạnh có thể làm tổn thương hàng rào bảo vệ da

Nhiều người bệnh chia sẻ rằng càng giữ cơ thể “sạch sẽ”, tắm rửa nhiều thì da lại càng nặng hơn. Điều này có đúng không? Trong thực tế thăm khám, BS nhận thấy đâu là những sai lầm khi chăm sóc da mà người mắc viêm da cơ địa thường gặp trong mùa nồm?

TS.BS Trần Ngọc Ánh trả lời: Trong mùa nồm ẩm, thời tiết nóng nực khiến nhiều người muốn tắm nhiều lần trong ngày để cảm thấy mát mẻ. Tuy nhiên, dù sau khi tắm có thể dễ chịu trong chốc lát, cảm giác nóng bức vẫn nhanh chóng quay trở lại, thậm chí còn rõ hơn. Giữ vệ sinh sạch sẽ là điều cần thiết, nhưng tắm quá nhiều lần lại không phải là cách chăm sóc da đúng.

Việc tắm thường xuyên khiến lớp ẩm tự nhiên trên bề mặt da bị bay hơi và bong tróc, làm da dễ khô hơn. Hàng rào lipid bảo vệ tự nhiên của da cũng bị suy giảm khi tắm nhiều lần, đặc biệt nếu sử dụng xà phòng có chất tẩy rửa mạnh và kỳ cọ quá mức. Điều này làm tổn thương hàng rào bảo vệ da, tạo điều kiện cho viêm da cơ địa dễ tái phát.

Những sai lầm thường gặp trong chăm sóc da mùa nồm ẩm gồm: tắm quá nhiều lần, dùng xà phòng có chất tẩy rửa mạnh, kỳ cọ nhiều và bỏ qua bước dưỡng ẩm sau khi tắm. Các thói quen này khiến viêm da cơ địa dễ bùng phát, da ngày càng khô ráp, dễ viêm và thậm chí lão hóa sớm hơn.

5. Độ ẩm không khí mất cân bằng dễ kích hoạt viêm da cơ địa ở trẻ sống trong không gian kín

Dưới góc nhìn da liễu, việc duy trì độ ẩm không khí ở mức phù hợp có vai trò như thế nào trong việc giảm nguy cơ tái phát viêm da cơ địa, đặc biệt là ở trẻ em sống trong không gian kín?

TS.BS Trần Ngọc Ánh trả lời: Dưới góc nhìn da liễu, trong môi trường ẩm thấp và độ ẩm cao như mùa nồm ẩm, đặc biệt khi trẻ em sinh sống trong không gian bí bách, việc kiểm soát độ ẩm không khí là rất quan trọng. Khi độ ẩm quá cao, môi trường thuận lợi cho vi khuẩn, vi nấm, nấm mốc phát triển; đồng thời các hạt bụi mịn và vật thể lơ lửng dễ bám lên bề mặt da. Những yếu tố này làm ảnh hưởng đến hàng rào bảo vệ da, dễ gây viêm, nhiễm trùng và kích hoạt phản ứng viêm.

Ngược lại, nếu độ ẩm không khí quá thấp, da dễ bị khô, từ đó làm tăng cảm giác ngứa và khiến viêm da cơ địa bùng phát nhiều hơn. Điều đó cho thấy khi độ ẩm không khí không được duy trì ở mức cân bằng, dù quá cao hay quá thấp đều có thể kích hoạt viêm da cơ địa.

Đặc biệt, trong môi trường bí bách và chật chội, các vật dụng xung quanh cũng dễ bị ẩm mốc và nhiễm vi sinh vật. Sự kết hợp của các yếu tố nội tại và tác động từ môi trường bên ngoài sẽ cùng ảnh hưởng lên làn da và khởi phát viêm da cơ địa. Vì vậy, duy trì độ ẩm không khí ở mức phù hợp đóng vai trò quan trọng trong kiểm soát bệnh.

6. Duy trì độ ẩm 30-60% giúp ổn định hàng rào da và kiểm soát viêm da cơ địa

Vậy thế nào là “độ ẩm cân bằng”? Theo khuyến cáo y khoa, mức độ ẩm không khí bao nhiêu được xem là có lợi cho làn da của người viêm da cơ địa, thưa BS?

TS.BS Trần Ngọc Ánh trả lời: Về mặt y khoa, độ ẩm cân bằng được hiểu là mức độ ẩm vừa đủ để không làm khô da nhưng cũng không quá cao gây cảm giác đổ mồ hôi nhiều hoặc bí bách, từ đó làm gia tăng vi sinh vật trên bề mặt da. Theo các khuyến nghị, độ ẩm không khí dao động từ 30% đến 60% được xem là phù hợp và có lợi cho làn da, đặc biệt đối với người viêm da cơ địa.

Ở mức độ này, hàng rào bảo vệ da được duy trì ổn định, không bị khô quá mức, hạn chế cảm giác ngứa và giảm tác động bất lợi từ các yếu tố môi trường bên ngoài. Nhờ đó, viêm da cơ địa có thể được kiểm soát ở trạng thái cân bằng, hạn chế tái phát hoặc diễn tiến nặng hơn.

>>> Đọc thêm phần 2: Mùa nồm ẩm: Làm sao “chặn đứng” viêm da cơ địa tái phát?

Trân trọng cảm ơn TS.BS Trần Ngọc Ánh và LG Việt Nam đồng hành cùng AloBacsi trong chương trình này.