Mùa nồm ẩm: Làm sao “chặn đứng” viêm da cơ địa tái phát?

1. Giữ môi trường khô thoáng và chăm sóc da đúng cách giúp hạn chế tái phát ở trẻ nhỏ

Trong thực tế, mùa nồm ẩm khiến việc giữ cân bằng độ ẩm trong nhà trở nên khó khăn hơn. Theo bác sĩ, đâu là những nguyên tắc và giải pháp ưu tiên giúp hạn chế tái phát viêm da cơ địa trong giai đoạn này, đặc biệt với trẻ nhỏ ạ?

TS.BS Trần Ngọc Ánh - Nguyên Phó chủ nhiệm bộ môn Da liễu, Trường Đai học Y khoa Phạm Ngọc Thạch trả lời: Trong mùa nồm ẩm, nguyên tắc quan trọng để hạn chế tái phát viêm da cơ địa, đặc biệt ở trẻ nhỏ, là duy trì môi trường sống thông thoáng, khô ráo và kiểm soát độ ẩm không khí ở mức cân bằng. Đồng thời, cần tránh để trẻ đổ mồ hôi kéo dài.

Đồ dùng và vật dụng trong nhà phải luôn được giữ sạch sẽ, khô thoáng, không ẩm mốc. Quần áo trẻ mặc cần sạch, khô, mềm mịn để hạn chế gây kích ứng da.

Về chăm sóc da, trẻ nên được tắm nhanh, tránh sử dụng các sản phẩm có chất tẩy rửa mạnh. Thay vào đó, nên chọn các sản phẩm làm sạch dịu nhẹ, có khả năng giữ ẩm và không chứa chất kích thích. Sau khi tắm, cần dưỡng ẩm ngay, đặc biệt chú ý đến những vùng da khô và vùng da tổn thương.

Khi kết hợp giữ môi trường sống sạch, khô, cùng với kiểm soát độ ẩm ở mức cân bằng và chăm sóc da đúng cách, trẻ bị viêm da cơ địa sẽ hạn chế được nguy cơ tái phát.

2. Bôi dưỡng ẩm đúng và đủ thay vì càng nhiều càng tốt trong mùa nồm ẩm

Riêng với dưỡng ẩm da, nhiều người cho rằng càng bôi nhiều càng tốt. Nhưng trong điều kiện độ ẩm không khí cao, việc dưỡng ẩm cho da viêm da cơ địa nên được thực hiện như thế nào để vừa bảo vệ da, vừa tránh gây bí da hay làm nặng tổn thương ạ?

TS.BS Trần Ngọc Ánh trả lời: Không phải bôi càng nhiều dưỡng ẩm càng tốt, đặc biệt trong mùa nồm ẩm. Việc bôi quá nhiều, nếu không đúng cách, có thể khiến trẻ khó chịu và ngứa nhiều hơn. Nguyên tắc quan trọng là bôi “đúng và đủ”.

Trước hết, cần lựa chọn sản phẩm dưỡng ẩm có kết cấu an toàn, mỏng, nhẹ, dịu nhẹ và phù hợp với làn da viêm da cơ địa ở trẻ. Thời điểm tốt nhất để thoa là ngay sau khi tắm, khi da còn hơi ẩm. Nên thoa một lớp mỏng, chú ý các vùng nếp gấp, vùng da khô nhiều và những vị trí có tổn thương. Sản phẩm cần bảo đảm an toàn, không màu, không mùi và thẩm thấu nhanh để trẻ cảm thấy dễ chịu.

Cần tránh bôi nhiều lớp chồng lên nhau. Nên thoa một lớp trước, theo dõi phản ứng của da xem có kích ứng hay không rồi mới tiếp tục duy trì. Tùy theo điều kiện thời tiết và độ ẩm không khí, có thể dưỡng ẩm thêm một hoặc hai lần trong ngày.

3. Lựa chọn sản phẩm dịu nhẹ và phù hợp thời tiết cho làn da viêm cơ địa

Nhờ BS chia sẻ thêm về những nguyên tắc quan trọng khi lựa chọn sản phẩm chăm sóc da cho người viêm da cơ địa trong mùa nồm ẩm, đặc biệt là với làn da nhạy cảm của trẻ em?

TS.BS Trần Ngọc Ánh trả lời: Viêm da cơ địa là một trường hợp đặc biệt vì làn da rất dễ dị ứng và nhạy cảm. Do đó, sản phẩm chăm sóc da cần dịu nhẹ, an toàn cho hàng rào bảo vệ da, đa số không chứa hương liệu, không mùi và có màu sắc tinh khiết.

Kết cấu sản phẩm cũng cần lựa chọn tùy theo điều kiện thời tiết. Chẳng hạn, ở miền Bắc vào mùa lạnh có thể sử dụng loại có kết cấu đặc hơn, trong khi ở miền Nam nên ưu tiên sản phẩm mỏng nhẹ, thẩm thấu nhanh để tránh gây cảm giác bức rứt.

Thành phần trong sản phẩm nên đơn giản, tinh khiết và được thiết kế chuyên biệt cho người mắc viêm da cơ địa.

4. Lựa chọn thiết bị kiểm soát độ ẩm giúp ổn định môi trường sống cho người viêm da cơ địa

Hiện nay, nhiều gia đình lựa chọn các thiết bị hỗ trợ cân bằng độ ẩm trong không gian sống. Theo BS, đâu là những tiêu chí khoa học cần lưu ý khi lựa chọn và sử dụng các giải pháp này để thực sự có lợi cho làn da nhạy cảm, tránh tình trạng da quá khô hoặc quá ẩm?

TS.BS Trần Ngọc Ánh trả lời: Độ ẩm không khí mất cân bằng là một trong những yếu tố khiến viêm da cơ địa dễ tái phát, vì vậy các thiết bị hỗ trợ kiểm soát độ ẩm đóng vai trò quan trọng trong môi trường sống.

Khi lựa chọn thiết bị, tiêu chí cần lưu ý là khả năng kiểm soát độ ẩm ở mức cân bằng và phù hợp với diện tích không gian sử dụng. Đồng thời, thiết bị cần được vệ sinh thường xuyên và vận hành linh hoạt theo nhiệt độ, độ ẩm thực tế để tránh tình trạng độ ẩm quá thấp hoặc quá cao.

5. Điều chỉnh môi trường sống và chăm sóc hợp lý giúp hạn chế bệnh nặng hơn trong mùa nồm

Con tôi bị viêm da cơ địa, cứ vào mùa nồm là ngứa nhiều hơn, rỉ dịch và ngủ rất khó. Ngoài việc bôi thuốc theo chỉ định, gia đình tôi cần điều chỉnh môi trường sống như thế nào để giúp con đỡ tái phát hơn trong giai đoạn này, mong được BS hướng dẫn.

TS.BS Trần Ngọc Ánh trả lời: Vào mùa nồm ẩm, độ ẩm không khí cao tạo điều kiện cho vi khuẩn và vi nấm phát triển, từ đó khiến viêm da cơ địa dễ nặng hơn. Vì vậy, cần chủ động điều chỉnh môi trường sống: giữ không gian thông thoáng, sử dụng máy hút ẩm để duy trì độ ẩm ở mức cân bằng, bảo đảm quần áo luôn sạch và khô, tránh để trẻ đổ mồ hôi kéo dài. Đồ dùng trong nhà cũng phải được giữ sạch và khô ráo.

Trong chăm sóc cá nhân, nên tắm với tần suất vừa phải, không tắm quá nhiều lần. Sau khi tắm cần dưỡng ẩm bằng sản phẩm chuyên biệt phù hợp với da viêm cơ địa.

Về chế độ ăn uống, không nên kiêng khem quá mức nếu không có bằng chứng dị ứng rõ ràng, vì việc kiêng cữ không cần thiết có thể làm giảm sức đề kháng.

6. Cân bằng độ ẩm và tránh kiêng khem không cần thiết ở trẻ chàm sữa

Gia đình tôi đã sử dụng máy hút ẩm LG Dual từ năm ngoái và thấy không gian khô ráo hơn trong mùa nồm. Năm nay tôi mới sinh em bé, cháu bị chàm sữa.

- Xin hỏi BS, với gia đình có con nhỏ thì có nên bật máy hút ẩm cả ngày trong mùa nồm không?

- Ngoài ra, BS  có thể hướng dẫn thêm cách chăm sóc em bé bị chàm sữa, tình trạng này thường kéo dài bao lâu và cần lưu ý gì trong sinh hoạt, ăn uống hằng ngày không ạ?

TS.BS Trần Ngọc Ánh trả lời: Chàm sữa thường gặp ở trẻ từ sơ sinh đến 2 tuổi, với biểu hiện da mặt đỏ, khô, xuất hiện mụn nước ở hai bên má và thường có xu hướng cải thiện dần sau 2 tuổi.

Đối với thiết bị cân bằng độ ẩm như máy hút ẩm của LG, không nên sử dụng liên tục cả ngày mà cần điều chỉnh theo độ ẩm thực tế trong phòng. Độ ẩm quá cao sẽ gây cảm giác bí bách, trong khi quá thấp lại làm khô da; cả hai tình trạng đều có thể làm tổn thương hàng rào bảo vệ da. Vì vậy, cần duy trì độ ẩm ở mức cân bằng và kết hợp dưỡng ẩm đúng cách cho da. Còn đói với chàm sữa phụ huynh có thể yên tâm vì đến đúng thời gian thì tất cả hiện tượng trên da sẽ cải thiện.

Về chế độ ăn uống, hiện chưa có bằng chứng khoa học khẳng định các thực phẩm như tôm, cua, cá, bò hay gà gây viêm da cơ địa. Chỉ nên tránh khi đã xác định rõ trẻ dị ứng với loại thực phẩm đó qua thực tế sử dụng. Nếu kiêng khem quá mức, sức đề kháng giảm, hệ thống miễn dịch suy yếu, viêm da cơ địa bị nặng lên, và hàng rào bảo vệ khó hồi phụ hơn.

7. Độ ẩm không khí cao là yếu tố kích hoạt khi bệnh chỉ bùng phát mùa nồm

 Tôi bị viêm da cơ địa nhưng chỉ bùng phát nặng vào mùa nồm. Điều này có phải do da nhạy cảm với độ ẩm không khí không, thưa BS? Nếu đã thay đổi xà phòng, quần áo mà bệnh vẫn tái phát, liệu việc can thiệp vào môi trường sống có phải là hướng cần nghĩ tới?

TS.BS Trần Ngọc Ánh trả lời: Nếu viêm da cơ địa chỉ tái phát vào mùa nồm ẩm, yếu tố kích hoạt chính nhiều khả năng là độ ẩm không khí cao. Khi đã thay đổi xà phòng và quần áo nhưng tình trạng vẫn không cải thiện, cần nghĩ đến nguyên nhân từ môi trường sống.

Trong trường hợp này, nên sử dụng các thiết bị như máy hút ẩm hoặc điều hòa để cân bằng độ ẩm trong nhà, đồng thời giữ không gian luôn thông thoáng, tránh để độ ẩm quá cao hoặc quá thấp.

8. Không có bằng chứng kiêng đồ tanh, quan trọng là kiểm soát môi trường sống

Thưa BS, em bị viêm da cơ địa và tái phát khá thường xuyên, thậm chí nổi bóng nước, đặc biệt là vào mùa nồm ẩm.

- Em nghe nhiều người khuyên phải kiêng nếp, kiêng đồ tanh để tránh tái phát, nhưng không rõ những kiêng khem này có thực sự cần thiết và hiệu quả đến mức nào?

- Bên cạnh đó, em đang cân nhắc sử dụng máy hút ẩm LG để kiểm soát độ ẩm trong nhà. Xin hỏi BS, việc cân bằng độ ẩm không khí có giúp hỗ trợ kiểm soát viêm da cơ địa tốt hơn không ạ, chứ em sắp chịu hết nổi luôn rồi. Mong nhận được tư vấn của BS ạ.

TS.BS Trần Ngọc Ánh trả lời: Viêm da cơ địa thực sự ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống, khiến người bệnh khó chịu, ngứa ngáy và giảm khả năng tập trung.

Về chế độ ăn uống, hiện chưa có bằng chứng khoa học chứng minh các thực phẩm như tôm, cua, bò, gà hay đồ nếp gây viêm da cơ địa, cũng như việc kiêng tuyệt đối có thể làm bệnh dứt hẳn. Lời khuyên là nên thử từng loại với lượng nhỏ để theo dõi phản ứng. Nếu không xuất hiện tình trạng ngứa tăng lên thì không cần loại bỏ. Trường hợp triệu chứng nặng hơn sau khi ăn, có thể cân nhắc yếu tố thực phẩm, nhưng cần lưu ý rằng bệnh còn chịu tác động bởi nhiều yếu tố khác và nên tiếp tục theo dõi thêm trước khi quyết định kiêng hoàn toàn.

Thay vì tập trung quá nhiều vào việc kiêng khem, người bệnh nên chú ý đến các yếu tố môi trường như kiểm soát độ ẩm không khí, giữ vệ sinh nhà cửa, tránh hương liệu, nước hoa, hoa tươi và lông thú nuôi. Trong đó, độ ẩm không khí là yếu tố thường ít được quan tâm nhưng lại có ảnh hưởng trực tiếp đến hàng rào bảo vệ da. Việc sử dụng thiết bị hỗ trợ cân bằng độ ẩm có thể giúp hạn chế tình trạng bệnh nặng thêm, giảm nguy cơ tái phát và hỗ trợ quá trình điều trị đạt hiệu quả tốt hơn.

>>> Đọc thêm phần 1: Nồm ẩm và vòng xoáy tái phát của viêm da cơ địa

Trân trọng cảm ơn TS.BS Trần Ngọc Ánh và LG Việt Nam đồng hành cùng AloBacsi trong chương trình này.