Hotline 24/7
08983-08983

Người trên 65 tuổi cần lưu ý gì khi tiêm vắc xin COVID-19?

Đại dịch COVID-19 đe doạ đến sức khoẻ, tính mạng của người trên 65 tuổi, nhưng tiêm vắc xin ngừa COVID-19 cũng gây nhiều “tâm tư” cho họ. Vậy người cao tuổi cần lưu ý gì để an toàn khi tiêm vắc xin COVID-19. PGS.TS.BS Nguyễn Văn Trí - Chủ tịch LCH Lão Khoa TPHCM sẽ chia sẻ về vấn đề này.

1. Bệnh nền là gì?

Người trên 65 tuổi là nhóm dễ bị tổn thương trong đại dịch COVID-19, độ tuổi này thường mỗi người cũng có trong mình một đến vài bệnh nền. Từ “bệnh nền” cũng được nhắc đến nhiều từ khi đại dịch xảy ra. Tuy nhiên vẫn có người thắc mắc: bệnh nền là bệnh gì? Có phải cứ bệnh gì mình đang chữa đều gọi là bệnh nền hay không?

PGS.TS.BS Nguyễn Văn Trí trả lời: Người trên 65 tuổi có hiện tượng gọi là lão suy, nghĩa là suy yếu theo tuổi.

Lão suy có nhiều mức độ khác nhau ở mỗi người, có thể do gen di truyền hoặc do lối sống. So với người trẻ, người cao tuổi ít nhiều có tình trạng lão suy, làm suy giảm thích ứng, thích nghi của họ với sự thay đổi của môi trường.

Khi bị mắc COVID-19, người trẻ sẽ dễ chống chọi lại bệnh tật do có sự thích ứng tốt, còn người cao tuổi dễ bị bệnh và bệnh nặng do tình trạng suy yếu. Đặc điểm thứ hai của người cao tuổi là có nhiều bệnh nền. Bệnh nền là bệnh đã có sẵn, được kiểm soát hoặc không kiểm soát. Bệnh đó, phải uống thuốc mỗi ngày, tái khám thường xuyên.

Ba nhóm bệnh nền phổ biến: Chuyển hóa – phổi – tim mạch (ví dụ đái tháo đường, bệnh phổi mạn tính, tăng huyết áp, đột quỵ, hen, COPD...). Ngoài ra, còn có một số bệnh nền khác như bệnh thận mạn, bệnh khớp, ung thư.

2. Hệ miễn dịch của người trên 65 tuổi có gì khác với người trẻ?

Một vấn đề cũng rất được quan tâm đó là sức đề kháng, hệ miễn dịch. Xin PGS cho biết hoạt động của hệ miễn dịch của người trên 65 tuổi có điểm gì khác so với thời trẻ ạ?

PGS.TS.BS Nguyễn Văn Trí trả lời: Có 2 loại miễn dịch: miễn dịch tự nhiên (bẩm sinh); ở người cao tuổi, do bị lão suy nên hệ miễn dịch tự nhiên cũng bị suy giảm nên khi mắc mầm bệnh thì khả năng đối phó sẽ không bằng người trẻ.Thứ hai là miễn dịch đáp ứng.

Miễn dịch đáp ứng là khi bị nhiễm bệnh, cơ thể sẽ tạo nên kháng thể để chống lại. Để có miễn dịch này chúng ta phải chích vắc xin để cơ thể tạo nên kháng thể đáp ứng. Ở người cao tuổi, cả 2 loại miễn dịch này đều giảm do lão suy, nghĩa là khả năng sản xuất kháng thể, khả năng đáp ứng với các mầm bệnh bằng miễn dịch sẽ thấp hơn.

Như vậy, tùy vào mức độ lão suy và mức độ kiểm soát bệnh nền mà độ miễn dịch của người cao tuổi sẽ giảm ở những mức độ khác nhau. Do đó, người cao tuổi vẫn sử dụng vắc xin COVID-19.

3. Chích vắc xin COVID-19 có an toàn cho người cao tuổi?

Thưa PGS, với độ tuổi có nhiều bệnh nền như vậy, và hệ miễn dịch cũng không còn trẻ khỏe như trước, nhiều người cao tuổi e ngại việc chích ngừa COVID-19 sẽ không an toàn cho mình, xin PGS cho ý kiến về vấn đề này?

PGS.TS.BS Nguyễn Văn Trí trả lời: E ngại là đúng nhưng nên chích. Người cao tuổi có bệnh nền đã điều trị ổn định cần tiêm vắc xin COVID-19 sớm vì nếu nhiễm bệnh sẽ gặp biến chứng rất nặng, nguy cơ tử vong cao. Chích vắc xin COVID-19 có lợi ích nhiều hơn không chích.

Nếu sau khi chích vắc xin mà bị mắc COVID-19 thì bệnh sẽ không trở nặng hoặc tử lệ tử vong rất thấp. Theo thống kê, người cao tuổi bị trở nặng và tử vong chủ yếu ở người chưa chích vắc xin.

Làm bất cứ điều gì cũng có nguy cơ, vắc xin có nguy cơ không đáng kể khi khám sàng lọc kỹ, cần tiêm chủng trong bệnh viện hoặc cơ sở y tế có đủ năng lực hồi sức cấp cứu. Hơn nữa sau khi chích, người cao tuổi sẽ “yên tâm” hơn khi tiếp xúc với con, cháu, người thân.

Người cao tuổi có bệnh nền đã điều trị ổn định cần tiêm vắc xin COVID-19 sớm (hình minh họa)

4. Làm sao để vắc xin COVID-19 mang lại hiệu quả cho người trên 65 tuổi?

Nhiều người lo ngại rằng người trên 65 tuổi nếu chích ngừa thì hiệu quả bảo vệ COVID-19 sẽ không được như mong muốn, tỷ lệ nhiễm bệnh sau khi chích vẫn có và sẽ cao hơn người trẻ, điều này có đúng không ạ? Chúng ta có cách gì để giúp hiệu quả của vắc xin cao hơn không, thưa PGS?

PGS.TS.BS Nguyễn Văn Trí trả lời: Người cao tuổi có tình trạng lão suy và bệnh nền nên làm giảm đáp ứng miễn dịch.

Do đó, chúng ta phải giải quyết 2 vấn đề này. Ví dụ, nếu mắc bệnh nền đái tháo đường thì phải kiểm soát tốt, uống thuốc đều đặn, tái khám đầy đủ. Thứ hai, người cao tuổi không để tình trạng lão suy nhanh chóng bằng cách thay đổi lối sống, ăn đủ chất, ngủ đủ giấc, uống nhiều nước, vận động mỗi ngày.

Khi kiểm soát tốt 2 vấn đề này thì khả năng tạo miễn dịch sẽ ở mức tối ưu. Khi được tiêm vắc xin, nó sẽ trợ lực thêm. Như vậy, tiêm vắc xin sẽ bảo vệ tốt hơn là không có vắc xin.

Sau tiêm vẫn tiếp tục “5K” và tiếp tục lối sống khoẻ mạnh.

5. Người trên 65 tuổi cần lưu ý gì khi tiêm vắc xin COVID-19?

Xin PGS cho biết người trên 65 tuổi trước khi chích ngừa cần lưu ý những gì? Nếu họ đang điều trị bệnh thì có bệnh nào cần phải ngưng thuốc tạm thời không, và ngưng trong bao lâu?

PGS.TS.BS Nguyễn Văn Trí trả lời: Tốt nhất là tìm đến lời khuyên của BS mà mình đang điều trị bệnh nền, nếu có. Vì có rất nhiều bệnh nền khác nhau và chỉ có bác sĩ điều trị trực tiếp mới biết rõ tình trạng như thế nào, nên ngưng thuốc hay không.

Nguyên tắc chung là kiểm soát tốt bệnh nền, không ngưng thuốc. Có một số thuốc như thuốc đông máu mới phải tư vấn trước để bác sĩ hướng dẫn. Ví dụ, thuốc kháng đông nên uống sau khi chích vắc xin để không bị chảy máu, bầm máu. Người cao tuổi cần khám sàng lọc kỹ, cần tiêm chủng trong bệnh viện hoặc cơ sở y tế có đủ năng lực xử trí khi cần.

6. Người cao tuổi ít bị "hành" hơn khi chích vắc xin COVID-19?

Có thông tin rằng người cao tuổi khi chích ngừa COVID-19 thì sẽ ít bị “hành” hơn người trẻ. Đó có phải do hệ miễn dịch hoạt động yếu kém không ạ?

PGS.TS.BS Nguyễn Văn Trí trả lời: Có vẻ điều này đúng với cá nhân tôi và một số đồng nghiệp nhưng chúng tôi chưa có nhiều nghiên cứu về vấn đề này. Có một nghiên cứu lớn ở Nhật Bản cho thấy người cao tuổi ít bị “hành” hơn.

Nhiều người sợ là ít phản ứng sẽ ít miễn dịch hơn, điều này không đúng. Một nghiên cứu ở Mỹ cho thấy khoảng 10% người lớn tuổi bị “hành”; con số này ở người trẻ là 20%. Nhưng khi thử kháng thể, thì gần như trên 90% có hiệu quả ở tất cả mọi đối tượng, kể cả người cao tuổi.

7. Người dùng thuốc chống đông máu, đặt stent, suy van tĩnh mạch có nguy hiểm khi chích vắc xin COVID-19?

Các bệnh nhân đang dùng thuốc chống đông máu, đặt stent, hay bệnh nhân bị suy van tĩnh mạch sâu cũng e ngại chích ngừa COVID-19 sẽ đem lại nguy hiểm cho họ. Theo PGS điều này có đúng không? Phải theo dõi trong bao lâu thì mới yên tâm được ạ?

PGS.TS.BS Nguyễn Văn Trí trả lời: Người đặt stent phải sử dụng thuốc chống đông máu nên phải uống thuốc sau khi chích vắc xin hoặc uống xa thời gian chích vắc xin.

Vì nếu uống gần giờ chích vắc xin, hiệu quả của thuốc kháng đông cao nên sẽ gây ra bầm máu. Tốt nhất tìm tư vấn từ BS mình đang theo dõi điều trị và thông báo với thầy thuốc phụ trách tiêm vắc xin về bệnh của mình.

Người bị suy van tĩnh mạch vẫn uống thuốc như bình thường, không ảnh hưởng đến việc tiêm vắc xin COVID-19.

8. Lời khuyên cho người trên 65 tuổi ứng phó với đại dịch COVID-19

Đại dịch COVID-19 xảy ra, rất nhiều người cao tuổi lo lắng không dám ra khỏi nhà. Bạn già không đến thăm nhau được, nhà thờ hay chùa chiền cũng không được đi, dẫn đến tâm trạng buồn bã. Xin PGS đưa ra lời khuyên cho người trên 65 tuổi về cách ứng phó với đại dịch COVID-19, làm sao để họ sống vui, sống khỏe ạ?

PGS.TS.BS Nguyễn Văn Trí trả lời: Sống khoẻ, sống vui là mục tiêu quan trọng nhất của người cao tuổi. Nếu không được giao tiếp xã hội tốt, người cao tuổi dễ bị trầm cảm và dễ mắc bệnh.

Do đó, giao tiếp là nhu cầu quan trọng của người cao tuổi. Vắc xin có vai trò quan trọng để giữ nhu cầu này. Nếu người cao tuổi mắc COVID-19 sẽ diễn tiến nặng hơn và có rất nhiều nguy cơ về sức khỏe. Nếu tiêm vắc xin thì việc giao tiếp trong gia đình sẽ thoải mái hơn. Nếu người cao tuổi lỡ mắc COVID-19 thì bệnh sẽ ít nặng hơn, không phải vào cấp cứu, chăm sóc đặc biệt, thậm chí tỷ lệ tử vong sẽ thấp.

Sau khi chích vắc xin COVID-19, người bệnh vẫn phải ăn uống, nghỉ ngơi, tập luyện và giữ giao tiếp với gia đình. Hạn chế giao tiếp với bạn bè, có thể trò chuyện online. Thích nghi với hoàn cảnh mới để đạt mục tiêu này là bản lĩnh, nghị lực có sẵn của phần lớn người cao tuổi, người đã trải qua nhiều sóng gió cuộc đời, thuận lợi có, khó khăn có.

Tuỳ không gian sống, hoàn cảnh sống của từng người mà lên kế hoạch cụ thể cho mình: ăn uống, vận động lao động tại nhà, giải trí phù hợp, ngủ nghỉ hợp lý và hãy nhìn các sự kiện đời sống xung quanh theo chiều hướng tích cực.

Trân trọng cảm ơn Hội Y học TPHCM và PGS.TS.BS Nguyễn Văn Trí đã đồng hành cùng AloBacsi trong chương trình này.

Thông tin biên tập

Tác giả

Phòng nội dung AloBacsi
Ngày đăng: 21:06, 30/07/2021

Đơn vị chịu trách nhiệm nội dung: AloBacsi

Đối tác AloBacsi

Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ

Để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình

Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình

hoàn toàn MIỄN PHÍ

Khám bệnh online

X