Ngân hàng Sữa mẹ Bệnh viện Hùng Vương: Vun đắp cộng đồng nuôi con bằng sữa mẹ bền vững

1. Ê-kíp thầm lặng phía sau mỗi giọt sữa mẹ hiến tặng cho Ngân hàng Sữa mẹ

Đằng sau hoạt động của Ngân hàng Sữa mẹ là cả một ê-kíp chuyên trách. BS có thể chia sẻ vai trò và sự đóng góp thầm lặng của đội ngũ này trong hành trình mang sữa mẹ an toàn đến với trẻ sơ sinh ạ?

ThS.BS Phạm Hoàng Thiên Thanh - Trưởng Đơn vị Ngân hàng sữa mẹ, Bệnh viện Hùng Vương trả lời: Đằng sau mỗi giọt sữa được gửi đến trẻ là cả một hành trình tận tâm của một ê-kíp thầm lặng. Ngân hàng sữa mẹ có một đội ngũ chuyên trách không chỉ vững về chuyên môn, kỹ thuật, không chỉ làm tốt vai trò của nhân viên y tế mà còn là những người đồng hành sát sao với các bà mẹ hiến tặng sữa. Các nhân viên gần như trở thành một “tổng đài 24/7”, giải đáp mọi thắc mắc của các bà mẹ, từ cách hút sữa, cho con bú, vệ sinh bầu vú đến vệ sinh tủ lạnh, vệ sinh nhà cửa. Thậm chí, những câu hỏi rất đời thường như đang cho con bú có được uống trà sữa hay không, dùng thuốc có ảnh hưởng đến sữa hay không cũng đều được hỗ trợ. Có những lúc, họ còn trở thành người bạn để các bà mẹ gọi điện tâm sự giữa đêm về áp lực cuộc sống, nhất là trong những ngày đầu tiên bước vào hành trình làm mẹ.

Bên cạnh đó, không thể không nhắc đến vai trò rất quan trọng của lực lượng đoàn thanh niên - những người đã đồng hành cùng ngân hàng sữa mẹ từ những ngày đầu tiên. Các đoàn viên luôn năng nổ, không ngại nắng mưa, cùng với ngân hàng sữa mẹ đến tận nhà các bà mẹ để tiếp nhận sữa hiến tặng. Đồng thời, họ cũng có mặt tại các phòng khám sau sinh, phòng khám nhi để tư vấn và vận động các bà mẹ tham gia hiến tặng sữa. Nhờ sự chung tay này, ngày càng có thêm nhiều bà mẹ đồng hành cùng Ngân hàng sữa mẹ Bệnh viện Hùng Vương.

2. Ngân hàng Sữa mẹ là trao cơ hội sống, nguồn sữa, dinh dưỡng cho trẻ yếu ớt nhất

Từ góc độ lãnh đạo, BS nhìn nhận như thế nào về giá trị nhân văn mà Ngân hàng Sữa mẹ mang lại - không chỉ cho các em bé, mà còn cho cộng đồng, đội ngũ y tế và hình ảnh của một bệnh viện sản khoa hiện đại?

TS.BS Phan Thị Hằng - Phó Giám đốc Bệnh viện Hùng Vương trả lời: Ngân hàng sữa mẹ giúp việc triển khai nuôi con bằng sữa mẹ trở nên hiệu quả và thực chất hơn. Giá trị nhân văn lớn nhất của mô hình này nằm ở chỗ trao cơ hội sống, trao nguồn sữa và nguồn dinh dưỡng cho những đứa trẻ yếu ớt nhất, nhiều bệnh lý nhất và thiệt thòi nhất. Đó là ý nghĩa rất lớn mà ngân hàng sữa mẹ mang lại.

Với những bà mẹ có nguồn sữa dồi dào, việc chia sẻ sữa không chỉ là một hành động đẹp mà còn là điều đáng tự hào, bởi nó mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc. Giá trị ấy không chỉ dừng ở cảm xúc hay lời nói, mà được thể hiện rất rõ trong thực tế điều trị. Tại Bệnh viện Hùng Vương, vào khoảng năm 2022, tỷ lệ nuôi sống trẻ sơ sinh cực non, non tháng dưới 1.000g là 33%. Đến năm 2025, tỷ lệ này đã tăng lên hơn 56%. Đây là một con số rất ấn tượng, bởi trẻ dưới 1.000g là những em bé vô cùng nhỏ, việc nuôi sống được hơn một nửa là kết quả rất đáng ghi nhận.

Đặc biệt, những trẻ càng cực non, càng nhiều bệnh lý, khi được tiếp cận nguồn sữa mẹ càng có thêm cơ hội được bảo vệ trước các bệnh dễ gặp như nhiễm trùng, viêm ruột hoại tử, viêm phổi. Từ đó, khả năng sống sót và phát triển của trẻ cũng được cải thiện rõ rệt.

Đến thời điểm hiện tại, tỷ lệ nuôi sống trẻ sơ sinh trên 1.500g tại bệnh viện đã đạt hơn 94%. Đây là một con số rất đáng tự hào, bởi không phải cơ sở y tế nào cũng có thể đạt được kết quả này. Giá trị nhân văn của ngân hàng sữa mẹ vì vậy không chỉ dừng lại ở việc cung cấp từng giọt sữa, mà còn nằm ở chỗ trao thêm khả năng sống cho những đứa trẻ thiệt thòi ngay từ đầu đời. Cha mẹ không thể quyết định thời điểm con chào đời, nhưng ngân hàng sữa mẹ cùng những giọt sữa hiến tặng từ các bà mẹ khác có thể góp phần giúp trẻ phát triển tốt hơn, có cơ hội không thua kém so với những đứa trẻ khác.

Bên cạnh đó, ngân hàng sữa mẹ cũng là nơi tôn vinh các bà mẹ hiến tặng. Tại Bệnh viện Hùng Vương, hoạt động ghi nhận và tri ân này được triển khai thường quy hằng năm trong Tuần lễ nuôi con bằng sữa mẹ. Các bà mẹ hiến tặng còn được trao các thẻ thành viên như hạng vàng, hạng bạc, hạng kim cương cùng nhiều quyền lợi đi kèm, từ hỗ trợ khám bệnh đến hỗ trợ trong trường hợp con gặp vấn đề sức khỏe. Đồng thời, bệnh viện cũng có các chương trình tặng quà tri ân để bày tỏ lòng biết ơn đối với những bà mẹ đã chia sẻ nguồn sữa quý giá này.

Sự ra đời của ngân hàng sữa mẹ cũng giúp đội ngũ nhân viên y tế mở rộng cách tiếp cận trong chăm sóc mẹ và trẻ sơ sinh. Công tác chăm sóc không còn chỉ dừng lại ở chuyên môn điều trị mà còn bao gồm cả nhu cầu dinh dưỡng và yếu tố tâm lý, đặc biệt là việc hỗ trợ người mẹ nuôi dưỡng bầu sữa, duy trì nguồn sữa tốt nhất và bảo đảm dinh dưỡng phù hợp cho trẻ. Đây là những giá trị rất lớn mà bệnh viện đã tạo dựng trong thời gian qua.

3. Từ hiến tặng đến “đại sứ” vận động cộng đồng tiếp tục hiến tặng sữa mẹ

Từ thực tế công tác chuyên môn, BS cảm nhận như thế nào về sự thay đổi trong nhận thức của các bà mẹ và gia đình khi được tiếp cận, tư vấn và đồng hành cùng Ngân hàng Sữa mẹ tại BV Hùng Vương?

ThS.BS Phạm Hoàng Thiên Thanh trả lời: Trong thực tế công tác, điều mang lại nhiều niềm vui và sự tự hào là nhìn thấy sự thay đổi rõ rệt ở các bà mẹ. Có thể chia thành hai nhóm chính.

Nhóm thứ nhất là những bà mẹ có sử dụng sữa mẹ thanh trùng, đặc biệt là các trường hợp có con nằm tại khoa hồi sức tích cực sơ sinh hoặc đang chăm sóc con ở khu Kangaroo. Với họ, sữa mẹ thanh trùng giống như một cứu cánh, giúp giải tỏa áp lực tâm lý khi chưa có sữa hoặc không đủ sữa trong những ngày đầu sau sinh. Chính điều này cũng trở thành động lực để nhiều bà mẹ, sau khi sức khỏe ổn định và có dư sữa, quay trở lại hiến tặng cho Ngân hàng sữa mẹ Bệnh viện Hùng Vương, như một cách tiếp nối hành trình nhân văn ấy.

Nhóm thứ hai là các bà mẹ hiến tặng sữa cho Ngân hàng sữa mẹ Bệnh viện Hùng Vương. Với sự đồng hành gần như 24/7 của đội ngũ nhân viên y tế, các bà mẹ được cung cấp kiến thức một cách khoa học về nuôi con bằng sữa mẹ. Cũng từ sự tận tâm và chân thành ấy, họ yên tâm và tin tưởng rằng từng giọt sữa mình chắt chiu đều được trân trọng, được chuyển đến đúng nơi cần đến, đúng những trẻ sơ sinh chưa có sữa mẹ ruột để sử dụng.

Kết quả là nhiều bà mẹ không chỉ dừng lại ở việc hiến tặng sữa mà còn trở thành những “đại sứ” tích cực, uy tín trong việc vận động cộng đồng tiếp tục hiến tặng sữa mẹ. Sự chuyển biến từ nhận sang cho, từ tin tưởng sang lan tỏa, cũng chính là một thành công rất lớn trong hành trình xây dựng cộng đồng nuôi con bằng sữa mẹ bền vững.

4. Bệnh viện Hùng Vương muốn mở rộng mạng lưới ngân hàng sữa mẹ vệ tinh

Trong thời gian tới, với vai trò là bệnh viện tuyến cuối, BV Hùng Vương đang và sẽ có những định hướng gì để thúc đẩy sự lan tỏa của nuôi con bằng sữa mẹ, hiến sữa và phát triển Ngân hàng Sữa mẹ theo hướng bền vững, có thể nhân rộng trong hệ thống y tế?

TS.BS Phan Thị Hằng trả lời: Với ý nghĩa nhân văn của ngân hàng sữa mẹ trong việc nuôi dưỡng và cứu sống trẻ sơ sinh, đặc biệt là những trẻ có bệnh lý, việc phát triển hệ thống ngân hàng sữa mẹ tiếp tục là một trong những định hướng mà Bệnh viện Hùng Vương hướng tới trong thời gian tới. Mục tiêu là đẩy mạnh hơn nữa công tác truyền thông, nâng cao hiểu biết của các bà mẹ về việc hiến tặng sữa, cũng như lan tỏa giá trị nhân văn và lợi ích thiết thực của hoạt động này.

Hiện nay, mô hình ngân hàng sữa mẹ chủ yếu được triển khai trong phạm vi bệnh viện. Trong thời gian tới, bệnh viện sẽ mở rộng thêm nhiều chương trình để lan tỏa ra cộng đồng, tiếp cận đến nhiều bà mẹ hơn, kể cả những người không sinh tại Bệnh viện Hùng Vương nhưng có nguồn sữa quý giá và có thể tham gia hiến tặng để hỗ trợ những trẻ sơ sinh thiệt thòi.

Một định hướng khác là tiếp tục mở rộng mạng lưới thu nhận sữa, không chỉ từ cộng đồng mà còn thông qua liên kết với các bệnh viện khác, đặc biệt là các trung tâm sản khoa có nhu cầu. Theo hướng phát triển mô hình bệnh viện vệ tinh của ngân hàng sữa mẹ, các đơn vị này không nhất thiết phải tự trang bị ngân hàng sữa mẹ mà có thể phối hợp huy động nguồn sữa, sau đó chuyển về Bệnh viện Hùng Vương. Đổi lại, bệnh viện sẽ cung ứng sữa mẹ đã thanh trùng để các đơn vị này sử dụng cho trẻ sơ sinh cần hỗ trợ. Cách làm này giúp mở rộng khả năng tiếp cận sữa mẹ thanh trùng cho nhiều trẻ hơn tại TPHCM và các tỉnh lân cận, qua đó gia tăng cơ hội cứu sống trẻ, thay vì chỉ giới hạn ở những trường hợp sinh tại Bệnh viện Hùng Vương.

Bên cạnh việc mở rộng mạng lưới, bệnh viện cũng đặt mục tiêu tiếp tục nâng cao quy mô và năng lực phát triển của ngân hàng sữa mẹ. Dù tỷ lệ sữa thanh trùng có thể sử dụng hiện nay đã đạt 86%, bệnh viện vẫn hướng đến mục tiêu nâng tỷ lệ này lên từ 90% trở lên để tận dụng tối đa từng giọt sữa quý. Để làm được điều đó, rất cần sự phối hợp từ các bà mẹ hiến tặng, đặc biệt trong việc thực hiện đúng các thao tác bảo đảm vô khuẩn, để nguồn sữa khi được đưa về đều đạt tiêu chuẩn và có thể sử dụng hiệu quả. Đây là những định hướng Bệnh viện Hùng Vương dự kiến sẽ tiếp tục triển khai trong thời gian tới.

>>> Đọc thêm phần 1:  Trẻ sơ sinh hưởng lợi gì từ nguồn sữa thanh trùng của ngân hàng sữa mẹ?

>>> Đọc thêm phần 2: Ngân hàng sữa mẹ: nền tảng an toàn phía sau những ca sơ sinh vượt nguy kịch

Trân trọng chảm ơn Chương trình Dinh dưỡng Bà mẹ và Trẻ em từ Công ty Ajinomoto Việt Nam và Bệnh viện Hùng Vương đã đồng hành cùng AloBacsi trong số phát sóng này.

Series Truyền hình trực tuyến Radar Sản phụ khoa do Bệnh viện Hùng Vương phối hợp cùng Cổng thông tin Tư vấn sức khỏe AloBacsi thực hiện, phát sóng định kỳ vào 19h Thứ 4 của tuần 1 và tuần 3 mỗi tháng.