Lấy ven nhiều lần mới thành công, có phải do nhân viên y tế làm chưa tốt?

Không ít người từng trải qua cảm giác khá ám ảnh khi đi khám bệnh hoặc nhập viện: nằm trên giường, tay đã được buộc garô, kim chạm vào da nhưng rồi… chưa trúng. Lần thứ hai, thứ ba, cảm giác đau tăng dần, còn trong đầu bắt đầu nảy ra những câu hỏi: “Có phải y tá non tay nghề?”, “Sao người khác chọc một cái là xong, còn mình thì hoài không được?”.

Thực tế, lấy ven nhiều lần không phải là chuyện hiếm trong bệnh viện và cũng không hẳn là do tay nghề của nhân viên y tế.

Lấy ven là một thủ thuật quen thuộc, nhưng không phải lúc nào cũng dễ. Mỗi người có một hệ tĩnh mạch không hoàn toàn giống nhau.

Có người tĩnh mạch to, nổi rõ, thành mạch săn chắc nên chỉ cần chạm kim là “một phát được ngay”.

Nhưng cũng có những người tĩnh mạch nhỏ, nằm sâu dưới da, thành mạch mềm và rất dễ xẹp. Khi kim vừa chạm vào, mạch đã co lại hoặc trượt sang bên, khiến việc đưa kim vào đúng lòng mạch trở nên khó khăn. Điều này thường gặp ở phụ nữ, người gầy, người lớn tuổi hoặc người có cơ địa đặc biệt.

Một yếu tố rất thường bị bỏ qua là tình trạng mất nước. Khi cơ thể thiếu nước, thể tích máu giảm, tĩnh mạch xẹp xuống và khó sờ thấy hơn nhiều.

Những người phải nhịn ăn, nhịn uống trước khi làm xét nghiệm, người bị ói, tiêu chảy, sốt cao hoặc mới trải qua một đợt mệt kéo dài thường có tĩnh mạch “khó chiều” hơn bình thường. Lúc này, dù nhân viên y tế có kinh nghiệm, việc lấy ven vẫn có thể không thuận lợi.

Ngoài ra, tiền sử điều trị cũng ảnh hưởng rất lớn. Những người từng truyền dịch nhiều ngày, chạy thận nhân tạo, hóa trị ung thư hoặc nằm viện nhiều đợt dài ngày thường có hệ tĩnh mạch bị tổn thương theo thời gian.

Tĩnh mạch có thể trở nên xơ cứng, hẹp lòng mạch hoặc dễ vỡ. Khi đó, việc chọc ven không chỉ khó mà còn cần thận trọng hơn để tránh biến chứng. Đây là yếu tố sinh học, không phải lỗi của người bệnh hay nhân viên y tế.

Tuổi tác và bệnh nền cũng đóng vai trò quan trọng. Ở người lớn tuổi, da mỏng, tĩnh mạch dễ trượt dưới da khi chạm kim. Người mắc tiểu đường, tăng huyết áp lâu năm có mạch máu kém đàn hồi. Người thừa cân, béo phì lại có lớp mỡ dày che khuất tĩnh mạch. Tất cả những yếu tố này cộng lại khiến việc lấy ven trở nên khó khăn hơn nhiều so với hình dung.

Vậy có phải nhân viên y tế làm chưa tốt? Trong đa số trường hợp, câu trả lời là không.

Lấy ven là kỹ thuật phụ thuộc rất nhiều vào giải phẫu từng người và tình trạng cơ thể tại thời điểm đó. Ngay cả những điều dưỡng, y tá có nhiều năm kinh nghiệm vẫn có lúc gặp ven khó, phải đổi vị trí, đổi tay hoặc nhờ đồng nghiệp hỗ trợ. Trong y khoa, việc nhờ người khác không phải là biểu hiện của yếu kém mà là cách đặt sự an toàn của người bệnh lên trên hết.

Nhiều người thắc mắc vì sao có người chỉ cần chọc một lần là xong. Thực ra, đó là do họ có tĩnh mạch to, nổi rõ, máu lưu thông tốt và thành mạch chắc. Đây là sự khác biệt cơ địa. So sánh bản thân với người khác chỉ khiến người bệnh không vui và nhân viên y tế thêm áp lực không cần thiết.

Người bệnh hoàn toàn có thể góp phần giúp việc lấy ven dễ hơn. Nếu không bị hạn chế nước, việc uống đủ nước trước khi lấy ven sẽ giúp tĩnh mạch căng hơn. Giữ ấm tay, đặc biệt trong những ngày trời lạnh, cũng giúp mạch máu giãn tốt hơn.

Quan trọng không kém là giữ tinh thần thoải mái, tránh gồng tay. Người bệnh nên chủ động báo cho nhân viên y tế nếu mình từng lấy ven khó, có tay nào dễ lấy hơn hoặc có tiền sử truyền dịch, hóa trị nhiều lần. Những thông tin này rất hữu ích trong thực hành.

Lấy ven nhiều lần thường chỉ gây đau và bầm tại chỗ, hiếm khi để lại biến chứng nghiêm trọng. Tuy nhiên, nếu sau đó vùng chọc ven sưng to, đau tăng, đỏ hoặc nóng, người bệnh cần báo ngay cho nhân viên y tế để được kiểm tra, tránh tụ máu hay viêm.

Sau cùng, cần hiểu rằng bị lấy ven nhiều lần không hẳn vì nhân viên y tế thiếu chuyên môn. Đó là sự kết hợp của cơ địa, bệnh nền, tình trạng cơ thể bệnh nhân và hoàn cảnh thực tế. Hiểu đúng để người bệnh bớt băn khoăn, nhân viên y tế bớt áp lực và mỗi lần lấy ven trở thành một trải nghiệm nhẹ nhàng hơn cho cả hai phía.