Làm thế nào Việt Nam kiểm soát số người chết COVID-19 ở mức 0?

Nhưng có một quốc gia thành công bị bỏ qua - Việt Nam. Đất nước 97 triệu dân đã không báo cáo về một trường hợp tử vong do virus corona và vào thứ Bảy đã có tới 328 trường hợp được xác nhận, mặc dù có đường biên giới dài với Trung Quốc và hàng triệu du khách Trung Quốc đến du lịch mỗi năm.

Sau ba tuần thực hiện giãn cách xã hội, Việt Nam đã dỡ bỏ các quy tắc xa cách xã hội vào cuối tháng Tư và không có bất kỳ ca nhiễm trùng cộng đồng trong hơn 40 ngày. Các doanh nghiệp và trường học đã mở cửa trở lại, và cuộc sống đang dần trở lại bình thường.

Người đi xe máy với mặt nạ bị kẹt xe trong giờ cao điểm buổi sáng ngày 19/5 tại Hà Nội.

Đối với những người hoài nghi, con số chính thức của Việt Nam có vẻ quá tốt là đúng. Nhưng Guy Thwaites, một bác sĩ về bệnh truyền nhiễm, làm việc tại một trong những bệnh viện chính được chính phủ Việt Nam chỉ định điều trị cho bệnh nhân COVID-19, cho biết những con số này phù hợp với thực tế.

"Tôi đến các phòng cách ly âm mỗi ngày. Tôi biết không có trường hợp tử vong", Thwaites, người đứng đầu Đơn vị Nghiên cứu Lâm sàng của Đại học Oxford tại TPHCM cho biết.

Vậy làm thế nào mà Việt Nam dường như đã làm khuynh đảo xu hướng toàn cầu và phần lớn thoát khỏi tai họa của virus corona? Câu trả lời, theo các chuyên gia y tế công cộng, nằm trong sự kết hợp của các yếu tố, từ sự nhanh chóng của chính phủ, phản ứng sớm để ngăn chặn sự lây lan, đến việc theo dõi và kiểm dịch nghiêm ngặt và truyền thông công cộng hiệu quả.

Hành động sớm

Việt Nam bắt đầu chuẩn bị cho một tuần bùng phát virus corona trước khi phát hiện trường hợp đầu tiên.

Vào thời điểm đó, chính quyền Trung Quốc và Tổ chức Y tế Thế giới đều khẳng định rằng không có "bằng chứng rõ ràng" nào về việc lây truyền từ người sang người. Nhưng Việt Nam hành động khác.

"Chúng tôi không chờ đợi các hướng dẫn từ WHO. Chúng tôi đã sử dụng dữ liệu chúng tôi thu thập từ bên ngoài và bên trong (quốc gia) để quyết định hành động sớm", TS.BS Phạm Quang Thái - Phó trưởng Khoa Kiểm soát bệnh truyền nhiễm, Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương cho biết.

Đến đầu tháng 1, việc kiểm tra nhiệt độ đã được thực hiện đối với hành khách đến từ Vũ Hán tại sân bay quốc tế Hà Nội. Khách du lịch bị sốt được cách ly và theo dõi chặt chẽ.

Đến giữa tháng 1, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam đã ra lệnh cho các cơ quan chính phủ thực hiện "các biện pháp quyết liệt" để ngăn chặn dịch bệnh lây lan vào Việt Nam, tăng cường kiểm dịch y tế tại các cửa khẩu, sân bay và cảng biển.

Vào ngày 23/1, Việt Nam đã xác nhận hai trường hợp nhiễm virus corona đầu tiên - một người Trung Quốc sống tại Việt Nam và cha anh, người đã đi từ Vũ Hán đến thăm con trai. Ngày hôm sau, các nhà chức trách hàng không của Việt Nam đã hủy tất cả các chuyến bay đến và đi Vũ Hán.

Khi đất nước bước vào kỳ nghỉ Tết Nguyên đán, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc phát biểu "Chống dịch như chống giặc" trong một cuộc họp khẩn cấp vào ngày 27/1. Ba ngày sau, ông thành lập một ban chỉ đạo quốc gia về việc kiểm soát ổ dịch - cùng ngày WHO tuyên bố virus corona thuuoojc tình trạng khẩn cấp toàn cầu.

Vào ngày 1/2, Việt Nam đã tuyên bố COVID-19 là dịch bệnh quốc gia - chỉ với 6 trường hợp được xác nhận được ghi nhận trên cả nước. Tất cả các chuyến bay giữa Việt Nam và Trung Quốc đã bị dừng lại, tiếp theo là đình chỉ thị thực cho công dân Trung Quốc vào ngày hôm sau.

Trong suốt tháng 2, các hạn chế đi lại, kiểm dịch đến và đình chỉ thị thực được mở rộng trong phạm vi khi virus corona lan rộng ra khỏi Trung Quốc đến các quốc gia như Hàn Quốc, Iran và Ý. Việt Nam cuối cùng đã đình chỉ nhập cảnh cho tất cả người nước ngoài vào cuối tháng ba.

Một sĩ quan Quân đội Nhân dân Việt Nam đứng cạnh một biển cảnh báo khu vực cấm ở xã Sơn Lợi, tỉnh Vĩnh Phúc ngày 20/2.

Các trường học và trường đại học, dự kiến ​​sẽ mở cửa trở lại vào tháng Hai sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán, đã được lệnh đóng cửa, và chỉ mở cửa trở lại vào tháng Năm.

Thwaites, chuyên gia về bệnh truyền nhiễm tại TOHCN, cho biết tốc độ phản ứng của người Việt là lý do chính đằng sau thành công.

"Hành động của họ vào cuối tháng 1 và đầu tháng 2 là rất nhanh trước các quốc gia khác. Và điều đó rất hữu ích ... để họ có thể kiểm soát", ông nói.

Truy tìm dấu vết tỉ mỉ

Những hành động sớm mang tính quyết định đã ngăn chặn hiệu quả sự lây truyền của cộng đồng và giữ các trường hợp được xác nhận của Việt Nam vào lúc 16/2. Trong ba tuần, không có trường hợp nhiễm trùng mới - cho đến khi làn sóng thứ hai xảy ra vào tháng 3, do người Việt trở về từ nước ngoài.

Các nhà chức trách truy tìm nghiêm ngặt các liên hệ của các bệnh nhân virus corona đã được xác nhận và đưa họ vào kiểm dịch hai tuần bắt buộc.

"Chúng tôi có một hệ thống rất mạnh: 63 CDC cấp tỉnh (trung tâm kiểm soát dịch bệnh), hơn 700 CDC cấp huyện và hơn 11.000 trung tâm y tế xã. Tất cả đều thuộc về truy tìm dấu vết", TS.BS Phạm Quang Thái cho biết.

Bệnh nhân virus corona đã được xác nhận phải cung cấp cho cơ quan y tế một danh sách đầy đủ tất cả những địa điểm học đến cùng những người mà họ đã gặp trong 14 ngày qua. Thông báo được đăng trên các tờ báo và được phát sóng trên truyền hình để thông báo cho công chúng biết nơi nào và thời điểm bệnh nhân virus corona đã đến, kêu gọi mọi người đến cơ quan y tế để xét nghiệm nếu họ cũng đến đó cùng lúc.

Một người phụ nữ đứng xếp hàng để lấy mẫu tại một trung tâm xét nghiệm tạm thời gần bệnh viện Bạch Mai ở Hà Nội vào ngày 31/3.

Khi bệnh viện Bạch Mai ở Hà Nội, một trong những bệnh viện lớn nhất Việt Nam, trở thành điểm nóng virus corona với hàng chục trường hợp vào tháng 3, chính quyền đã áp dụng phong tỏa cơ sở này và theo dõi những người liên quan đến bệnh viện, bao gồm cả nhân viên y tế, bệnh nhân, người chăm sóc và những người liên quan.

"Sử dụng theo dõi liên lạc, chúng tôi đã tìm gần như tất cả mọi người và yêu cầu họ ở nhà và tự cách ly. Nếu có bất kỳ triệu chứng nào, họ có thể liên lạc với các trung tâm y tế để xét nghiệm miễn phí", ông nói.

Nỗ lực truy tìm liên lạc của người Việt Nam rất tỉ mỉ đến nỗi không chỉ tiếp xúc với những người tiếp xúc trực tiếp mà còn cả những liên hệ gián tiếp. "Đó là một trong những phần duy nhất trong phản ứng của họ. Tôi không nghĩ rằng bất kỳ quốc gia nào đã thực hiện kiểm dịch đến mức đó", Thwaites nói.

Tất cả những người tiếp xúc trực tiếp với người bệnh thực hiện kiểm dịch của chính phủ tại các trung tâm y tế, khách sạn hoặc quân đội. Những liên hệ gián tiếp được yêu cầu tự cách ly tại nhà, theo một nghiên cứu về các biện pháp kiểm soát của COVID-19 của Việt Nam bởi khoảng 20 chuyên gia y tế công cộng trong nước.

Kể từ ngày 1/5, khoảng 70.000 người thực hiện cách ly trong các cơ sở của chính phủ Việt Nam, trong khi khoảng 140.000 người tự cách ly tại nhà hoặc khách sạn.

Trong số 270 bệnh nhân COVID-19 đầu tiên của Việt Nam, 43% là các trường hợp không có triệu chứng - theo đó, nhấn mạnh giá trị của việc theo dõi và kiểm dịch nghiêm ngặt. Nếu nhà chức trách không chủ động tìm kiếm những người có nguy cơ lây nhiễm, virus có thể đã âm thầm lây lan trong cộng đồng vài ngày trước khi được phát hiện.

Truyền thông và tuyên truyền công cộng

Ngay từ đầu, chính phủ Việt Nam đã truyền đạt rõ ràng với công chúng về sự bùng phát.

Các trang web chuyên dụng, đường dây nóng điện thoại và ứng dụng điện thoại đã được thiết lập để cập nhật công chúng về các tình huống mới nhất của dịch bệnh và tư vấn y tế. Bộ Y tế cũng thường xuyên gửi thông báo nhắc nhở tới người dân qua tin nhắn SMS.

Vào một ngày bận rộn, chỉ riêng đường dây nóng quốc gia có thể nhận được 20.000 cuộc gọi, không tính hàng trăm đường dây nóng cấp tỉnh và cấp huyện.

Bộ máy tuyên truyền khổng lồ của đất nước cũng được huy động, nâng cao nhận thức về sự bùng phát thông qua loa, áp phích đường phố, báo chí và phương tiện truyền thông xã hội. Vào cuối tháng 2, Bộ Y tế đã phát hành một MV âm nhạc hấp dẫn dựa trên một bản hit pop của Việt Nam để dạy mọi người cách rửa tay đúng cách và các biện pháp vệ sinh khác trong khi dịch bệnh bùng phát. Được biết đến như là bài hát rửa tay, Ghen Cô vy ngay lập tức thu hút hàng triệu lượt xem trên Youtube.

Ông Thwaites cho biết kinh nghiệm phong phú của Việt Nam trong việc đối phó với dịch bệnh truyền nhiễm, như dịch SARS từ năm 2002 đến 2003 và dịch cúm gia cầm đã giúp chính phủ và người dân chuẩn bị tốt hơn cho đại dịch COVID-19.

"Việt Nam hiểu rằng những điều này cần phải được thực hiện nghiêm túc và tuân thủ hướng dẫn từ chính phủ về cách ngăn chặn sự lây nhiễm."

AloBacsi lược dịch từ: https://edition.cnn.com/2020/05/29/asia/coronavirus-vietnam-intl-hnk/index.html