Làm sao để polyp đại tràng không mọc lại sau khi cắt?

Vì sao polyp có thể mọc lại?

Theo các bác sĩ chuyên khoa Tiêu hoá, nguy cơ polyp tái phát phụ thuộc vào nhiều yếu tố:

1. Tính chất polyp: Polyp tuyến (adenomatous polyp) có xu hướng tái phát cao hơn polyp tăng sản lành tính.
2. Số lượng và kích thước: Càng nhiều polyp hoặc polyp có kích thước càng lớn, nguy cơ tái phát càng cao.
3. Kỹ thuật cắt: Nếu gốc polyp không được loại bỏ hoàn toàn hoặc mô tổn thương chưa được đốt hết, khả năng tái phát sẽ lớn.
4. Yếu tố cơ địa và di truyền: Một số người có cơ địa dễ hình thành polyp do rối loạn chuyển hoá hoặc hội chứng di truyền (như polyp tuyến gia đình – FAP).
5. Lối sống và chế độ ăn: Chế độ ăn nhiều chất béo, thịt đỏ, ít chất xơ, cùng với hút thuốc, uống rượu bia, ít vận động… làm tăng nguy cơ polyp mới xuất hiện.

Sau cắt polyp, cần làm gì để ngăn tái phát?

Các bác sĩ khuyến cáo, phòng ngừa tái phát polyp đại tràng không thể chỉ dựa vào việc cắt bỏ, mà là một chiến lược tổng thể gồm theo dõi định kỳ, điều chỉnh chế độ ăn, sinh hoạt và kiểm soát các yếu tố nguy cơ.

1. Theo dõi nội soi định kỳ

Sau khi cắt polyp, việc tái khám và nội soi kiểm tra định kỳ là bước quan trọng nhất.

• Nếu polyp nhỏ, lành tính, nội soi lại sau 3–5 năm.
• Nếu có nhiều polyp hoặc loại polyp tuyến, nên nội soi lại sau 1–3 năm.
• Trong trường hợp có yếu tố di truyền hoặc polyp kích thước lớn, bác sĩ có thể chỉ định kiểm tra sớm hơn, khoảng 6–12 tháng.
  
  

Nội soi định kỳ giúp phát hiện sớm polyp mới hoặc tổn thương chưa được cắt triệt để, từ đó can thiệp kịp thời, ngăn ngừa ung thư hoá.

2. Duy trì chế độ ăn lành mạnh

Chế độ dinh dưỡng đóng vai trò rất lớn trong việc ngăn ngừa polyp tái phát.

• Tăng chất xơ: Ăn nhiều rau xanh, trái cây tươi, ngũ cốc nguyên cám giúp cải thiện nhu động ruột, giảm thời gian tiếp xúc của niêm mạc với các chất độc.
• Giảm thịt đỏ, đồ chiên rán, thực phẩm chế biến sẵn: Các chất béo bão hoà và nitrosamine trong thực phẩm công nghiệp là yếu tố nguy cơ hình thành polyp.
• Bổ sung canxi và vitamin D: Một số nghiên cứu cho thấy canxi và vitamin D có thể giảm nguy cơ polyp tái phát.
• Uống đủ nước và hạn chế rượu bia, cà phê, thuốc lá.
  
  

3. Kiểm soát cân nặng và vận động thường xuyên

Béo phì làm tăng nguy cơ hình thành polyp đại tràng do rối loạn nội tiết và viêm mạn tính mức độ thấp. Việc duy trì cân nặng hợp lý, tập thể dục ít nhất 30 phút mỗi ngày, 5 ngày mỗi tuần (đi bộ, đạp xe, bơi lội, yoga…) giúp giảm nguy cơ tái phát rõ rệt.

4. Tránh tự ý dùng thuốc và kiểm soát bệnh nền

Một số thuốc giảm đau chống viêm (NSAID) hoặc thuốc chứa hormone có thể ảnh hưởng đến niêm mạc ruột. Người có bệnh mạn tính như tiểu đường, rối loạn mỡ máu, gan nhiễm mỡ cần kiểm soát tốt vì đây cũng là yếu tố thúc đẩy viêm và hình thành polyp.

5. Giữ tâm lý thoải mái, tránh stress

Căng thẳng kéo dài ảnh hưởng đến hệ tiêu hoá qua trục thần kinh - ruột, làm tăng tiết acid, rối loạn nhu động, từ đó tác động gián tiếp đến niêm mạc đại tràng. Một tinh thần lạc quan, ngủ đủ giấc, cân bằng công việc và nghỉ ngơi cũng là yếu tố giúp cơ thể khoẻ mạnh và hạn chế tái phát bệnh.

Khi nào cần đi khám sớm?

Sau khi cắt polyp, nếu có các biểu hiện như:

Đau bụng kéo dài, chướng bụng, rối loạn đại tiện (táo bón hoặc tiêu chảy kéo dài),
Đại tiện ra máu, sụt cân không rõ nguyên nhân,
Cảm giác mệt mỏi, thiếu máu…
thì cần đến bệnh viện kiểm tra ngay, vì có thể là dấu hiệu polyp tái phát hoặc tổn thương khác trong đại tràng.
 
Tóm lại, polyp đại tràng có thể tái phát, nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa và kiểm soát được nếu người bệnh tuân thủ nội soi định kỳ, ăn uống lành mạnh, giữ cân nặng hợp lý và duy trì lối sống tích cực. Quan trọng hơn, hãy xem việc theo dõi sau cắt polyp không phải là nghĩa vụ, mà là một cam kết bảo vệ sức khoẻ lâu dài của chính mình.