Làm gì khi bị bong gân?

CN. Giang Vy Vương - Khoa Vật lý trị liệu - Phục hồi chức năng, Bệnh viện Thủ Đức, với bong gân mức độ nhẹ, người bệnh thường cảm thấy đau tại khớp bị tổn thương, đau tăng khi cử động, vùng quanh khớp có thể sưng nhẹ nhưng biên độ vận động chưa bị hạn chế nhiều và khớp không biến dạng.

Trong khi đó, bong gân nặng gây đau nhiều hơn, làm giảm rõ rệt khả năng vận động. Khớp có thể sưng to do máu tràn vào ổ khớp, da vùng tổn thương bầm tím rộng, sờ vào thấy nóng, nhưng vẫn không có dấu hiệu biến dạng khớp như gãy xương hay trật khớp.

CN. Giang Vy Vương nhấn mạnh, việc xử trí sớm và đúng cách trong những giờ đầu sau bong gân đóng vai trò quyết định đến quá trình hồi phục. Trước hết, người bệnh cần hạn chế tối đa cử động tại khớp bị tổn thương để tránh làm dây chằng bị tổn hại thêm.

Song song đó, chườm lạnh quanh khớp bong gân là biện pháp quan trọng giúp giảm sưng, giảm đau. Có thể dùng túi đá hoặc túi gel lạnh, nhưng cần bọc đá trong khăn vải, tuyệt đối không chườm trực tiếp lên da. Thời gian chườm phù hợp là khoảng 15-30 phút mỗi lần, lặp lại sau 3-4 giờ và duy trì trong 72 giờ đầu. Trong quá trình chườm, nếu xuất hiện cảm giác tê rần hoặc da tím tái thì phải dừng ngay.

Việc băng ép khớp bằng băng thun cũng được khuyến cáo nhằm hạn chế sưng và hỗ trợ cố định khớp. Tuy nhiên, theo CN. Giang Vy Vương, băng ép cần vừa đủ, không quá chặt gây khó chịu hay cản trở tuần hoàn, cũng không quá lỏng làm giảm hiệu quả. Nếu có đai hoặc nẹp bảo vệ khớp, người bệnh nên sử dụng để giảm nguy cơ cử động sai tư thế. Khi nghỉ ngơi, nên kê cao chi bị bong gân bằng gối hoặc khăn để giúp giảm sưng; với tổn thương ở tay, cổ tay, có thể đặt tay lên bụng khi nằm.

Ở giai đoạn cấp, đặc biệt trong 48 giờ đầu, người bệnh cần tuyệt đối tránh chườm nóng, xoa dầu, cao nóng hoặc dùng nhiệt ấm lên vùng tổn thương khi khớp còn sưng. Đồng thời không nên xoa bóp trực tiếp vào khớp bong gân cấp, vì có thể làm tăng chảy máu trong khớp và kéo dài thời gian hồi phục.

Sau giai đoạn cấp, tùy vào mức độ tổn thương và thời điểm can thiệp, các phương pháp phục hồi chức năng sẽ được cân nhắc. Theo CN. Giang Vy Vương, những kỹ thuật như điện xung, siêu âm có tác dụng giảm đau, cải thiện tuần hoàn, kết hợp với các bài tập vận động trị liệu phù hợp sẽ giúp tăng sức mạnh cơ, phục hồi tầm vận động và đưa khớp trở lại chức năng bình thường. Việc tuân thủ hướng dẫn phục hồi đúng cách không chỉ giúp khớp hồi phục nhanh hơn mà còn hạn chế nguy cơ đau mạn tính và tái bong gân về sau.