Lá đinh lăng - thuốc quý nhưng không phải “nước uống hằng ngày”

Đinh lăng - “nhân sâm của người nghèo”

Đinh lăng (tên khoa học Polyscias fruticosa) từ lâu được dân gian xem như “nhân sâm của người nghèo”.

Rễ đinh lăng chứa nhiều saponin, có tác dụng bổ khí huyết, giúp ăn ngủ tốt, cải thiện trí nhớ, lợi tiểu. Lá đinh lăng non thường được ăn kèm với gỏi, nấu canh hoặc phơi khô hãm trà.

Tuy nhiên, không phải cứ thảo dược là an toàn tuyệt đối. Trong lá và rễ đinh lăng ngoài hoạt chất có lợi còn có saponin với liều cao gây buồn nôn, chóng mặt, tiêu chảy, thậm chí rối loạn tim mạch.

Đông y vốn chỉ dùng liều lượng nhỏ, ngắn ngày để điều trị, chứ không khuyến cáo uống thay nước hằng ngày.

Vì sao bệnh nhân uống nước đinh lăng bị ngộ độc?

Qua các báo cáo y khoa, khi uống quá nhiều lá đinh lăng:

• Rối loạn điện giải: tác dụng lợi tiểu mạnh làm cơ thể mất kali, natri, dẫn đến mệt mỏi, yếu cơ, chuột rút.
• Tụt huyết áp: lượng saponin cao gây giãn mạch quá mức, làm bệnh nhân choáng váng, chóng mặt.
• Ảnh hưởng tim mạch: nhịp tim có thể nhanh hoặc loạn nhịp.
• Gan, thận quá tải: khi phải chuyển hóa liên tục các hoạt chất từ đinh lăng.
  
  

Trong trường hợp người đàn ông 61 tuổi nói trên, việc uống thay nước lọc suốt nhiều tuần khiến cơ thể bị “ngấm độc từ từ”, đến khi kiệt quệ mới phát bệnh.

Sai lầm thường gặp khi dùng thảo dược

1. Nghe truyền miệng: Nhiều người tin vào kinh nghiệm dân gian “uống càng nhiều càng bổ”, trong khi Đông y vốn nhấn mạnh “dược tính tùy người, tùy bệnh”.
2. Dùng thay nước lọc: Cơ thể mỗi ngày cần từ 1,5 - 2 lít nước, nếu thay toàn bộ bằng lá thuốc thì đồng nghĩa nạp vào lượng hoạt chất lớn, dễ gây độc.
3. Không tham khảo ý kiến bác sĩ: Người lớn tuổi, có bệnh nền tim mạch, huyết áp, thận càng dễ bị biến chứng khi dùng thảo dược bừa bãi.
   
   

Lời khuyên từ chuyên gia

Không uống đinh lăng thay nước lọc. Nếu thích, chỉ nên hãm trà 2-3 gram lá khô/ngày, dùng ngắt quãng.

Người cao tuổi, người bệnh thận, gan, tim mạch, phụ nữ có thai: không nên tự ý dùng.

Theo dõi cơ thể: nếu có dấu hiệu bất thường như mệt mỏi, buồn nôn, tim đập nhanh… phải ngưng ngay và đến bệnh viện.

Nên xem đinh lăng như một vị thuốc, chỉ dùng khi cần, đúng liều, đúng cách, thay vì coi như nước uống thường nhật.

Thông điệp cảnh báo

Thay vì chạy theo lời mách bảo truyền miệng, mỗi người nên:

Giữ thói quen uống nước lọc là chính, thảo dược chỉ nên dùng xen kẽ, với liều nhỏ.

Tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng bất kỳ loại lá, rễ, củ nào với liều lượng lớn.

Nhớ rằng: “thuốc bổ” chỉ thật sự bổ khi dùng đúng cách.

Kết luận: Lá đinh lăng là vị thuốc quý, có lợi cho sức khỏe nếu dùng đúng liều, đúng mục đích. Nhưng uống thay nước hằng ngày, kéo dài nhiều tuần sẽ gây hại nhiều hơn lợi.

Trường hợp bệnh nhân 61 tuổi là minh chứng rõ ràng: không có loại thảo dược nào an toàn tuyệt đối, và chỉ có kiến thức khoa học, sự hướng dẫn của thầy thuốc mới giúp chúng ta bảo vệ sức khỏe đúng cách.