Vì sao vắc xin ngừa viêm phổi chỉ ngừa phế cầu, không ngừa liên cầu hay tụ cầu?

Câu hỏi

Cho e hỏi vì sao chích vắc xin ngừa viêm phổi chỉ ngứa phế cầu không có ngừa liên cầu hay tụ cầu? Em cảm ơn.

Trả lời

Chào bạn,

Vắc xin “ngừa viêm phổi” mà chúng ta hay nói đến thực chất là vắc xin ngừa phế cầu (Streptococcus pneumoniae), và lý do nó không ngừa được liên cầu hay tụ cầu nằm ở cấu trúc vi khuẩn và tính khả thi khi sản xuất vắc xin.

1. Vì sao chỉ có vắc xin ngừa phế cầu?

Phế cầu có một đặc điểm rất quan trọng: Bề mặt của nó có vỏ polysaccharide đặc trưng, mỗi típ huyết thanh (serotype) có cấu trúc vỏ riêng Và các cấu trúc này tạo ra phản ứng miễn dịch mạnh, dễ dùng làm kháng nguyên để sản xuất vắc xin.

Nhờ đặc điểm này, người ta tạo ra các vắc xin như PCV10, PCV13, PCV20 để ngừa các típ phế cầu hay gây bệnh nhất.

2. Liên cầu và tụ cầu thì sao? Vì sao không có vắc xin?

Liên cầu (Streptococcus pyogenes - gây viêm họng, sốt tinh hồng nhiệt, thấp tim…) đến nay chưa có vắc xin vì:

• Liên cầu nhóm A có nhiều protein biến đổi liên tục, không ổn định → rất khó tạo kháng thể bền vững.
• Một số thành phần bề mặt của liên cầu lại giống mô cơ tim - khớp của người, nên nếu tạo vắc xin không cẩn thận có nguy cơ gây phản ứng tự miễn (giống thấp tim).
  
  

Vì vậy, việc phát triển vắc xin liên cầu rất phức tạp và hiện chưa có loại nào được chấp nhận.

Tụ cầu (Staphylococcus aureus - kể cả tụ cầu vàng) cũng chưa có vắc xin vì:

• Tụ cầu vàng có khả năng biến đổi, né tránh miễn dịch cực mạnh.
• Nó có tới hơn 40 loại độc tố và enzyme nên rất khó chọn mục tiêu cố định để làm vắc xin.
• Các thử nghiệm vắc xin tụ cầu trong quá khứ đã thất bại hoặc không hiệu quả.
  
  

3. Vắc xin phế cầu có “ngừa viêm phổi” hoàn toàn không?

Vắc xin không ngừa bệnh hoàn toàn mà giúp giảm mạnh nguy cơ viêm phổi do phế cầu - một trong những nguyên nhân nặng và dễ gây tử vong nhất.

Viêm phổi vẫn có thể do virus, liên cầu, tụ cầu, H. influenzae… nên chích phế cầu không bảo vệ 100%.

Thân mến.

Câu hỏi liên quan

• Dương vật trẻ nhỏ bị vẹo có tự thẳng lại khi lớn?
• Thai 30 tuần bị giãn não thất hai bên, chưa thấy thể chai: Bé sinh ra có ảnh hưởng gì không?
• Búi trĩ vẫn lòi ra sau 3 ngày mổ trĩ: Có phải phẫu thuật thất bại?