Cáu gắt, nói năng mất kiểm soát nhưng ngủ dậy lại bình thường, có phải bệnh thần kinh?

Câu hỏi

Kính chào Bác sĩ, em họ của em bị cáu gắt, nói năng mất kiểm soát với mọi người (gồm cả mẹ) khi xảy ra sự việc không theo ý muốn. Tuy nhiên, sau khi ngủ dậy em họ của em lại biểu hiện như không có chuyện gì xảy ra. Ngoài ra, bố của em ấy mất từ khi em ấy 6 tuổi. Em muốn hỏi là đây có phải dấu hiệu của bệnh thần kinh không ạ?

Trả lời

Chào bạn,

Tình huống bạn mô tả cho thấy em họ của bạn có những rối loạn cảm xúc và hành vi:

• Khi gặp sự việc không như ý → bùng phát cáu gắt, nói năng mất kiểm soát, kể cả với người thân.
• Sau khi ngủ dậy → hết hẳn, như không có chuyện gì xảy ra.
  
  

Có yếu tố tâm lý xã hội: mất cha từ nhỏ (tổn thương tâm lý, thiếu sự nâng đỡ tinh thần).

Một số khả năng có thể nghĩ đến

• Rối loạn khí sắc / cảm xúc (ví dụ rối loạn lưỡng cực mức nhẹ, rối loạn điều hòa cảm xúc).
• Rối loạn hành vi do sang chấn tâm lý từ nhỏ, tích tụ theo thời gian.
• Khó kiểm soát xung động - một dạng đặc điểm tính cách, có thể nằm trong phổ rối loạn nhân cách.
• Nếu kèm các biểu hiện khác (ảo giác, hoang tưởng, mất tiếp xúc thực tế) thì mới nghĩ nhiều đến bệnh lý tâm thần nặng (tâm thần phân liệt, rối loạn loạn thần).
  
  

Hiện tại, với mô tả của bạn, không chắc chắn đã là bệnh thần kinh hay tâm thần nặng, nhưng cần được đánh giá bởi bác sĩ chuyên khoa Tâm thần hoặc Tâm lý lâm sàng để làm rõ.

Bạn nên làm gì

• Động viên nhẹ nhàng, không chỉ trích khi em họ bùng phát, vì lúc đó khả năng kiểm soát kém.
• Khuyến khích giữ thói quen sống lành mạnh: ngủ đủ, hạn chế rượu bia, chất kích thích, tập thể dục.
• Nên đưa em họ đi khám chuyên khoa Tâm thần (BV Tâm thần TP.HCM, BV Nguyễn Tri Phương, BV Đại học Y Dược... hoặc khoa Tâm thần ở các BV đa khoa).
• Có thể kết hợp tư vấn tâm lý để giúp giải tỏa các sang chấn từ tuổi thơ (mất cha sớm).
  
  

Tóm lại: Em họ bạn có biểu hiện rối loạn cảm xúc và hành vi, chưa chắc là bệnh thần kinh nặng, nhưng cần thăm khám chuyên khoa Tâm thần để xác định và có hướng hỗ trợ.

Câu hỏi liên quan

• Môi bị va đập sưng tấy, vì sao uống thuốc rồi mà vết thương vẫn sưng thêm?
• 70 tuổi, ăn vào ói ra kèm đau bụng đi cầu, làm xét nghiệm gì?
• Xuất hiện sọc mờ trên móng tay có nên lo ung thư?