Đột quỵ mắt do tắc động mạch trung tâm võng mạc, triệu chứng thế nào?

I. Đột quỵ mắt là gì?

Đột quỵ không chỉ xảy ra trong não mà cũng có thể xảy ra ở mắt. Loại đột quỵ này được gọi là tắc động mạch trung tâm võng mạc.

Các mạch máu mang oxy và các chất dinh dưỡng quan trọng đến mọi bộ phận trong cơ thể. Nếu mạch máu bị hẹp hoặc tắc (bởi cục máu đông, mảng xơ vữa...), nguồn cung cấp máu sẽ bị gián đoạn. Khu vực thiếu cung cấp máu có thể bị tổn thương nghiêm trọng.

Trong đột quỵ mắt, các mạch máu hẹp tắc sẽ ảnh hưởng đến võng mạc. Võng mạc gửi tín hiệu ánh sáng đến não, giúp chúng ta nhận biết ánh sáng và hình ảnh xung quanh. Nếu tắc nghẽn tĩnh mạch võng mạc, bệnh nhân sẽ cảm thấy đột nhiên có đốm đen ở trước mắt, phạm vi tầm nhìn bị hạn chế. Nếu là tắc nghẽn động mạch, mắt sẽ không thể nhìn thấy gì.

Có một số kiểu đột quỵ mắt khác nhau, tùy thuộc vào mạch máu bị ảnh hưởng:

- Tắc tĩnh mạch võng mạc trung tâm (CRVO)

- Tắc động mạch võng mạc trung tâm (CRAO)

- Tắc tĩnh mạch võng mạc nhánh (BRVO)

- Tắc động mạch võng mạc nhánh (BRAO)

Đột quỵ mắt là trường hợp cấp cứu khẩn cấp, nếu điều trị chậm trễ sẽ dẫn đến nguy cơ mù lòa

II. Đột quỵ mắt có những triệu chứng nào?

Các triệu chứng của đột quỵ mắt có thể phát triển chậm trong nhiều giờ hoặc nhiều ngày, hoặc có thể xảy ra đột ngột. Thường đột quỵ mắt chỉ xảy ra ở một mắt. Chúng có thể bao gồm:

- Xuất hiện những đốm đen nhỏ hoặc xám bay lơ lửng trong tầm nhìn;

- Đau hoặc tăng áp lực trong mắt (cảm thấy nhức mắt), mặc dù đột quỵ mắt thường không gây đau;

- Thị lực mờ dần dần một phần hoặc toàn bộ một bên mắt;

- Mất thị lực hoàn toàn xảy ra từ từ hoặc đột ngột.

Nếu có các triệu chứng của đột quỵ mắt, hãy liên hệ với cấp cứu ngay lập tức, ngay cả khi các triệu chứng đã biến mất bạn vẫn nên đi kiểm tra. Nếu không điều trị, đột quỵ mắt có thể dẫn đến mất thị lực vĩnh viễn.

III. Các yếu tố rủi ro gây đột quỵ mắt

Bất cứ ai cũng có thể bị đột quỵ mắt, nhưng một số yếu tố nhất định khiến bạn có nguy cơ cao như lớn tuổi, nam giới phổ biến hơn nữ giới.

Một số bệnh cũng làm tăng nguy cơ đột quỵ mắt, bao gồm:

- Bệnh tiểu đường;

- Bệnh tăng nhãn áp;

- Huyết áp cao;

- Cholesterol cao;

- Bệnh tim mạch vành;

- Đã từng bị đột quỵ;

- Hẹp động mạch cảnh;

- Rối loạn đông máu;

- Hút thuốc lá.

Tăng nhãn áp (còn gọi là glocom) là một trong những nguy cơ gây đột quỵ mắt.

IV. Đột quỵ mắt được chẩn đoán như thế nào?

Bác sĩ sẽ cho bệnh nhân nhỏ giọt giãn đồng tử vào mắt và chờ 20 phút, sau đó sử dụng kính soi đáy mắt để xem xét chi tiết bên trong mắt của người bệnh.

Các chẩn đoán cận lâm sàng khác có thể bao gồm:

- Chụp cắt lớp quang học (OCT): Kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh này có thể phát hiện sưng võng mạc.

- Chụp mạch huỳnh quang: Bác sĩ sẽ tiêm thuốc nhuộm vào tĩnh mạch. Sau 12-20 giây, thuốc nhuộm di chuyển đến mạch máu trong mắt, cung cấp các tổn thương khi có bất thường về tuần hoàn như mạch máu bị phù, rò rỉ hay tân mạch hắc mạc trên màn hình.

Các vấn đề với mắt cũng có thể do bệnh lý đã mắc từ trước, do đó, bác sĩ có thể kiểm tra bệnh tăng nhãn áp, huyết áp cao và tiểu đường. Sức khỏe tim mạch cũng có thể cần được kiểm tra và đánh giá chi tiết.

V. Điều trị đột quỵ mắt như thế nào?

Việc điều trị đột quỵ mắt sẽ phụ thuộc vào mức độ tổn thương. Một số liệu pháp có thể bao gồm:

- Xoa bóp vùng mắt;

- Thuốc chống đông máu;

- Thuốc chống yếu tố tăng trưởng nội mô mạch máu, được tiêm trực tiếp vào mắt;

- Corticosteroid cũng có thể được tiêm vào mắt;

- Liệu pháp quang đông võng mạc bằng laser;

- Thở oxy cao áp cũng là một cách hỗ trợ điều trị.

Trong đột quỵ mắt, tắc nghẽn tĩnh mạch thường không phải là trường hợp khẩn cấp. Tắc nghẽn động mạch là trường hợp cấp cứu khẩn cấp trong nhãn khoa, bởi khó điều trị và tiên lượng không cao.

Điều trị càng sớm, người bệnh càng có cơ hội cứu được một phần hoặc toàn bộ thị lực, tốt nhất là trong 90 phút sau khi tắc động mạch. Càng xa mốc thời gian này, thị lực có thể hồi phục kém, thậm chí không hồi phục.

VI. Đột quỵ mắt gây những biến chứng gì?

Bệnh nhân có thể hồi phục sau đột quỵ mắt, nhưng có thể có các biến chứng nghiêm trọng như:

- Phù hoàng điểm, hoặc viêm hoàng điểm: Hoàng điểm phần giữa của võng mạc giúp nhìn sắc nét. Sưng hoàng điểm có thể làm mờ tầm nhìn hoặc nhìn mờ.

- Tân mạch hắc mạc: Tình trạng xuất hiện các mạch máu mới, bất thường phát triển trong võng mạc, các mạch máu này ít chức năng nhưng lại dễ vỡ. Trong một số trường hợp nghiêm trọng, tân mạch hắc mạc gây biến chứng xuất huyết võng mạc kèm theo phù của vùng trung tâm hoàng điểm.

- Bệnh tăng nhãn áp mạch máu: Sự gia tăng áp suất trong nhãn cầu gây đau do sự hình thành các mạch máu mới.

- Mù lòa.

Do có khả năng xảy ra các biến chứng nghiêm trọng do đột quỵ mắt, bệnh nhân cần tái khám theo khuyến cáo của bác sĩ.

Bên cạnh đó, người bệnh cũng cần theo dõi các tình trạng sức khỏe khác có thể ảnh hưởng đến mắt. Nếu có vấn đề về tim hoặc tiểu đường, hãy làm theo lời khuyên của bác sĩ. Áp dụng chế độ ăn uống cân bằng, tập thể dục thường xuyên và duy trì cân nặng hợp lý.

Sau khi bị đột quỵ mắt, khá ít người có thể lấy lại thị lực, hầu hết mọi người đều bị mất thị lực, một số trường hợp có thể dẫn đến mù lòa.

Người bệnh, đặc biệt là người lớn tuổi, cần kiểm tra mắt ngay khi có các dấu hiệu của đột quỵ mắt

VII. Phòng ngừa đột quỵ mắt như thế nào?

- Theo dõi bệnh tiểu đường;

- Điều trị bệnh tăng nhãn áp;

- Kiểm soát huyết áp và cholesterol;

- Ăn uống lành mạnh, bổ sung trái cây, rau, ngũ cốc nguyên hạt;

- Không hút thuốc, không uống rượu bia;

- Tập thể dục thường xuyên.