Dinh dưỡng hợp lý giúp kiểm soát thừa cân - béo phì hiệu quả

Thừa cân là khi cân nặng vượt mức “nên có” so với chiều cao, còn béo phì là tình trạng cơ thể tích tụ mỡ quá nhiều, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe. Hiện nay, tỷ lệ thừa cân – béo phì đang tăng nhanh tại Việt Nam, từ 2,6% năm 2010 lên 3,6% năm 2014, tức tăng 38% chỉ trong 4 năm.

Theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), chỉ số khối cơ thể (BMI) được dùng để xác định tình trạng dinh dưỡng: BMI = cân nặng (kg) / (chiều cao (m))². Với người châu Á, BMI 18,5-22,9 là bình thường, từ 23 trở lên là thừa cân và từ 25 trở lên là béo phì.

Béo phì có nhiều nguyên nhân, phổ biến nhất là ăn quá nhiều năng lượng so với nhu cầu, thói quen dùng thực phẩm nhiều chất béo, ngọt, ít vận động. Ngoài ra, yếu tố di truyền, rối loạn nội tiết (suy giáp, cường thượng thận, buồng trứng đa nang) hoặc sử dụng thuốc như corticoid, thuốc chống trầm cảm, thuốc chống loạn thần… cũng có thể làm tăng cân nhanh.

Người thừa cân - béo phì có nguy cơ cao mắc các bệnh tim mạch, tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, tiểu đường, khớp, hô hấp và thậm chí ung thư. Tình trạng này còn khiến người bệnh mệt mỏi, giảm năng suất lao động và tăng chi phí điều trị.

Nguyên tắc dinh dưỡng là giảm năng lượng ăn vào nhưng vẫn đảm bảo đủ dưỡng chất thiết yếu. Nên ăn 3 bữa/ngày, không ăn tối muộn, hạn chế đồ chiên rán, nước ngọt, bánh kẹo, thịt mỡ. Tăng cường rau xanh, trái cây ít ngọt, thực phẩm giàu đạm nạc như cá, trứng, thịt nạc. Ăn chậm, nhai kỹ và uống đủ nước.

Hoạt động thể lực là phần không thể thiếu trong kiểm soát cân nặng. Người bệnh nên tập các bài cường độ vừa như đi bộ nhanh, đạp xe, bơi lội hoặc cầu lông ít nhất 30 phút mỗi ngày, 3-5 buổi/tuần. Theo dõi cân nặng thường xuyên và tham khảo bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để điều chỉnh chế độ ăn, tập luyện phù hợp.

Chế độ dinh dưỡng khoa học kết hợp lối sống năng động là chìa khóa giúp người thừa cân - béo phì cải thiện sức khỏe và phòng ngừa bệnh mạn tính.