Đau bụng, sốt, tiểu đục: Cảnh giác với sỏi đường tiết niệu ở trẻ

Gần đây, Khoa Thận - Niệu của bệnh viện đã tiếp nhận một bé trai 12 tuổi nhập viện vì đau quặn vùng hông trái, kèm ói, tiểu đục và sốt nhẹ. Kết quả thăm khám và xét nghiệm cho thấy trẻ có sỏi kẹt ở 1/3 dưới niệu quản trái, gây tắc nghẽn đường tiểu, dẫn đến nhiễm trùng tiết niệu và ứ nước thận. Sau khi kiểm soát tình trạng nhiễm trùng, ekip bác sĩ đã tiến hành nội soi lấy sỏi với phương pháp xâm lấn tối thiểu, giúp trẻ hồi phục nhanh.

Không chỉ là trường hợp cá biệt. Trong khoảng 3 năm trở lại đây, mỗi năm Khoa Thận - Niệu Nhi, Bệnh viện Nhi đồng 2 tiếp nhận khoảng 30 ca sỏi đường tiết niệu, trong đó gần 20 ca buộc phải can thiệp phẫu thuật. Điều đáng lo ngại là nhiều trẻ được đưa đến bệnh viện khi đã xuất hiện biến chứng như ứ nước thận, nhiễm khuẩn tiết niệu nặng, thậm chí suy giảm chức năng thận.

Theo các bác sĩ, ở trẻ em, sỏi có thể hình thành ở thận, niệu quản, bàng quang hoặc niệu đạo. Tuy nhiên, triệu chứng ban đầu thường không rầm rộ. Nhiều phụ huynh dễ nhầm lẫn với đau bụng thông thường hoặc viêm đường tiểu nhẹ, tự mua thuốc cho trẻ uống tại nhà. Chính sự chủ quan này khiến sỏi lớn dần, gây bít tắc dòng nước tiểu và làm tổn thương thận theo thời gian.

TTƯT.PGS.TS.BS Phạm Ngọc Thạch - Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi Đồng 2 cảnh báo: sỏi đường tiết niệu ở trẻ đang có xu hướng gia tăng, liên quan chặt chẽ đến chế độ ăn mặn, uống ít nước, lạm dụng thức ăn nhanh, nước ngọt có gas và tình trạng nhiễm khuẩn tiết niệu tái đi tái lại. Nếu không phát hiện và điều trị kịp thời, sỏi có thể gây ứ nước thận kéo dài, viêm thận - bể thận, tăng huyết áp, suy thận mạn, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển thể chất và chất lượng sống của trẻ sau này.

Một sai lầm phổ biến của phụ huynh là tự chẩn đoán bệnh cho con, dùng thuốc giảm đau, kháng sinh hoặc các loại thuốc “tan sỏi” truyền miệng mà không có chỉ định. Việc này không chỉ che lấp triệu chứng mà còn có nguy cơ làm chậm trễ chẩn đoán, thậm chí gây hại thêm cho thận trẻ.

Các bác sĩ Bệnh viện Nhi Đồng 2 khuyến cáo, phụ huynh cần đặc biệt lưu ý các dấu hiệu bất thường của đường tiểu ở trẻ như: đau hông lưng hoặc đau bụng quặn từng cơn, tiểu buốt, tiểu rắt, tiểu đục, tiểu ra máu, nước tiểu có mùi hôi; ở trẻ nhỏ có thể chỉ biểu hiện quấy khóc, biếng ăn, sốt không rõ nguyên nhân. Khi các triệu chứng này kéo dài hoặc tái diễn, cần đưa trẻ đi khám sớm tại cơ sở có chuyên khoa Thận - Niệu Nhi để được siêu âm, xét nghiệm và chẩn đoán chính xác.

Song song với phát hiện sớm, phòng ngừa đóng vai trò then chốt. Phụ huynh nên tập cho trẻ uống đủ nước mỗi ngày, ăn uống cân đối, tăng cường rau xanh và trái cây tươi, hạn chế thức ăn quá mặn, nhiều đạm, đồ ăn nhanh và nước ngọt có gas. Trẻ cần được nhắc đi tiểu đều, không nhịn tiểu, đồng thời theo dõi màu sắc và lượng nước tiểu hàng ngày.

Với những trẻ có tiền sử sỏi, nhiễm khuẩn tiết niệu tái phát hoặc gia đình có người từng bị sỏi thận, việc thăm khám và siêu âm định kỳ là cần thiết. Phát hiện sớm không chỉ giúp điều trị ít xâm lấn hơn, giảm đau đớn cho trẻ mà quan trọng hơn là bảo vệ chức năng thận lâu dài - “tài sản sức khỏe” theo trẻ suốt cả cuộc đời.