Đằng sau vẻ ngoài tươi ngon của thực phẩm là những nguy cơ sức khỏe nào?

Chỉ vì mục tiêu lợi nhuận và đánh vào thị giác người mua, một số cơ sở sản xuất đã bất chấp rào cản đạo đức, biến thực phẩm kém chất lượng thành những món “tươi ngon, bắt mắt”. Hiểu rõ các chất cấm thường gặp và cách nhận biết không còn là chuyện kiến thức, mà là kỹ năng sinh tồn để bảo vệ sức khỏe cho cả gia đình.

Hàn the (borax) là cái tên quen thuộc nhất, thường xuất hiện trong giò chả, bún, bánh phở. Chất này giúp thực phẩm dai giòn, để được lâu nhưng khi vào cơ thể lại tích tụ không đào thải, gây tổn thương gan, thận và ảnh hưởng nghiêm trọng đến não bộ, đặc biệt ở trẻ nhỏ. Giò chả có hàn the thường giòn sần sật bất thường, thiếu mùi thơm tự nhiên của thịt. Một mẹo dân gian là dùng giấy nghệ thử: giấy chuyển đỏ cam là dấu hiệu đáng nghi.

Chất tạo nạc salbutamol từng là nỗi ám ảnh trong chăn nuôi heo. Vốn là thuốc trị hen suyễn, salbutamol bị lạm dụng để làm heo tăng trọng nhanh, mông vai nở, ít mỡ. Người ăn phải thịt này có nguy cơ rối loạn nhịp tim, run tay chân, tăng huyết áp. Dấu hiệu dễ nhận biết là miếng thịt có lớp mỡ rất mỏng, nạc đỏ rực, bề mặt bóng loáng nhưng thớ thịt rời rạc, khi nấu ra nhiều nước và có mùi hôi.

Vàng ô (Auramine O) là chất nhuộm công nghiệp dùng trong dệt may, nhưng lại bị lén dùng để tạo màu vàng bắt mắt cho da gà hoặc măng tươi. Đây là chất có khả năng gây đột biến tế bào và ung thư. Gà nhuộm vàng ô thường có da vàng đều bất thường nhưng chân, mỏ lại không cùng màu. Măng ngâm hóa chất thì vàng tươi, mướt mắt, trong khi măng tự nhiên thường trắng ngà, dễ thâm khi để ngoài không khí.

Tinopal - chất huỳnh quang được dùng để làm bún, phở trắng sáng hơn bình thường. Chất này có thể gây loét dạ dày và tổn thương đường tiêu hóa. Bún chứa tinopal thường trắng trong, bóng bất thường; dưới đèn cực tím có thể phát sáng. Bún sạch thường trắng đục, sợi dễ gãy và có mùi chua nhẹ của gạo ngâm.

Nguy hiểm bậc nhất là formol (formaldehyde) - hóa chất dùng trong công nghiệp và bảo quản xác. Khi bị dùng để “giữ tươi” hải sản, bún, bánh phở, formol giúp thực phẩm lâu hỏng nhưng lại độc tính rất cao, có thể gây ngộ độc cấp, tổn thương gan, thận và tăng nguy cơ ung thư.

Giữa “ma trận” thực phẩm bẩn, người tiêu dùng khó tránh hoàn toàn rủi ro. Nhưng chọn mua ở nơi uy tín, quan sát kỹ màu sắc - mùi - độ đàn hồi, hạn chế thực phẩm quá bắt mắt và ưu tiên ăn tươi, ăn vừa đủ chính là cách thiết thực nhất để tự bảo vệ mình và người thân.