Có nên hỏi bệnh bằng ChatGPT?

Tiện thật, nhưng đừng vội tin tuyệt đối

Một khảo sát cho thấy cứ 6 người trưởng thành thì có 1 người dùng chatbot AI để tìm thông tin sức khỏe ít nhất mỗi tháng một lần. ChatGPT hấp dẫn ở chỗ: không cần hẹn bác sĩ, không tốn tiền, không phải “ngại miệng” khi hỏi chuyện tế nhị. Với nhiều người, đây giống như một “bác sĩ Google phiên bản nói chuyện có đầu có đuôi”.

Thực tế, ChatGPT có ích nếu bạn dùng đúng cách. Công cụ này có thể giúp:

- Giải thích khái niệm y học phức tạp bằng ngôn ngữ dễ hiểu.

- Cung cấp thông tin tổng quan về bệnh, triệu chứng, điều trị, phòng ngừa.

- Hỗ trợ theo dõi triệu chứng, nhắc lịch uống thuốc, gợi ý câu hỏi cho lần tái khám.

- Đưa ra một số chiến lược đối phó căng thẳng, lo âu, giúp người dùng “đỡ hoảng” khi đang bối rối.

Với những ai vừa nhận chẩn đoán bệnh, việc tra cứu thêm để hiểu mình đang đối mặt với điều gì là nhu cầu rất thật và ChatGPT có thể đáp ứng phần nào.

Rủi ro lớn nhất: tự chẩn đoán và… tin nhầm

Vấn đề nằm ở chỗ: ChatGPT không phải bác sĩ. Nó tạo câu trả lời dựa trên dữ liệu đã được huấn luyện, không phải lúc nào cũng đến từ tài liệu y khoa chuẩn mực, cập nhật hay đã được chuyên gia kiểm chứng.

Nguy hiểm hơn, chatbot AI có thể tạo ra thông tin sai hoặc tríchch dẫn không tồn tại - hiện tượng gọi là “ảo tưởng”. Câu trả lời thường dài, trôi chảy, nghe rất “có nghề”, khiến người đọc dễ tin là đúng. Đây chính là cái bẫy nguy hiểm nhất.

ChatGPT cũng có nhiều hạn chế rõ ràng:

- Trả lời không nhất quán cho cùng một câu hỏi.

- Không đọc được phim chụp, kết quả xét nghiệm, hình ảnh tổn thương.

- Không hiểu đầy đủ bối cảnh cá nhân, tiền sử bệnh, yếu tố gia đình.

- Thiếu trí tuệ cảm xúc và sự thấu cảm của con người.

Vì vậy, các chuyên gia không khuyến nghị dùng ChatGPT để tự chẩn đoán bệnh hay quyết định điều trị. Lỡ tin sai một chi tiết, hậu quả có thể không hề nhỏ.

Có nên “tin” ChatGPT không?

Trong y tế, “niềm tin” được xây dựng từ việc người bệnh cảm thấy được lắng nghe, được tôn trọng và tin rằng người tư vấn có năng lực, trách nhiệm. Đây là điều mà chatbot, dù thông minh đến đâu cũng khó tái tạo.

ChatGPT có thể đúng lúc này, sai lúc khác. Vì vậy, thay vì tin tuyệt đối, hãy xem nó như một công cụ tham khảo ban đầu. Mọi thông tin nhận được cần được đối chiếu với nguồn uy tín và, quan trọng nhất, được xác nhận bởi bác sĩ.

Tra cứu sức khỏe trên mạng: nhớ 3 nguyên tắc

Nếu buộc phải tìm thông tin y tế online, hãy ưu tiên:

- Website của cơ quan y tế, trường đại học, hiệp hội y khoa uy tín.

- Tạp chí y học đã được bình duyệt.

- Nội dung có nguồn rõ ràng, cập nhật, tránh giật tít gây hoang mang.

Và dù đọc được gì đi nữa, nếu có lo lắng về sức khỏe, hãy đi khám. Không chatbot nào thay thế được một cuộc thăm khám đúng nghĩa.

ChatGPT có thể là “trợ lý thông tin” tiện lợi: nhanh, miễn phí, riêng tư. Bạn có thể dùng để hiểu tổng quan về bệnh, chuẩn bị câu hỏi cho bác sĩ, hoặc tìm cách giảm căng thẳng. Nhưng khi liên quan đến chẩn đoán và điều trị, hãy nhớ: AI chỉ hỗ trợ, bác sĩ mới là người quyết định.