Chuyên gia mách giải pháp bảo vệ trẻ khỏi tác nhân trong nhà gây dị ứng, hen suyễn

1. Những tác nhân trong nhà dễ gây dị ứng, hen suyễn ở trẻ

Nhiều người thường chú ý đến ô nhiễm ngoài trời mà quên rằng không khí trong nhà cũng có thể bị ô nhiễm do bụi mịn, vi khuẩn, nấm mốc và không khí tù đọng. Theo BS, những biện pháp cải thiện môi trường không khí tại nhà có ý nghĩa như thế nào đối với sức khỏe hô hấp và khả năng học tập của trẻ?

ThS.BS.CK2 Lý Kiều Diễm Diễm - Trưởng khoa Nội Tổng hợp, Bệnh viện Nhi Đồng Thành phố trả lời: Không khí trong nhà thường được xem là ổn định và trong lành hơn bên ngoài, nhưng thực tế vẫn có thể trở thành nguồn tác động bất lợi đến sức khỏe của trẻ, đặc biệt là các bệnh lý hô hấp và dị ứng. Trong quá trình thăm khám, có những trường hợp chỉ đến khi khai thác kỹ môi trường sống, bác sĩ mới phát hiện gia đình có thói quen đốt nhang thường xuyên. Đây là một thói quen khá phổ biến, nhưng khói nhang lại có thể ảnh hưởng rõ rệt đến hệ hô hấp vốn rất nhạy cảm của trẻ nhỏ.

Bên cạnh đó, việc nuôi thú cưng trong nhà, nhất là khi có nhiều lông chó mèo, cũng có thể làm tăng nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe của trẻ. Trên lông thú có thể tồn tại vi khuẩn, mạt bụi nhà và nhiều yếu tố dễ gây kích ứng. Tương tự, những vật dụng quen thuộc trong gia đình như thảm trải sàn, gấu bông, chăn ga, gối nệm hay rèm cửa tuy nhìn có vẻ vô hại nhưng lại là nơi dễ tích tụ mạt bụi nhà và các tác nhân gây dị ứng, từ đó có thể khởi phát hoặc làm nặng hơn các cơn hen suyễn, viêm dị ứng ở trẻ.

Vì vậy, trước khi chỉ nghĩ đến ô nhiễm không khí bên ngoài hay cơ địa nhạy cảm của trẻ, phụ huynh cũng cần nhìn lại chính môi trường sống trong nhà đã thực sự được làm mới và thông thoáng mỗi ngày hay chưa. Muốn bảo vệ sức khỏe cho trẻ, không gian sống nên được giữ theo hướng đơn giản, hạn chế tích tụ quá nhiều đồ đạc, đồng thời bảo đảm sự đối lưu không khí bằng cách mở cửa, sắp xếp nhà cửa ngăn nắp, gọn gàng và sạch sẽ. Khi đó, môi trường sống mới thật sự trở nên dễ chịu và an toàn hơn cho trẻ.

2. Máy lọc không khí giúp cải thiện không gian sống của trẻ

Một băn khoăn phổ biến của phụ huynh là: với không gian phòng nhỏ, việc sử dụng các thiết bị lọc không khí nhỏ gọn liệu có đảm bảo hiệu quả không? Dưới góc nhìn khoa học, hiệu quả làm sạch không khí thực sự phụ thuộc vào những yếu tố nào - chẳng hạn như luồng khí, khả năng lọc bụi mịn hay sự phù hợp với diện tích phòng - chứ không chỉ là kích thước hay công suất ghi trên máy?

ThS.BS.CK2 Lý Kiều Diễm trả lời: Với sự phát triển của công nghệ hiện nay, kích thước lớn hay nhỏ của thiết bị không phải là yếu tố quyết định hiệu quả. Công nghệ ngày càng hiện đại cho phép các thiết bị được thiết kế nhỏ gọn hơn nhưng vẫn tích hợp nhiều tính năng tốt. Với máy lọc không khí cũng vậy, điều quan trọng là khả năng lọc được các loại bụi mịn như PM0.01, PM2.5, cũng như hỗ trợ loại bỏ vi khuẩn và những tác nhân có hại trong không khí, từ đó trả lại môi trường sống trong lành hơn cho trẻ. Hiện nay, trên thị trường đã có khá nhiều thiết bị đáp ứng được những yêu cầu này. Tuy nhiên, khi đánh giá hiệu quả của việc sử dụng máy lọc không khí, không nên chỉ nhìn vào thông số kỹ thuật hay yếu tố máy móc đơn thuần, mà còn cần quan sát chính sự thay đổi trong môi trường sống và ở trẻ. Chẳng hạn, trước và sau khi cải thiện chất lượng không khí trong nhà, phụ huynh có thể nhận thấy trẻ trở nên thoải mái hơn, vui vẻ hơn, tinh thần sảng khoái hơn và dần thích nghi tốt hơn với chính không gian sống của mình. Khi trẻ cảm thấy thuận lợi hơn trong sinh hoạt, dễ chịu hơn về thể chất và tinh thần, đó cũng là dấu hiệu cho thấy môi trường sống đã có sự cải thiện sau khi áp dụng các giải pháp lọc không khí trong nhà.

3. Chọn máy lọc không khí cần quan tâm cả hiệu quả lẫn trải nghiệm sống

Khi lựa chọn một giải pháp lọc không khí cho gia đình có trẻ trong độ tuổi đi học, bác sĩ thường khuyến nghị phụ huynh dựa trên những tiêu chí nào để vừa đảm bảo hiệu quả bảo vệ sức khỏe lâu dài cho trẻ, vừa phù hợp với sinh hoạt hằng ngày của cả gia đình?

ThS.BS.CK2 Lý Kiều Diễm trả lời: Khi lựa chọn máy lọc không khí, gia đình có thể tham khảo các chỉ số kỹ thuật, nhưng điều quan trọng hơn là thiết bị cần đáp ứng được những tiêu chí liên quan trực tiếp đến sức khỏe. Cụ thể, máy cần có khả năng lọc bụi mịn như PM2.5, PM0.01, hỗ trợ khử khuẩn và góp phần cải thiện các chỉ số chất lượng không khí sau khi sử dụng. Không chỉ dừng ở thông số đo lường, hiệu quả của máy còn thể hiện qua sự cải thiện rõ rệt trong cảm nhận hằng ngày và chất lượng sống của cả gia đình.

Bên cạnh hiệu quả lọc không khí, một thiết bị nhỏ gọn, hài hòa với không gian sống, có thiết kế đẹp mắt cũng góp phần mang lại cảm giác dễ chịu hơn về mặt tinh thần. Khi sống trong một môi trường vừa trong lành hơn, vừa gọn gàng và dễ nhìn hơn, con người cũng dễ cảm thấy nhẹ nhàng, thoải mái hơn trong suốt một ngày sinh hoạt.

4. Chọn khẩu trang đúng cách để trẻ chịu đeo và được bảo vệ tốt hơn

Thưa BS, với trẻ nhỏ dưới độ tuổi mẫu giáo hoặc học sinh tiểu học, việc lựa chọn khẩu trang phù hợp để hạn chế bụi mịn mà vẫn đảm bảo thông thoáng, dễ thở là rất quan trọng. Phụ huynh nên dựa trên những tiêu chí nào khi chọn khẩu trang cho trẻ? Và trong thực tế, với những bé còn nhỏ, khó hợp tác khi đeo khẩu trang, bác sĩ có thể chia sẻ các tips cho phụ huynh giúp trẻ quen dần và đeo khẩu trang thoải mái hơn ạ?

ThS.BS.CK2 Lý Kiều Diễm trả lời: Khẩu trang là vấn đề khiến rất nhiều phụ huynh băn khoăn. Khi chọn khẩu trang cho trẻ, trước hết cần chọn loại có kích cỡ phù hợp với khuôn mặt. Đặc biệt với trẻ nhỏ, khẩu trang phải ôm được vùng mũi và toàn bộ phần mặt cần che chắn. Khi mua, phụ huynh có thể áp thử cho con và điều chỉnh dây đeo để khẩu trang ôm sát hơn, giúp tăng hiệu quả bảo vệ.

Bên cạnh đó, chất lượng khẩu trang cũng rất quan trọng. Hiện nay có nhiều loại khẩu trang khác nhau, nhưng phụ huynh nên ưu tiên những loại có khả năng ngăn bụi mịn và bảo vệ tốt hơn luồng không khí trẻ hít vào. Một số loại còn có thêm tác dụng che chắn nhất định cho da khi trẻ ra ngoài.

Tuy nhiên, để trẻ nhỏ hợp tác đeo khẩu trang lại là một câu chuyện khác, bởi đa số trẻ đều không thấy thoải mái, nhất là những bé còn quá nhỏ. Vì vậy, phụ huynh cần kiên nhẫn hướng dẫn và tạo sự hứng thú cho trẻ. Người lớn có thể làm gương bằng cách đeo khẩu trang cùng con, chọn những mẫu khẩu trang giống nhau cho hai mẹ con, hoặc chọn loại có họa tiết mà trẻ yêu thích để con dễ hợp tác hơn. Khi trẻ dần quen, phụ huynh cũng nên giải thích cho con hiểu đây là cách để bảo vệ sức khỏe.

Với những trẻ còn quá nhỏ, rất khó đeo khẩu trang, có thể cân nhắc che chắn cho trẻ bằng một lớp màng hoặc lớp vải phù hợp với lứa tuổi, miễn là chất liệu an toàn và có thể hỗ trợ bảo vệ trẻ trước khói bụi trong không khí ô nhiễm.

5. Viêm mũi dị ứng ở trẻ có thể liên quan đến không khí trong nhà

BS ơi, con tôi thường xuyên bị viêm mũi, ho kéo dài hoặc nhiễm trùng hô hấp tái đi tái lại. Nhiều người cho rằng nguyên nhân có thể đến từ chất lượng không khí trong nhà. Liệu mối liên hệ này có rõ ràng không, thưa BS? Làm sao để viêm mũi đừng tái phát nữa ạ?

ThS.BS.CK2 Lý Kiều Diễm trả lời: Viêm mũi dị ứng ở trẻ có thể liên quan đến chất lượng không khí trong nhà hoặc tình trạng ô nhiễm không khí mà trẻ vô tình hít phải. Thực tế, giữa môi trường không khí với viêm mũi dị ứng cũng như các bệnh lý đường hô hấp có mối liên quan khá rõ. Trẻ em, phụ nữ mang thai và người lớn tuổi là những nhóm đối tượng nhạy cảm hơn, nên cũng dễ bị ảnh hưởng hơn trước các tác động bất lợi từ không khí ô nhiễm.

Vì vậy, nếu trẻ đã bị viêm mũi dị ứng, ho kéo dài hoặc có các vấn đề hô hấp, phụ huynh nên xem lại môi trường sống xung quanh con. Cần lưu ý trong nhà có nhiều bụi hay không, có khói thuốc lá hay không, có nuôi động vật hay không, cũng như chất lượng không khí tại nơi trẻ sinh hoạt và học tập hằng ngày đã thực sự bảo đảm hay chưa.

Nếu tình trạng ho, dị ứng kéo dài và bắt đầu ảnh hưởng đến việc học tập, sinh hoạt của trẻ, phụ huynh nên đưa con đi khám để được bác sĩ đánh giá kỹ hơn, đồng thời xem xét cả yếu tố môi trường sống lẫn bệnh lý hô hấp, từ đó có hướng điều trị phù hợp nhằm bảo đảm sức khỏe cho trẻ.

6. Lo ô nhiễm không khí, quan trọng là tìm giải pháp phù hợp

Một lo lắng khác của phụ huynh là: nếu trẻ phải tiếp xúc với không khí ô nhiễm trong thời gian dài, liệu điều đó có làm tăng nguy cơ mắc các bệnh lý mạn tính về sau - từ bệnh phổi mạn, tim mạch cho đến các vấn đề thần kinh như sa sút trí tuệ? Việc cải thiện chất lượng không khí ngay từ sớm có ý nghĩa thế nào trong phòng ngừa lâu dài?

ThS.BS.CK2 Lý Kiều Diễm trả lời: Nỗi lo ô nhiễm không khí ảnh hưởng đến con là điều rất dễ hiểu. Tuy nhiên, theo bác sĩ, những tác động nghiêm trọng thường liên quan đến tình trạng sống lâu dài trong môi trường ô nhiễm kéo dài, chẳng hạn như ở khu công nghiệp hoặc những nơi mà chất lượng không khí thường xuyên ở mức thấp, mức kém trong thời gian dài.

Thực tế, tại các thành phố lớn, chất lượng không khí có thể chưa thật sự tốt, nhưng không phải vì vậy mà phụ huynh cần lo lắng đến mức hoang mang. Điều quan trọng là phải nhìn nhận vấn đề theo hướng có giải pháp. Nếu môi trường sống được cải thiện và chất lượng không khí trong nhà được giữ ở mức an toàn, gia đình vẫn có thể yên tâm hơn và chủ động tạo cho trẻ một không gian sống tốt.

Theo bác sĩ, một trong những hướng giải quyết là sử dụng các phương tiện hỗ trợ lọc không khí phù hợp. Cùng với sự phát triển của công nghệ, bên cạnh điện thoại thông minh hay nhà thông minh, nhiều thiết bị thông minh trong gia đình cũng đang hướng đến mục tiêu nâng cao chất lượng sống. Trong bối cảnh con người vẫn phải sinh sống, học tập và làm việc tại đô thị, điều cần làm không phải là quá lo sợ, bỏ phố về quê, mà là tìm cách thích nghi và lựa chọn những giải pháp phù hợp để cải thiện chất lượng không khí, từ đó giúp mọi người được sống trong môi trường trong lành hơn.

7. Phòng nhỏ vẫn có thể chọn máy lọc không khí phù hợp cho trẻ

Tôi có tìm hiểu và thấy hiện nay LG có dòng máy lọc không khí thiết kế nhỏ gọn, nhẹ, phù hợp cho phòng khoảng 20-30m², có khả năng lọc bụi mịn và theo dõi chất lượng không khí theo thời gian thực.

- Với gia đình có trẻ trong độ tuổi đi học, nếu đặt máy lọc không khí trong phòng học hoặc phòng ngủ và bật trong lúc trẻ học bài, nghỉ ngơi, điều này có giúp duy trì môi trường không khí ổn định, từ đó hỗ trợ hô hấp và sự tập trung của trẻ tốt hơn không, thưa BS?

- Và để đạt hiệu quả tối ưu, phụ huynh nên bố trí và sử dụng thiết bị như thế nào cho phù hợp với sinh hoạt hằng ngày của trẻ ạ?

ThS.BS.CK2 Lý Kiều Diễm trả lời: Với sự phát triển của khoa học công nghệ hiện nay, con người có nhiều thuận lợi hơn trong việc tiếp cận các giải pháp giúp nâng cao chất lượng sống. Trong đó, máy lọc không khí cũng là một lựa chọn được nhiều gia đình cân nhắc để cải thiện môi trường trong nhà. Tuy nhiên, một băn khoăn khá phổ biến là diện tích phòng của trẻ thường không lớn, có khi chỉ khoảng 20-30m2, nên phụ huynh lo ngại không biết có phù hợp để sử dụng hay không.

Theo bác sĩ, trong những trường hợp như vậy, gia đình có thể ưu tiên lựa chọn các dòng máy lọc không khí nhỏ gọn, phù hợp với diện tích phòng, đồng thời bảo đảm không gây tiếng ồn trong lúc trẻ học tập hay nghỉ ngơi. Bên cạnh đó, thiết bị vẫn cần đáp ứng được yêu cầu quan trọng nhất là cải thiện chất lượng không khí, giúp trẻ cảm thấy dễ chịu hơn trong sinh hoạt, học tập và góp phần bảo vệ sức khỏe hô hấp.

Vì vậy, khi tìm hiểu để lựa chọn máy lọc không khí cho con, phụ huynh có thể dựa trên những tiêu chí cụ thể như khả năng lọc không khí tốt, vận hành êm, không chiếm nhiều diện tích và phù hợp với không gian nhỏ. Hiện nay, nhiều thiết bị đã được thiết kế theo hướng ưu tiên chất lượng, nhỏ gọn và tối ưu diện tích sử dụng, nên gia đình hoàn toàn có thể cân nhắc lựa chọn sản phẩm phù hợp với nhu cầu thực tế.

>>> Đọc thêm phần 1: Ô nhiễm không khí tấn công trẻ ngay cả ở trong nhà

Trân trọng cảm ơn ThS.BS.CK2 Lý Kiều Diễm và LG Việt Nam đã đồng hành cùng AloBacsi trong chương trình này.