Bữa ăn là “cuộc chiến”: Khi nào trẻ thật sự bị biếng ăn?

Biếng ăn là tình trạng rất thường gặp ở trẻ nhỏ, đặc biệt trong những năm đầu đời. Nhiều cha mẹ cho rằng con chỉ “lười ăn vài bữa” hoặc “kén ăn chút thôi rồi sẽ qua”, nhưng thực tế, biếng ăn nếu kéo dài có thể để lại nhiều hệ lụy. Trẻ được xem là biếng ăn khi có ít nhất hai trong các biểu hiện như ăn ít hơn nhu cầu theo tuổi (thường chưa đạt một nửa khẩu phần cần thiết), mỗi bữa ăn kéo dài trên 30 phút, trẻ không hợp tác khi ăn với những phản ứng như khóc thét, quay mặt đi, chạy trốn, bịt miệng hay đẩy tay người cho ăn.

Ngoài ra, trẻ chỉ chịu ăn một vài món cố định, kén chọn thực phẩm hoặc chậm tăng cân, không tăng cân trong thời gian dài cũng là những dấu hiệu cảnh báo rõ ràng.

Tình trạng biếng ăn không đơn thuần là chuyện “ăn ít” mà kéo theo nhiều vấn đề sức khỏe. Trẻ biếng ăn rất dễ thiếu các vi chất dinh dưỡng quan trọng như vitamin A, B, C, D, sắt, kẽm… Sự thiếu hụt này khiến trẻ kém phát triển, có nguy cơ thiếu máu, còi xương, suy dinh dưỡng.

Đáng lo hơn, trẻ suy dinh dưỡng thường hay ốm vặt do hệ miễn dịch suy giảm. Mỗi lần ốm, trẻ lại ăn kém hơn, từ đó hình thành một vòng xoắn bệnh lý: biếng ăn, suy dinh dưỡng, ốm đau, rồi lại biếng ăn. Nếu không được can thiệp sớm, trẻ có thể chậm phát triển cả thể chất lẫn trí tuệ, khó bắt kịp đà tăng trưởng về sau.

Nguyên nhân khiến trẻ biếng ăn khá đa dạng. Phổ biến nhất là khi trẻ đang mắc các bệnh cấp tính như sốt, viêm mũi họng, tiêu chảy, viêm phổi. Bên cạnh đó, những giai đoạn sinh lý như mọc răng, sưng lợi, sâu răng hay thay răng cũng khiến trẻ đau, khó chịu và lười ăn.

Không ít trường hợp trẻ biếng ăn do mải chơi, ăn uống không đúng giờ, hoặc do thói quen ăn vặt, bánh kẹo, uống nước ngọt trước bữa chính. Thức ăn chế biến đơn điệu, không hợp khẩu vị trẻ cũng dễ khiến trẻ chán ăn. Đặc biệt, việc ép trẻ ăn quá mức có thể tạo ra phản xạ sợ ăn, dẫn đến biếng ăn tâm lý: càng ép, trẻ càng né.

Khi trẻ biếng ăn, điều quan trọng là cha mẹ cần bình tĩnh và xử lý đúng cách. Nếu trẻ biếng ăn do bệnh, cần điều trị dứt điểm nguyên nhân trước và thực hiện chế độ nuôi dưỡng phù hợp trong thời gian trẻ ốm. Với trẻ ăn dặm, nên tập cho trẻ ăn đa dạng thực phẩm, thường xuyên thay đổi cách chế biến để kích thích vị giác. Không nên nhồi ép từng bữa, mà nên linh hoạt bù trừ giữa các bữa trong ngày để đảm bảo tổng lượng thức ăn cần thiết.

Cha mẹ cũng nên tạo không khí ăn uống vui vẻ, cho trẻ tự bốc hoặc tự xúc, ngồi ăn cùng gia đình hoặc cùng bạn để tăng hứng thú. Hạn chế cho trẻ ăn bánh kẹo, uống nước ngọt trước bữa ăn; không trộn thuốc vào sữa, nước trái cây hay chuối vì dễ khiến trẻ sợ thức ăn và làm giảm tác dụng của thuốc. Ngoài ra, có thể bổ sung sữa chua, men tiêu hóa và các vi chất dinh dưỡng theo chỉ định của bác sĩ để hỗ trợ tiêu hóa và cải thiện tình trạng biếng ăn.

Tóm lại, biếng ăn ở trẻ không phải là vấn đề nhỏ nếu kéo dài. Nhận biết sớm, hiểu đúng nguyên nhân và đồng hành cùng con bằng những giải pháp phù hợp sẽ giúp trẻ dần lấy lại hứng thú ăn uống, phát triển khỏe mạnh và bền vững hơn.