Bỏ thuốc huyết áp: “Bom hẹn giờ” với những trái tim mong manh

Theo chia sẻ của BS.CK2 Dương Minh Tuấn - Khoa Nội tiết - Đái tháo đường, Bệnh viện Bạch Mai, nhiều người sau khi thấy huyết áp trở về mức bình thường đã tự ý ngưng thuốc hoặc uống gián đoạn vì nghĩ rằng bệnh đã khỏi. Thế nhưng, chính hành động tưởng chừng vô hại này lại là “quả bom hẹn giờ” có thể kích hoạt những biến cố tim mạch nghiêm trọng bất cứ lúc nào.

Tăng huyết áp là bệnh mạn tính phổ biến nhất thế giới, ảnh hưởng đến hơn 1,3 tỷ người (theo WHO, 2023). Tại Việt Nam, hơn 26% người trưởng thành đang mắc bệnh, và gần một nửa trong số đó không biết mình mang bệnh. Đáng nói, đa phần bệnh nhân không có biểu hiện rõ ràng, nhưng tim, não, thận và mắt vẫn âm thầm bị tổn thương. Chính vì vậy, tăng huyết áp được mệnh danh là “kẻ giết người thầm lặng”.

Nhiều người bệnh khi thấy huyết áp ổn định đã vội mừng, ngưng thuốc hoặc uống cách ngày vì lo “hại gan, hại thận”. Thực tế, huyết áp bình thường là nhờ thuốc đang phát huy tác dụng, và khi ngừng thuốc, huyết áp có thể bật tăng trở lại - hiện tượng được gọi là “rebound hypertension” (tăng huyết áp bật lại).

Các nghiên cứu quốc tế đã chỉ ra hậu quả nguy hiểm của việc ngưng thuốc đột ngột. Nghiên cứu đăng trên tạp chí Lancet (2020) cho thấy, chỉ vài tuần sau khi dừng thuốc, nguy cơ đột quỵ tăng gấp 3 lần, nguy cơ nhồi máu cơ tim tăng gấp đôi. Khi huyết áp tăng đột ngột, mạch máu não có thể vỡ, gây liệt nửa người hoặc tử vong. Đồng thời, áp lực máu cao kéo dài khiến thành mạch bị tổn thương, làm bong mảng xơ vữa, gây tắc nghẽn động mạch vành, dẫn đến nhồi máu cơ tim cấp.

Một case cấp cứu đột quỵ của BS.CK2 Nguyễn Thắng Nhật Tuệ - Bệnh viện Gia An 115 vì bệnh nhân thường xuyên bỏ thuốc huyết áp (ảnh: Page “Một ngày ở viện”)

Theo Framingham Heart Study, tăng huyết áp là nguyên nhân của 75% ca suy tim ở người cao tuổi. Bên cạnh đó, thận cũng bị ảnh hưởng nghiêm trọng, chức năng lọc cầu thận có thể giảm 5-10% mỗi năm ở người không kiểm soát tốt huyết áp (KDIGO 2021). Đôi mắt cũng là nạn nhân thầm lặng với nguy cơ xuất huyết võng mạc, giảm thị lực hoặc mù lòa.

BS.CK2 Dương Minh Tuấn nhấn mạnh, điều trị tăng huyết áp là hành trình suốt đời, không phải “uống thuốc đến khi hết bệnh”. Người bệnh cần kiên trì và phối hợp nhiều yếu tố: Uống thuốc đều đặn đúng chỉ định (ACEi, ARB, CCB, lợi tiểu…); ăn nhạt, bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia, tập thể dục đều đặn; tái khám định kỳ để bác sĩ điều chỉnh liều và phát hiện sớm biến chứng.

Khuyến cáo của Hội Tim mạch châu Âu (ESC/ESH 2024), phần lớn bệnh nhân cần duy trì thuốc suốt đời, chỉ trong một số ít trường hợp đặc biệt mới được giảm liều hoặc ngưng thuốc - nhưng phải có sự theo dõi chặt chẽ của bác sĩ chuyên khoa.

Bác sĩ cảnh báo, huyết áp trở về bình thường không có nghĩa là đã khỏi bệnh mà là thuốc đang bảo vệ bạn. Một viên thuốc mỗi sáng có thể cứu bạn khỏi đột quỵ, nhồi máu cơ tim hay suy tim - những biến cố đôi khi không cho cơ hội thứ hai.