Bệnh gút có di truyền không? Ai là người có nguy cơ cao?

Bệnh gút có yếu tố di truyền không?

Câu trả lời là có, nhưng di truyền không phải là yếu tố duy nhất. Nhiều nghiên cứu cho thấy khoảng 20–30% người bệnh gút có tiền sử gia đình mắc gút hoặc tăng acid uric máu. Yếu tố di truyền ảnh hưởng chủ yếu đến khả năng sản xuất và đào thải acid uric của cơ thể.

Một số gen liên quan đến chức năng thận và vận chuyển acid uric (như gen URAT1, GLUT9…) có thể khiến acid uric khó được thải trừ qua nước tiểu, dẫn đến tích tụ trong máu. Khi nồng độ acid uric vượt ngưỡng bão hòa, các tinh thể urat sẽ lắng đọng tại khớp và mô mềm, gây viêm và đau.

Tuy nhiên, di truyền chỉ làm tăng nguy cơ, chứ không đồng nghĩa chắc chắn sẽ mắc gút. Nhiều người mang yếu tố di truyền nhưng nếu có lối sống lành mạnh, kiểm soát tốt cân nặng, ăn uống điều độ thì vẫn có thể không bao giờ phát bệnh.

Ai là người có nguy cơ cao mắc bệnh gút?

Bên cạnh yếu tố di truyền, gút chịu ảnh hưởng mạnh từ tuổi tác, giới tính và lối sống. Các nhóm nguy cơ cao bao gồm:

1. Nam giới trung niên

Gút gặp nhiều ở nam giới hơn nữ giới, đặc biệt trong độ tuổi từ 30–60. Ở phụ nữ, estrogen giúp tăng thải acid uric qua thận, nên gút thường xuất hiện muộn hơn, chủ yếu sau mãn kinh.

2. Người có tiền sử gia đình mắc gút hoặc tăng acid uric

Nếu cha, mẹ hoặc anh chị em ruột từng mắc gút, nguy cơ của bạn sẽ cao hơn so với người không có tiền sử gia đình.

3. Người thừa cân, béo phì

Mô mỡ làm tăng sản xuất acid uric và giảm khả năng đào thải qua thận. Béo phì cũng thường đi kèm với rối loạn chuyển hóa, tăng triglyceride, đề kháng insulin – những yếu tố làm nặng thêm tình trạng tăng acid uric.

4. Người ăn uống nhiều purin

Thường xuyên sử dụng thịt đỏ, nội tạng động vật, hải sản, đồ ăn chế biến sẵn, nước ngọt có đường fructose cao sẽ làm tăng acid uric máu. Rượu bia, đặc biệt là bia, vừa làm tăng sản xuất vừa ức chế đào thải acid uric.

5. Người mắc bệnh thận hoặc bệnh mạn tính

Suy thận mạn, tăng huyết áp, đái tháo đường, hội chứng chuyển hóa đều làm giảm khả năng thải acid uric, từ đó làm tăng nguy cơ gút.

6. Người dùng một số thuốc kéo dài

Thuốc lợi tiểu thiazide, furosemide, aspirin liều thấp, thuốc ức chế miễn dịch… có thể làm tăng acid uric máu nếu dùng lâu dài.

Có thể phòng ngừa gút dù có yếu tố di truyền?

Hoàn toàn có thể. Với những người có yếu tố di truyền hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao, việc tầm soát acid uric định kỳ, duy trì cân nặng hợp lý, uống đủ nước, hạn chế rượu bia và thực phẩm giàu purin là rất quan trọng. Khi acid uric tăng cao nhưng chưa có triệu chứng, can thiệp sớm bằng lối sống và theo dõi y tế sẽ giúp ngăn chặn bệnh gút tiến triển và biến chứng về khớp, thận.

Tóm lại, bệnh gút có yếu tố di truyền nhưng không phải “án định”, và phần lớn nguy cơ vẫn nằm trong tầm kiểm soát nếu người bệnh hiểu rõ và chủ động phòng ngừa từ sớm.