Barrett thực quản: Không phải tất cả đều là “bản án” ung thư

Tổn thương tiền ung thư nhưng không phải ai cũng nguy cơ cao

TS.BS Vũ Trường Khanh - Khoa Tiêu hóa, Bệnh viện Tâm Anh Hà Nội cho biết, Barrett thực quản là tình trạng biến đổi niêm mạc do trào ngược dạ dày kéo dài, trong đó biểu mô vảy được thay thế bằng biểu mô trụ, có thể tiến triển thành loạn sản và ung thư biểu mô tuyến. Tuy nhiên, vấn đề quan trọng không phải là Barrett thực quản có nguy hiểm hay không, mà là đánh giá đúng mức độ nguy cơ ở từng bệnh nhân.

Dữ liệu cho thấy Barrett thực quản không phổ biến trong cộng đồng nhưng có sự khác biệt giữa các khu vực và phụ thuộc nhiều vào tiêu chuẩn chẩn đoán. Tỷ lệ này tăng rõ rệt ở nhóm bệnh nhân trào ngược dạ dày - thực quản (GERD). Đáng chú ý, tại châu Á, số liệu dao động lớn giữa các nghiên cứu, đặc biệt khi chỉ dựa vào nội soi, cho thấy vai trò quan trọng của sinh thiết trong chẩn đoán chính xác.

Tại Việt Nam, Barrett thực quản không hiếm, với tỷ lệ khoảng 2,4% trong một nghiên cứu trên gần 2.000 bệnh nhân và liên quan chủ yếu đến triệu chứng trào ngược, đặc biệt là thoát vị hoành. Về cơ chế bệnh sinh, ngoài acid, dịch mật cũng góp phần gây tổn thương niêm mạc; mức độ tiếp xúc acid càng cao thì đoạn Barrett càng dài, cho thấy quá trình hình thành bệnh không chỉ đơn thuần do trào ngược acid.

Không phải mọi Barrett đều cần can thiệp

Một trong những điểm được chú ý là việc phân tầng nguy cơ và cách tiếp cận theo dõi Barrett thực quản.

TS.BS Vũ Trường Khanh cho biết, nguy cơ tiến triển ung thư không giống nhau giữa các nhóm. Barrett đoạn dài có nguy cơ cao hơn rõ rệt so với Barrett đoạn ngắn, trong khi Barrett siêu ngắn dưới 1 cm gần như không có ý nghĩa về mặt ung thư. Do đó, không nên đánh đồng tất cả các trường hợp Barrett thực quản.

Chẩn đoán Barrett thực quản cần kết hợp giữa nhận diện trên nội soi và xác nhận bằng mô bệnh học. Việc mô tả tổn thương thường dựa trên tiêu chuẩn Prague, tuy nhiên việc xác định ranh giới thực quản - dạ dày không phải lúc nào cũng dễ, đòi hỏi kinh nghiệm và phối hợp các mốc giải phẫu như tĩnh mạch hàng rào và nếp niêm mạc dạ dày.

Đáng chú ý, giữa các khu vực cũng có sự khác biệt trong cách tiếp cận. Trong khi các khuyến cáo phương Tây đề nghị sinh thiết theo quy trình chuẩn nhiều vị trí, thì tại Nhật Bản, các bác sĩ ưu tiên sinh thiết trúng đích dựa trên nội soi nâng cao, giúp hạn chế can thiệp không cần thiết trong thực hành thường quy.

Bên cạnh đó, một số mô hình phân tầng nguy cơ cũng được đề xuất, dựa trên các yếu tố như giới tính, hút thuốc, chiều dài đoạn Barrett và mức độ loạn sản, nhằm xác định nhóm bệnh nhân cần theo dõi sát hơn.

Quan trọng hơn, cách tiếp cận Barrett thực quản cần đặt trong bối cảnh dịch tễ từng khu vực. Tại châu Á và Việt Nam, ung thư thực quản chủ yếu là ung thư biểu mô tế bào vảy, chiếm khoảng 90% trường hợp và ít liên quan đến Barrett thực quản. Trong khi đó, Barrett lại liên quan đến ung thư biểu mô tuyến - loại ung thư phổ biến hơn ở phương Tây.

Sự khác biệt này đặt ra câu hỏi về vai trò thực sự của Barrett thực quản trong gánh nặng ung thư tại Việt Nam, và cho thấy không nên áp dụng máy móc các khuyến cáo từ phương Tây.

Theo các khuyến cáo hiện nay, Barrett đoạn dài nên được nội soi theo dõi định kỳ khoảng 3 năm/lần, trong khi Barrett đoạn ngắn khoảng 5 năm/lần. Tuy nhiên, việc theo dõi cần được cá thể hóa theo nguy cơ, thay vì áp dụng đồng loạt.

TS.BS Vũ Trường Khanh lưu ý, không nên quá lo lắng với mọi trường hợp Barrett thực quản, mà cần tiếp cận hợp lý, tránh can thiệp quá mức khi nguy cơ thực sự không cao.

>>> Vi khuẩn dạ dày H. pylori kháng thuốc gia tăng: Điều trị không còn theo một phác đồ chung