AI gợi ý sai trong khám chữa bệnh, ai chịu trách nhiệm?

Theo Thông Tấn xã Việt Nam đưa tin, ngày 11/11/2026, Trường Đại học Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức tọa đàm về thực hành AI có trách nhiệm trong y tế, trên cơ sở hợp tác nghiên cứu với Chương trình Aus4Innovation của Australia. Các chuyên gia pháp lý, công nghệ và y tế cùng thảo luận về chất lượng dữ liệu, độ tin cậy của phần mềm và trách nhiệm khi AI được sử dụng trong khám, chữa bệnh.

Khi bác sĩ khó biết vì sao AI đưa ra kết quả

Theo PGS.TS Nguyễn Thị Quế Anh - Trường Đại học Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội, AI đang được ứng dụng trong chẩn đoán hình ảnh, dự báo rủi ro và y học cá nhân hóa tại các bệnh viện như Bạch Mai, Chợ Rẫy và Bệnh viện K. Khi AI tham gia vào quá trình ra quyết định, một khuyến nghị sai có thể đặt ra câu hỏi về trách nhiệm của cả bên phát triển thuật toán, cơ sở triển khai và bác sĩ sử dụng kết quả.

PGS.TS Lê Thanh Hà - Trường Đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội, gọi một trong những khó khăn đó là hiện tượng “hộp đen”. Bác sĩ có thể thấy dự đoán mà phần mềm đưa ra nhưng khó lý giải AI đã dựa vào những dữ liệu nào và xử lý chúng ra sao để đi đến kết quả ấy.

Chất lượng dữ liệu cũng ảnh hưởng trực tiếp đến độ tin cậy của phần mềm. Nếu dữ liệu chủ yếu phản ánh đặc điểm của một nhóm người, khuyến nghị của AI có thể kém phù hợp khi áp dụng cho nhóm khác. Các chỉ số chung cũng có thể khiến những ca bệnh hiếm dễ bị bỏ sót. Khi dữ liệu thực tế thay đổi theo thời gian, hiệu quả của phần mềm có thể suy giảm.

TS Khương Anh Tuấn - Phó Viện trưởng Viện Chiến lược và Chính sách Y tế (Bộ Y tế), dẫn trường hợp Việt Nam từng tiếp nhận một phần mềm AI từ Australia để hỗ trợ điều trị ung thư vú. Theo ông, dữ liệu phải được xây dựng lại từ đầu do khác biệt về đặc điểm sinh học giữa người Australia và người Việt Nam. Ông cũng lưu ý khoảng trống trong việc phân loại thiết bị và mức độ rủi ro của các phần mềm đang được sử dụng tại cơ sở y tế.

Bác sĩ chịu trách nhiệm chuyên môn, các bên cần có nghĩa vụ rõ ràng

PGS.TS.BS Nguyễn Viết Nhung - Phó Chủ tịch Tổng Hội Y học Việt Nam, Nguyên Giám đốc Bệnh viện Phổi Trung ương cho biết, theo Luật Khám bệnh, chữa bệnh, bác sĩ chịu trách nhiệm về việc khám, chữa bệnh cho người bệnh. Khi sử dụng AI để hỗ trợ, bác sĩ vẫn phải giải thích được căn cứ đưa ra kết luận chuyên môn. Theo ông, để làm được điều đó, cần đánh giá độ tin cậy và phân loại phần mềm theo mức độ rủi ro, đồng thời nâng cao năng lực sử dụng AI của đội ngũ bác sĩ.

PGS.TS Nguyễn Thị Quế Anh đề xuất cơ chế đồng trách nhiệm dựa trên khung chuẩn mực quốc gia. Cơ chế này nhằm xác định nghĩa vụ của nhà phát triển, cơ sở y tế và người trực tiếp sử dụng AI, giúp làm rõ trách nhiệm khi có sự cố.

Từ góc độ công nghệ, PGS.TS Lê Thanh Hà đề nghị giám sát thuật toán trong suốt quá trình sử dụng và có cơ chế xử lý khi hệ thống đưa ra tín hiệu bất thường. TS Nguyễn Thị Phương Châm lưu ý việc bảo vệ dữ liệu y tế nhạy cảm của người bệnh, còn PGS.TS Nguyễn Thị Bích Thảo đề cập yêu cầu minh bạch và giải trình theo Khung đạo đức AI quốc gia.

Theo PGS.TS Nguyễn Tiến Việt - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội, các nguyên tắc đạo đức cần được chuyển thành yêu cầu cụ thể ở từng khâu, từ nghiên cứu, phát triển phần mềm đến triển khai trong bệnh viện. An toàn người bệnh và khả năng kiểm soát của con người cần được đặt ở trung tâm của quá trình này.