Cập nhật điều trị đột quỵ năm 2026 mở thêm cơ hội phục hồi cho người bệnh đến viện muộn

Nhồi máu não diện rộng vẫn có cơ hội phục hồi nhờ can thiệp lấy huyết khối

Trước đây, người bệnh nhồi máu não diện rộng thường ít có cơ hội được can thiệp lấy huyết khối qua đường ống thông (EVT), do vùng não đã tổn thương lớn.

Tuy nhiên, những nghiên cứu mới đang thay đổi quan điểm này.

Theo PGS.TS.BS Nguyễn Huy Thắng - Chủ tịch Hội Đột quỵ Việt Nam, phân tích ATLAS công bố trên The Lancet năm 2026, với dữ liệu từ 944 bệnh nhân, cho thấy can thiệp lấy huyết khối trong vòng 24 giờ giúp cải thiện khả năng phục hồi chức năng và giảm tử vong sau 90 ngày so với điều trị nội khoa thông thường.

Đáng chú ý, cứ khoảng 4 - 5 bệnh nhân được can thiệp sẽ có thêm một người đạt kết cục chức năng tốt hơn; cứ khoảng 15 bệnh nhân được điều trị sẽ ngăn ngừa thêm một trường hợp tử vong.

Tại Việt Nam, thử nghiệm PROMISE trên hơn 340 bệnh nhân ghi nhận tỷ lệ tái thông mạch máu thành công đạt 90,9%, trong đó 33,5% bệnh nhân đạt khả năng phục hồi chức năng tốt.

Những kết quả này củng cố thông điệp: Vùng nhồi máu lớn không còn đồng nghĩa với việc người bệnh chắc chắn mất cơ hội can thiệp.

Cơ hội điều trị có thể kéo dài đến 72 giờ nhưng không dành cho tất cả bệnh nhân

Một điểm mới đáng chú ý trong điều trị đột quỵ là khả năng mở rộng thời gian can thiệp từ 24 giờ lên đến 72 giờ ở một số trường hợp được chọn lọc.

Thử nghiệm LATE-MT năm 2026 cho thấy, ở nhóm bệnh nhân có vùng não tổn thương tiến triển chậm và đáp ứng các tiêu chuẩn hình ảnh học tưới máu, tỷ lệ phục hồi chức năng tốt sau 90 ngày đạt 48,5% khi được can thiệp lấy huyết khối, so với 36,3% ở nhóm điều trị nội khoa.

Điều này có nghĩa, ngay cả khi đã qua 24 giờ, một số người bệnh vẫn có thể còn vùng não có khả năng cứu được.

Tuy nhiên, mốc 72 giờ không phải thời gian chờ đợi an toàn cho mọi trường hợp đột quỵ. Người có dấu hiệu nghi ngờ đột quỵ vẫn cần được đưa đến bệnh viện cấp cứu càng sớm càng tốt.

Với trường hợp đột quỵ nhẹ nhưng có tắc mạch máu lớn, quyết định can thiệp cũng cần thận trọng.

Nghiên cứu MILD-MT ghi nhận tỷ lệ phục hồi chức năng xuất sắc đạt 69,4% ở nhóm can thiệp, so với 50% ở nhóm điều trị nội khoa. Tuy nhiên, nhóm can thiệp cũng ghi nhận gia tăng biến cố xuất huyết não có triệu chứng và tử vong.

Thông điệp được PGS.TS.BS Nguyễn Huy Thắng nhấn mạnh là: "Very careful with selection for low NIHSS LVO" - cần đặc biệt thận trọng khi lựa chọn bệnh nhân đột quỵ nhẹ có tắc mạch máu lớn.

Mở được mạch máu chưa chắc người bệnh đã phục hồi tốt

Một thách thức khác được đề cập tại hội nghị là tình trạng tái thông mạch máu thành công nhưng người bệnh vẫn không đạt được kết quả phục hồi như mong đợi.

PGS.TS.BS Nguyễn Huy Thắng nhấn mạnh: "Recanalization is the key for success!" - tái thông mạch máu là chìa khóa thành công.

Dù vậy, ngay cả khi tỷ lệ tái thông thành công đạt 80 - 90%, khoảng một phần ba bệnh nhân vẫn không đạt được kết cục lâm sàng tốt.

Một nguyên nhân được quan tâm là hiện tượng no-reflow, khi mạch máu lớn đã được khai thông nhưng dòng máu vẫn không lưu thông đầy đủ đến các mạch máu nhỏ trong não.

Để khắc phục, các nhà khoa học đang nghiên cứu bổ sung thuốc tiêu sợi huyết trực tiếp qua đường động mạch sau khi lấy huyết khối.

Phân tích tổng hợp bảy nghiên cứu cho thấy phương pháp kết hợp này giúp tăng tỷ lệ phục hồi chức năng xuất sắc từ 42% lên 48,3%, không ghi nhận gia tăng có ý nghĩa về xuất huyết nghiêm trọng hoặc tử vong.

Tại Việt Nam, nghiên cứu đa trung tâm NEWLINE do PGS.TS.BS Nguyễn Huy Thắng chủ trì đang được triển khai tại 11 bệnh viện nhằm đánh giá thêm hiệu quả và độ an toàn.

Những tiến bộ này cho thấy điều trị đột quỵ không chỉ hướng đến việc khai thông mạch máu mà còn tìm cách giúp người bệnh phục hồi tốt hơn. Dù vậy, phát hiện sớm và cấp cứu kịp thời vẫn là yếu tố đặc biệt quan trọng để tăng cơ hội cứu sống và hạn chế di chứng.