7 hệ lụy nguy hiểm khi lạm dụng corticoid

1. Suy tuyến thượng thận: Corticoid ngoại sinh khiến tuyến thượng thận bị “ngủ yên”, dần teo lại và không còn sản xuất cortisol tự nhiên. Khi ngừng thuốc đột ngột, người bệnh có thể rơi vào suy thượng thận cấp với biểu hiện tụt huyết áp, nôn ói, suy kiệt, thậm chí tử vong nếu không xử trí kịp thời.

2. Tăng đường huyết và đái tháo đường: Corticoid làm tăng sản xuất glucose ở gan và giảm tác dụng của insulin, dẫn đến tăng đường huyết. Người khỏe mạnh có thể mắc đái tháo đường do corticoid; còn với bệnh nhân đã có bệnh nền, đường huyết tăng khó kiểm soát và nguy cơ biến chứng tăng rõ rệt.

3. Loãng xương, yếu cơ: Thuốc ức chế quá trình tạo xương, tăng hủy xương và làm giảm hấp thu canxi. Người dùng lâu dài dễ loãng xương, gãy xương tự phát, đau lưng, gù cột sống. Corticoid cũng gây teo cơ, yếu cơ, khiến vận động trở nên khó khăn.

4. Thay đổi hình dáng cơ thể - hội chứng Cushing do thuốc: Lạm dụng corticoid có thể dẫn đến mặt tròn như mặt trăng, mỡ tích tụ ở cổ gáy (gù trâu), bụng to, tay chân nhỏ, da mỏng và rạn đỏ tím. Những thay đổi này không chỉ ảnh hưởng sức khỏe mà còn tạo áp lực tâm lý, mặc cảm ngoại hình, đặc biệt ở người trẻ và phụ nữ.

5. Nguy cơ tim mạch, tăng huyết áp: Corticoid gây giữ muối và nước trong cơ thể, dẫn đến phù và tăng huyết áp. Dùng kéo dài gây rối loạn mỡ máu, làm tăng nguy cơ xơ vữa động mạch, nhồi máu cơ tim và đột quỵ.

6. Suy giảm miễn dịch - dễ nhiễm trùng: Do ức chế mạnh phản ứng miễn dịch, corticoid làm người bệnh dễ mắc nhiễm trùng cơ hội như lao, nấm, zona, viêm phổi hoặc nhiễm trùng da. Một số nhiễm trùng có thể diễn tiến nhanh và nặng, khó điều trị.

7. Tác hại trên da và thẩm mỹ: Corticoid trong kem trộn hoặc mỹ phẩm bôi ngoài da có thể khiến da trắng nhanh lúc đầu nhưng sau đó gây mỏng da, giãn mạch, nổi mụn, rạn da, nám tái phát nặng hơn. Không ít trường hợp phải nhập viện điều trị do biến chứng từ các sản phẩm chứa corticoid không rõ nguồn gốc.

Để tránh rủi ro khi sử dụng corticoid, người bệnh tuyệt đối không tự ý mua hoặc dùng thuốc mà không có chỉ định. Việc tuân thủ liều lượng và thời gian điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ là yếu tố quan trọng giúp hạn chế tác dụng phụ. Trong quá trình dùng thuốc, cần tái khám định kỳ để được theo dõi kịp thời các biến chứng.

Nếu xuất hiện dấu hiệu bất thường như tăng cân nhanh, mặt tròn bất thường hay mệt mỏi kéo dài, người bệnh phải đến bệnh viện ngay để được kiểm tra. Corticoid là con dao hai lưỡi: dùng đúng giúp kiểm soát bệnh, nhưng lạm dụng có thể gây hậu quả nghiêm trọng. Vì vậy, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng bất kỳ thuốc corticoid nào.