Trẻ thừa cân, béo phì có thể đối mặt nguy cơ bệnh mạn tính khi trưởng thành
Nhiều phụ huynh cho rằng trẻ bụ bẫm một chút không đáng lo, khi lớn lên và cao hơn sẽ tự gầy đi. Tuy nhiên, các bác sĩ Bệnh viện Vạn Phương (Đài Loan) cảnh báo béo phì từ nhỏ có thể kéo dài đến tuổi trưởng thành, làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ, tăng huyết áp, rối loạn chuyển hóa và nhiều vấn đề sức khỏe khác.
Theo thông tin được Đại học Y khoa Đài Bắc (Taipei Medical University, Đài Loan) đăng tải ngày 15/9/2026, tình trạng thừa cân, béo phì ở trẻ em và thanh thiếu niên đang trở thành vấn đề sức khỏe đáng quan tâm.
Dữ liệu từ cơ quan giáo dục và y tế Đài Loan cho thấy tỷ lệ học sinh tiểu học thừa cân hoặc béo phì là 23,8%, trong khi ở học sinh trung học cơ sở, con số này lên đến 28,6%.
Đáng chú ý, trong nhóm thanh thiếu niên 13–15 tuổi, tỷ lệ thừa cân và béo phì đạt 30,6%, tương đương gần 1 trong 3 trẻ.
BS Liu Zheying - Khoa Nhi, Bệnh viện Vạn Phương cho biết trẻ em và thanh thiếu niên đang trong giai đoạn phát triển nhanh. Nếu tình trạng béo phì kéo dài, nguy cơ rối loạn chuyển hóa và mắc các bệnh mạn tính khi trưởng thành có thể gia tăng.
Vì vậy, thay vì chờ trẻ lớn lên rồi mới điều chỉnh cân nặng, phụ huynh cần quan tâm đến chế độ dinh dưỡng, vận động, giấc ngủ và thói quen sinh hoạt ngay từ nhỏ.
Vì sao béo phì từ nhỏ có thể ảnh hưởng sức khỏe lâu dài?
Theo BS Liu Zheying, tuổi thơ và tuổi dậy thì là những giai đoạn quan trọng trong quá trình phát triển mô mỡ.
Khi trẻ tăng cân nhanh và tích lũy nhiều mỡ trong giai đoạn này, số lượng tế bào mỡ có thể gia tăng. Đến tuổi trưởng thành, việc giảm cân thường làm giảm kích thước tế bào mỡ nhưng không dễ làm giảm số lượng tế bào đã hình thành.
Điều này có thể góp phần khiến những người từng béo phì từ nhỏ gặp khó khăn hơn trong việc duy trì cân nặng sau khi giảm.
Không chỉ ảnh hưởng ngoại hình, béo phì ở trẻ còn liên quan đến nhiều vấn đề sức khỏe như gan nhiễm mỡ, tăng huyết áp, rối loạn lipid máu, rối loạn hô hấp khi ngủ và các bệnh lý xương khớp.
Một dấu hiệu phụ huynh cần chú ý là vùng da ở cổ, nách hoặc bẹn trở nên sẫm màu, dày và thô ráp, khó làm sạch bằng cách tắm rửa thông thường.
Đây có thể là biểu hiện của bệnh gai đen (acanthosis nigricans), tình trạng da thường liên quan đến đề kháng insulin.
Nếu trẻ đồng thời có thừa cân, vòng eo tăng hoặc gia đình có người mắc đái tháo đường, rối loạn lipid máu, phụ huynh nên đưa trẻ đến cơ sở y tế để được đánh giá nguy cơ chuyển hóa.
Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp da sẫm màu đều là bệnh gai đen. Việc xác định nguyên nhân cần dựa trên thăm khám của bác sĩ.

Quản lý cân nặng ở trẻ không phải là ép trẻ giảm cân nhanh
BS Liu Zheying nhấn mạnh không nên áp dụng máy móc các phương pháp giảm cân của người lớn cho trẻ em.
Trẻ vẫn đang phát triển chiều cao, hệ xương, cơ và các cơ quan khác. Việc ăn kiêng quá mức hoặc cắt giảm năng lượng thiếu kiểm soát có thể ảnh hưởng đến dinh dưỡng, tăng trưởng và tâm lý của trẻ.
Trong một số trường hợp, mục tiêu ban đầu không nhất thiết là giảm cân ngay, mà có thể là duy trì cân nặng hoặc làm chậm tốc độ tăng cân trong khi chiều cao tiếp tục phát triển.
Khi đó, chỉ số khối cơ thể (BMI) theo tuổi có thể dần cải thiện.
Theo Bệnh viện Vạn Phương, gia đình có thể bắt đầu bằng nguyên tắc sinh hoạt lành mạnh 85210, bao gồm ngủ đủ, tăng rau quả, hạn chế thời gian sử dụng màn hình, vận động hằng ngày và tránh đồ uống có đường.
Đây là những thay đổi cần được duy trì lâu dài với sự tham gia của cả gia đình, thay vì chỉ yêu cầu trẻ tự điều chỉnh.
Đặc biệt, việc đánh giá thừa cân, béo phì ở trẻ cần sử dụng BMI theo tuổi và giới, không áp dụng trực tiếp ngưỡng BMI dành cho người trưởng thành.
Khi nào trẻ béo phì cần được bác sĩ thăm khám?
Với những trẻ đã béo phì hoặc béo phì nghiêm trọng, tăng cân nhanh kéo dài hay xuất hiện các dấu hiệu bất thường về huyết áp, đường huyết, lipid máu hoặc chức năng gan, việc thay đổi lối sống đơn thuần có thể chưa đủ.
Bác sĩ cần đánh giá toàn diện tình trạng tăng trưởng, mức độ béo phì, các bệnh lý đi kèm và nguy cơ sức khỏe để xây dựng kế hoạch điều trị phù hợp.
Trong một số trường hợp đáp ứng tiêu chuẩn về độ tuổi và tình trạng bệnh, thuốc điều trị béo phì có thể được cân nhắc như biện pháp hỗ trợ bên cạnh thay đổi lối sống.
Tuy nhiên, các thuốc này không phải giải pháp giảm cân nhanh và tuyệt đối không được tự ý sử dụng cho trẻ khi chưa có chỉ định chuyên khoa.
Các bác sĩ khuyến cáo phụ huynh nên đưa trẻ đi khám khi có tình trạng tăng cân nhanh bất thường, béo phì kéo dài, xuất hiện gai đen hoặc đã được phát hiện gan nhiễm mỡ, tăng huyết áp, rối loạn đường huyết hay lipid máu.
Béo phì ở trẻ em không đơn thuần là vấn đề vóc dáng. Phát hiện sớm và điều chỉnh thói quen sinh hoạt phù hợp có thể giúp trẻ phát triển khỏe mạnh hơn, đồng thời hạn chế những ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe chuyển hóa.
Thông tin biên tập
Tác giả
Đơn vị chịu trách nhiệm nội dung: AloBacsi
Bài viết có hữu ích với bạn?
Có thể bạn quan tâm
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ
Để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình
