Thiếu xe, thiếu kết nối: Cấp cứu ngoại viện còn nhiều “lỗ hổng”

Tại Hội thảo góp ý Đề án phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện giai đoạn 2026-2030 do Bộ Y tế tổ chức, GS.TS Trần Văn Thuấn - Thứ trưởng Bộ Y tế, Chủ tịch Hội đồng Y khoa Quốc gia nhấn mạnh, cấp cứu ngoại viện là khâu mở đầu trong chuỗi cứu sống người bệnh, nơi mỗi quyết định đều ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng hồi phục.

Theo Thứ trưởng, yêu cầu đặt ra hiện nay là phải tổ chức lại hệ thống cấp cứu theo hướng chuyên nghiệp hơn, liên thông hơn và phản ứng nhanh hơn, lấy hiệu quả cứu sống người bệnh làm mục tiêu cao nhất. Thực tế cho thấy năng lực cấp cứu trước viện ở nhiều nơi vẫn còn phân tán, thiếu đồng bộ và chưa có sự kết nối hiệu quả giữa các khâu điều phối, vận chuyển và xử trí ban đầu.

Dẫn số liệu tại hội thảo, GS.TS Trần Văn Thuấn cho biết mỗi năm Việt Nam ghi nhận khoảng 222.000 ca đột quỵ, nhưng chỉ khoảng 23,2% người bệnh đến cơ sở y tế trong 4,5 giờ đầu - thời gian vàng để can thiệp. Đồng thời, chỉ khoảng 20% người bệnh được vận chuyển bằng hệ thống cấp cứu chuyên nghiệp.

Không chỉ đột quỵ, nhiều tình huống khẩn cấp như tai nạn giao thông, đuối nước, cháy nổ hay biến cố tim mạch cấp cũng đòi hỏi hệ thống cấp cứu phải phản ứng nhanh và phối hợp hiệu quả ngay từ những phút đầu tiên.

Thiếu phương tiện, thiếu chuẩn hóa và kết nối

Ở góc độ triển khai, TS.BS Hà Anh Đức - Cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh cho biết tỷ lệ xe cứu thương tại Việt Nam hiện chỉ khoảng 0,2 xe/100.000 dân, thấp hơn nhiều so với các quốc gia như Nhật Bản hay Singapore.

Theo TS Hà Anh Đức, trước đây nhiều xe cứu thương chủ yếu chỉ đóng vai trò vận chuyển bệnh nhân, chưa đáp ứng yêu cầu cấp cứu. Tuy nhiên, trong giai đoạn thí điểm tại 6 địa phương, hệ thống đã được nâng cấp với 85 xe cứu thương đạt chuẩn quốc tế, trang bị khoảng 380 loại thiết bị y tế, giúp nâng cao khả năng xử trí ngay tại hiện trường.

Bên cạnh phương tiện, nhân lực cũng được đào tạo bài bản hơn, từ sơ cấp cứu cơ bản đến nâng cao, góp phần tăng năng lực phản ứng trong các tình huống nguy kịch.

Hướng tới hệ thống cấp cứu hiện đại, phản ứng nhanh

Theo định hướng, giai đoạn 2026-2030 sẽ phấn đấu đạt ít nhất 1 xe cứu thương/100.000 dân, đồng thời mở rộng đào tạo kỹ năng sơ cấp cứu cho nhiều lực lượng như cảnh sát giao thông, phòng cháy chữa cháy, tiếp viên hàng không và cả người dân.

Đáng chú ý, hệ thống cấp cứu ngoại viện trong tương lai sẽ được tích hợp công nghệ, trong đó có trí tuệ nhân tạo (AI) để hỗ trợ phân loại tình trạng bệnh ngay khi tiếp nhận cuộc gọi, điều phối phương tiện và tối ưu hóa thời gian tiếp cận.

Theo TS.BS Hà Anh Đức, AI còn có thể kết nối với hệ thống giao thông để ưu tiên tín hiệu cho xe cứu thương, đồng thời giúp nhân viên y tế truy cập nhanh hồ sơ sức khỏe điện tử của bệnh nhân ngay trên đường vận chuyển.

Song song đó, đề án tích hợp các đầu số khẩn cấp (113, 114, 115) thành một đầu số chung cũng đang được nghiên cứu, nhằm đảm bảo tiếp nhận và xử lý thông tin nhanh chóng, liên tục 24/7.

Việc hoàn thiện hệ thống cấp cứu ngoại viện không chỉ là yêu cầu chuyên môn mà còn mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, bởi mỗi phút chậm trễ đều có thể đánh đổi bằng cơ hội sống của người bệnh. Dự kiến, đề án sẽ được trình Chính phủ trong thời gian tới, hướng tới xây dựng một hệ thống cấp cứu hiện đại, hiệu quả và phù hợp với thực tiễn Việt Nam.