Tăng Ferritin máu là gì, có nguy hiểm không?

Ferritin là protein dự trữ sắt chính của cơ thể, được tổng hợp chủ yếu tại gan và chịu sự điều hòa của hormone hepcidin. Đây là “kho chứa sắt”, chiếm khoảng 10-20% tổng lượng sắt trong cơ thể, đồng thời cũng là một dấu ấn phản ánh tình trạng viêm. Ở người bình thường, nồng độ ferritin dao động khoảng 15-400 μg/L ở nữ và 30-500 μg/L ở nam. Để đánh giá tình trạng tăng ferritin, ngoài xét nghiệm ferritin huyết thanh, bác sĩ thường kết hợp thêm độ bão hòa transferrin (Transferrin saturation - TSAT), giúp xác định khả năng gắn và vận chuyển sắt trong máu.

Tăng ferritin có thể đến từ hai nhóm nguyên nhân chính. Nhóm thứ nhất là do quá tải sắt thực sự, khi độ bão hòa transferrin tăng trên 45%. Tình trạng này gặp trong các bệnh như hemochromatosis (quá tải sắt di truyền), truyền máu nhiều lần hoặc các bệnh tan máu như thalassemia. Trong đó, bệnh quá tải sắt di truyền là một rối loạn hiếm, do thiếu hụt hepcidin khiến cơ thể tích lũy sắt quá mức.

Tuy nhiên, đa số trường hợp tăng ferritin lại không phải do dư thừa sắt. Khi độ bão hòa transferrin bình thường hoặc thấp, ferritin tăng thường liên quan đến các tình trạng viêm, nhiễm trùng, bệnh gan (viêm gan, xơ gan), gan nhiễm mỡ do rượu hoặc hội chứng chuyển hóa như béo phì, đái tháo đường típ 2. Ngoài ra, một số bệnh ung thư hoặc rối loạn nội tiết như cường giáp cũng có thể làm tăng ferritin.

Không phải mọi trường hợp tăng ferritin đều nguy hiểm. Tuy nhiên, cần đặc biệt lưu ý khi chỉ số này tăng kéo dài hoặc vượt trên 1000 µg/L, vì có thể gây lắng đọng sắt tại gan, tim, tụy và các cơ quan khác. Những dấu hiệu đi kèm như tăng men gan, gan to, sạm da hoặc không rõ nguyên nhân cũng là cảnh báo cần được thăm dò thêm để loại trừ các bệnh lý nghiêm trọng.

Về nguyên tắc xử trí, ferritin không phải là mục tiêu điều trị trực tiếp mà cần tìm và xử lý nguyên nhân. Nếu do quá tải sắt, người bệnh có thể được chỉ định trích máu định kỳ hoặc dùng thuốc thải sắt. Nếu liên quan đến hội chứng chuyển hóa hoặc đái tháo đường, việc giảm cân, kiểm soát đường huyết, tăng vận động và điều trị gan nhiễm mỡ sẽ giúp chỉ số ferritin cải thiện. Trong trường hợp do viêm, nhiễm trùng hoặc bệnh gan, việc điều trị bệnh nền và thay đổi lối sống, đặc biệt là hạn chế rượu bia, đóng vai trò quan trọng.

Tăng ferritin không phải lúc nào cũng đáng lo, nhưng không nên chủ quan. Việc đánh giá đúng nguyên nhân sẽ giúp định hướng xử trí phù hợp và tránh những can thiệp không cần thiết.