Tăng cân khi dùng thuốc chống trầm cảm lo âu: có phải ai cũng bị?

Theo các chuyên gia của hệ thống y tế Banner Health* (Mỹ), khoảng 25-30% người bệnh có thể gặp tình trạng tăng cân trong quá trình sử dụng thuốc chống trầm cảm. Một số nghiên cứu thậm chí ghi nhận tỷ lệ này có thể cao hơn. Tuy nhiên, việc tăng cân không hoàn toàn là do thuốc mà còn liên quan đến nhiều yếu tố khác.

Trước hết, bản thân bệnh trầm cảm đã có thể ảnh hưởng đến cân nặng. Nhiều người khi bị trầm cảm thường ăn uống thất thường, ít vận động hoặc mất hứng thú với các hoạt động thường ngày. 

Khi tình trạng tâm lý được cải thiện nhờ điều trị, cảm giác ngon miệng có thể quay trở lại, khiến người bệnh ăn nhiều hơn và tăng cân. Vì vậy, trong một số trường hợp, sự thay đổi cân nặng phản ánh quá trình hồi phục sức khỏe hơn là tác dụng phụ của thuốc.

Bên cạnh đó, thuốc chống trầm cảm tác động đến các chất dẫn truyền thần kinh trong não như serotonin và dopamine. Đây là những chất không chỉ ảnh hưởng đến cảm xúc mà còn tham gia điều hòa cảm giác đói, no và quá trình chuyển hóa năng lượng. Một số thuốc có thể làm tăng cảm giác thèm ăn, khiến người bệnh dễ tiêu thụ nhiều thực phẩm hơn bình thường.

Mức độ ảnh hưởng đến cân nặng cũng khác nhau giữa các nhóm thuốc. Một số thuốc chống trầm cảm thế hệ cũ như thuốc chống trầm cảm ba vòng (TCA), thuốc ức chế monoamine oxidase (MAOI) hoặc thuốc mirtazapine được ghi nhận có nguy cơ gây tăng cân cao hơn. Trong khi đó, một số thuốc khác có xu hướng ít ảnh hưởng đến cân nặng hơn, thậm chí có thể giúp giảm cân nhẹ ở một số bệnh nhân.

Tuy nhiên, các chuyên gia nhấn mạnh rằng cân nặng còn chịu tác động bởi tuổi tác, giới tính, chế độ ăn uống, mức độ hoạt động thể lực, chất lượng giấc ngủ và các bệnh lý đi kèm. Do đó, rất khó khẳng định việc tăng cân hoàn toàn do thuốc chống trầm cảm gây ra.

Điều quan trọng là người bệnh không nên tự ý ngừng thuốc nếu nhận thấy cân nặng tăng lên. Việc ngưng điều trị đột ngột có thể khiến các triệu chứng trầm cảm hoặc lo âu tái phát, thậm chí nặng hơn. Thay vào đó, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ điều trị để được đánh giá nguyên nhân và cân nhắc các giải pháp phù hợp.

Để hạn chế nguy cơ tăng cân trong quá trình điều trị, các chuyên gia khuyến cáo nên duy trì chế độ ăn cân bằng, tăng cường vận động thể chất, ngủ đủ giấc và theo dõi cân nặng định kỳ. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể điều chỉnh liều hoặc chuyển sang loại thuốc khác nếu lợi ích vượt trội so với nguy cơ.

Nhìn chung, tăng cân là một tác dụng phụ có thể gặp khi sử dụng thuốc chống trầm cảm, nhưng không phải là điều tất yếu. Điều trị trầm cảm hiệu quả vẫn là ưu tiên hàng đầu, bởi sức khỏe tinh thần ổn định sẽ giúp người bệnh cải thiện chất lượng cuộc sống và bảo vệ sức khỏe lâu dài.

-----------

* Banner Health là một trong những hệ thống bệnh viện phi lợi nhuận lớn nhất nước Mỹ, điều hành 33 bệnh viện và hàng trăm cơ sở y tế tại 6 bang. Đây là đơn vị cung cấp dịch vụ y tế thực tế, có đội ngũ bác sĩ, chuyên gia và các trung tâm nghiên cứu riêng.

Các bài viết trên blog của Banner Health thường được biên tập dựa trên ý kiến của bác sĩ hoặc chuyên gia trong hệ thống bệnh viện.