Người cao tuổi hay quên: Khi nào bình thường, khi nào là dấu hiệu sa sút trí tuệ?
Quên là một biểu hiện thường gặp ở người cao tuổi, nhưng không phải mọi trường hợp đều đáng lo. Điều quan trọng là nhận biết sự thay đổi về trí nhớ, nhận thức có đang ngày càng rõ hơn và ảnh hưởng đến sinh hoạt, khả năng giao tiếp, tự chăm sóc của người bệnh hay không.
Đây là nội dung được TS.BS Nguyễn Trần Tố Trân - Phó Trưởng Khoa Lão, Bệnh viện Nhân dân Gia Định phân tích trong chuyên đề “Sa sút trí tuệ ở người cao tuổi: Khi nào quên là bình thường, khi nào cần lưu ý?”, thuộc chương trình “Cùng Vững Bước số 7 - Tuổi vàng vui khỏe” nhân Ngày Quốc tế Người cao tuổi 1/10.
Không phải mọi biểu hiện quên đều là bất thường
Theo TS.BS Nguyễn Trần Tố Trân, trước hết cần phân biệt giữa tình trạng quên thông thường và những thay đổi về trí nhớ cần được đánh giá.
Ở người cao tuổi, đôi khi có thể xảy ra những tình huống như quên tên một người quen nhưng một lúc sau nhớ ra, không nhớ mình để chìa khóa ở đâu nhưng sau đó vẫn nhớ được nơi đã tìm hoặc nhất thời quên sáng nay đã ăn món gì nhưng sau khi suy nghĩ một lúc có thể nhớ lại.
Đây có thể là những biểu hiện quên thông thường. Điểm đáng lưu ý là người bệnh vẫn có khả năng nhớ lại thông tin sau đó và những lần quên này chưa làm ảnh hưởng đáng kể đến cuộc sống hằng ngày.
Ngược lại, cần chú ý khi tình trạng quên ngày càng nhiều, lặp đi lặp lại hoặc bắt đầu ảnh hưởng đến khả năng sinh hoạt.
Bên cạnh trí nhớ, chuyên gia lưu ý nhận thức và khả năng giao tiếp cũng có thể bị ảnh hưởng. Một người trước đây nói chuyện mạch lạc nhưng về sau gặp khó khăn trong việc tìm từ để diễn đạt suy nghĩ hoặc không thể trình bày đầy đủ ý muốn nói.
Đặc biệt, nếu những thay đổi này ảnh hưởng đến khả năng tự chăm sóc hoặc khiến người bệnh không thể thực hiện những công việc quen thuộc trong cuộc sống, cần đi khám để được đánh giá.
Một dấu hiệu đáng lưu ý khác là đi lạc ở những nơi vốn quen thuộc. Nếu người cao tuổi trước đây vẫn thường xuyên đi chợ nhưng gần đây không thể nhớ đường về nhà, hoặc không còn nhớ đường đến một địa điểm quen thuộc như nhà người thân, đây là tình huống cần được thăm khám sớm.
Không phải cứ hay quên là bệnh Alzheimer
Theo TS.BS Nguyễn Trần Tố Trân, một câu hỏi thường gặp ở người cao tuổi là liệu việc hay quên có đồng nghĩa với bệnh Alzheimer hay không. Câu trả lời là không phải mọi trường hợp quên đều là bệnh Alzheimer.
Trí nhớ có thể bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố khác nhau. Mất ngủ, ngủ không đủ giấc, căng thẳng, lo lắng hoặc buồn phiền đều có thể tác động đến khả năng ghi nhớ.

Bên cạnh đó, một số thuốc có thể gây tác dụng phụ ảnh hưởng đến trí nhớ. Một số bệnh lý nội khoa, chẳng hạn suy tuyến giáp, cũng có thể liên quan đến tình trạng này.
Vì vậy, khi nhận thấy trí nhớ có những thay đổi đáng kể, người cao tuổi không nên tự chẩn đoán mình mắc Alzheimer mà cần đi khám để được nhân viên y tế đánh giá nguyên nhân và tình trạng cụ thể.
Song song với việc nhận biết các dấu hiệu bất thường, người cao tuổi có thể bắt đầu chăm sóc sức khỏe não bộ từ những hoạt động hằng ngày.
Vận động là một yếu tố được bác sĩ nhấn mạnh. Những hoạt động vận động, hít thở phù hợp và duy trì thường xuyên có thể trở thành một phần trong việc chăm sóc sức khỏe não bộ.
Chuyên gia nhấn mạnh duy trì sự kết nối cũng rất quan trọng. Người cao tuổi nên trò chuyện, tâm sự với con cháu, anh chị em, bạn bè và những người thân thiết, thay vì thu mình và hạn chế giao tiếp.
Bên cạnh đó, có thể duy trì các hoạt động trí óc và thể chất phù hợp với khả năng như đọc báo, chơi cờ, làm vườn hoặc thực hiện những công việc vận động hằng ngày.
TS.BS Nguyễn Trần Tố Trân cho rằng chế độ sinh hoạt cũng cần được chú ý. Người cao tuổi nên ngủ đủ giấc, ăn uống nhiều rau, hạn chế mặn. Với những người có bệnh lý nền như tăng huyết áp, đái tháo đường, cần tái khám định kỳ để kiểm soát bệnh.
Khép lại chuyên đề, TS.BS Nguyễn Trần Tố Trân gửi đến người cao tuổi 3 thông điệp: quên không có nghĩa là bị sa sút trí tuệ, cần thay đổi lối sống để chăm sóc sức khỏe não bộ và khi vấn đề trí nhớ ảnh hưởng đến cuộc sống hoặc xuất hiện những dấu hiệu đáng lưu ý, nên đi khám sớm.
Từ những việc rất nhỏ như vận động, trò chuyện, đọc báo, chơi cờ, làm vườn, ngủ đủ giấc và kiểm soát tốt bệnh lý nền, người cao tuổi có thể chủ động hơn trong việc chăm sóc sức khỏe não bộ. Sống thọ không chỉ là kéo dài tuổi đời, mà còn hướng đến sống khỏe, sống vui, sống an toàn, có sự kết nối và phẩm giá.
Thông tin biên tập
Tác giả
Đơn vị chịu trách nhiệm nội dung: AloBacsi
Bài viết có hữu ích với bạn?
Có thể bạn quan tâm
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ
Để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình
