Nấc cụt thực chất là gì? Đi khám chuyên khoa nào?

Cơ chế xảy ra nấc cụt

Về mặt y học, nấc cụt xảy ra khi cơ hoành co thắt đột ngột và không tự chủ. Cơ hoành là cơ nằm giữa lồng ngực và ổ bụng, có vai trò quan trọng trong quá trình hô hấp.

Khi cơ hoành co thắt bất ngờ, không khí bị hút nhanh vào phổi. Ngay sau đó, dây thanh quản đóng lại đột ngột, tạo ra âm thanh “hic” đặc trưng.

Thông thường, phản xạ này chỉ diễn ra trong thời gian ngắn và không gây nguy hiểm.

Vì sao chúng ta bị nấc cụt?

Có nhiều yếu tố có thể kích hoạt phản xạ nấc cụt.

Một trong những nguyên nhân phổ biến nhất là ăn quá nhanh hoặc ăn quá no. Khi dạ dày căng ra, nó có thể kích thích dây thần kinh liên quan đến cơ hoành.

Ngoài ra, nấc cụt cũng có thể xảy ra khi:

• uống nước có ga hoặc rượu bia
• thay đổi nhiệt độ đột ngột (ví dụ uống nước lạnh sau khi ăn nóng)
• nuốt nhiều không khí khi ăn
• cười lớn hoặc nói chuyện quá nhiều trong lúc ăn
• Một số yếu tố tâm lý như căng thẳng hoặc xúc động mạnh cũng có thể kích hoạt phản xạ này.
  
  

Khi nào nấc cụt có thể là dấu hiệu bệnh lý?

Phần lớn các cơn nấc cụt chỉ kéo dài vài phút đến vài giờ. Tuy nhiên, nếu nấc kéo dài hơn 48 giờ, bác sĩ gọi đó là nấc cụt dai dẳng.

Trong những trường hợp hiếm gặp, nấc có thể kéo dài nhiều ngày hoặc nhiều tuần. Khi đó, nó có thể liên quan đến các vấn đề sức khỏe như:

• bệnh dạ dày - thực quản (trào ngược dạ dày thực quản)
• rối loạn thần kinh
• tổn thương não hoặc tủy sống
• bệnh gan, thận
• tác dụng phụ của một số loại thuốc

Nấc kéo dài có thể gây mất ngủ, mệt mỏi, giảm ăn và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống.

Mẹo dân gian chữa nấc cụt có hiệu quả không?

Trong dân gian có nhiều cách được truyền tai nhau để “cắt cơn nấc”. Một số mẹo phổ biến gồm:

• nín thở trong vài giây
• uống nước từng ngụm nhỏ
• uống nước lạnh
• nuốt một thìa đường
• bị người khác làm giật mình

Các phương pháp này chủ yếu hoạt động bằng cách tác động lên hệ thần kinh kiểm soát cơ hoành, giúp làm gián đoạn phản xạ nấc.

Ví dụ, nín thở làm tăng lượng carbon dioxide trong máu, từ đó có thể giúp cơ hoành thư giãn. Uống nước chậm cũng giúp điều hòa nhịp thở và kích thích dây thần kinh phế vị.

Tuy nhiên, hiệu quả của các mẹo này không giống nhau ở mọi người và chưa có nhiều bằng chứng khoa học mạnh mẽ chứng minh.

Khi nào nên đi khám?

Nếu nấc cụt chỉ xảy ra thỉnh thoảng và tự hết sau vài phút, bạn không cần quá lo lắng.

Tuy nhiên, nên đi khám khi:

• nấc kéo dài hơn 48 giờ
• nấc lặp lại thường xuyên
• nấc kèm theo đau ngực, khó thở hoặc nôn ói
• nấc làm mất ngủ hoặc không ăn uống được

Bác sĩ sẽ đánh giá nguyên nhân và có thể chỉ định một số xét nghiệm nếu cần thiết.

Nên khám chuyên khoa nào?

Trong nhiều trường hợp, người bệnh có thể khám ban đầu tại chuyên khoa nội tổng quát.

Tùy theo triệu chứng đi kèm, bác sĩ có thể chuyển đến các chuyên khoa khác như:

• Tiêu hóa: nếu nghi ngờ trào ngược dạ dày hoặc bệnh dạ dày
• Thần kinh: nếu có dấu hiệu liên quan đến hệ thần kinh
• Tai mũi họng hoặc hô hấp: nếu liên quan đến đường thở
  
  

Nếu nấc cụt dai dẳng do bệnh lý, việc điều trị nguyên nhân sẽ giúp chấm dứt triệu chứng.

Có thể phòng tránh nấc cụt không?

Dù không thể ngăn chặn hoàn toàn, bạn có thể giảm nguy cơ nấc cụt bằng một số thói quen đơn giản:

• ăn chậm, nhai kỹ
• tránh ăn quá no
• hạn chế nước có ga và rượu bia
• tránh thay đổi nhiệt độ thức ăn quá đột ngột

Những điều chỉnh nhỏ này có thể giúp hệ tiêu hóa và hệ hô hấp hoạt động ổn định hơn.

Một phản xạ nhỏ nhưng thú vị của cơ thể

Nấc cụt thường chỉ là một phản xạ sinh lý vô hại và sẽ tự biến mất sau một thời gian ngắn. Tuy nhiên, nếu kéo dài bất thường, nó có thể là dấu hiệu cảnh báo cơ thể đang gặp vấn đề.

Hiểu rõ nguyên nhân và biết khi nào cần đi khám sẽ giúp bạn xử lý tình trạng này một cách an toàn và hiệu quả.