Lỗ hổng nào khiến người bị rối loạn nội tiết muốn giảm cân mà cân không giảm?

Không ít bệnh nhân cảm thấy thất vọng khi chứng kiến người khác giảm cân khá nhanh trong khi bản thân phải nỗ lực gấp nhiều lần nhưng kết quả lại rất khiêm tốn. Điều này khiến nhiều người cho rằng mình có "cơ địa khó giảm cân". Thực tế, vấn đề thường phức tạp hơn nhiều.

Hành trình giảm cân quen thuộc của đa số bệnh nhân

Hiện nay, hành trình giảm cân của nhiều bệnh nhân nội tiết thường diễn ra theo ba bước:

• Khám bác sĩ nội tiết và sử dụng thuốc định kỳ.
• Tự tìm hiểu chế độ ăn uống trên mạng.
• Cố gắng tập thể dục thật nhiều để đốt cháy calo.
  
  

Thoạt nhìn, đây là một kế hoạch khá đầy đủ. Tuy nhiên, chính giữa 3 bước này lại tồn tại những khoảng trống quan trọng khiến việc giảm cân không đạt kết quả như mong muốn.

Lỗ hổng thứ nhất: Chế độ ăn chưa được cá thể hóa

Đây có lẽ là khoảng trống lớn nhất.

Trên internet có vô số phương pháp giảm cân như low-carb, keto, nhịn ăn gián đoạn, cắt hoàn toàn tinh bột hoặc chỉ ăn rau xanh. Tuy nhiên, không phải chế độ ăn nào cũng phù hợp với người mắc bệnh nội tiết.

Ví dụ, người đái tháo đường bị kháng insulin cần kiểm soát carbohydrate theo cách khác với người suy giáp. Người mắc hội chứng đa rối loạn nội tiết - chuyển hóa buồng trứng thường cần tập trung cải thiện độ nhạy insulin hơn là chỉ giảm tổng lượng calo.

Khi áp dụng các hướng dẫn chung chung, bệnh nhân dễ rơi vào hai tình huống:

• ăn quá khắt khe dẫn đến thiếu dinh dưỡng,
• không đạt hiệu quả nên nhanh chóng bỏ cuộc.
  
  

Lỗ hổng thứ hai: Hiểu sai về tập thể dục

Nhiều người tin rằng tập càng nhiều thì giảm cân càng nhanh.

Vì vậy, họ cố gắng chạy bộ hàng giờ, tập cường độ cao liên tục hoặc tham gia các chương trình giảm cân khắc nghiệt. Tuy nhiên, đối với người bị rối loạn nội tiết, cách tiếp cận này không phải lúc nào cũng hiệu quả.

Khi tập quá sức, cơ thể có thể rơi vào trạng thái mệt mỏi kéo dài, tăng cảm giác đói, giảm khả năng phục hồi và dễ chấn thương. Một số người thậm chí bỏ cuộc chỉ sau vài tuần vì không thể duy trì cường độ vận động quá lớn.

Người rối loạn nội tiết nên tập môn gì?

Thay vì chỉ tập trung đốt calo, mục tiêu quan trọng hơn là cải thiện chuyển hóa và duy trì khối cơ.

Các môn vận động phù hợp thường gồm:

Tập sức mạnh

• Tập tạ nhẹ, dây kháng lực hoặc các bài tập sử dụng trọng lượng cơ thể giúp tăng hoặc duy trì khối cơ.
• Khối cơ càng lớn, cơ thể càng tiêu hao năng lượng hiệu quả hơn ngay cả khi nghỉ ngơi. Đây là yếu tố rất quan trọng đối với người kháng insulin, tiền đái tháo đường hoặc béo phì.
  
  

Các bài tập aerobic cường độ vừa

• Đi bộ nhanh, đạp xe, bơi lội, khiêu vũ hoặc tập máy cardio ở mức vừa phải giúp cải thiện sức khỏe tim mạch và tăng khả năng sử dụng glucose của cơ thể.
• Nhiều chuyên gia đánh giá rằng đi bộ nhanh 30-45 phút mỗi ngày kết hợp 2-3 buổi tập sức mạnh mỗi tuần thường hiệu quả và bền vững hơn việc chạy bộ cường độ cao kéo dài.
  
  

Các bài tập giảm căng thẳng

• Yoga, Pilates hoặc các bài tập hít thở giúp giảm stress và cải thiện chất lượng giấc ngủ.
• Điều này đặc biệt quan trọng vì stress và thiếu ngủ đều có thể làm quá trình giảm cân trở nên khó khăn hơn.
  
  

Một yếu tố thường bị bỏ quên: Giấc ngủ

Nhiều người chỉ quan tâm đến ăn và tập mà quên mất giấc ngủ.

Thiếu ngủ kéo dài làm tăng hormone gây đói, giảm hormone tạo cảm giác no và khiến cơ thể dễ tích trữ năng lượng hơn. Đồng thời, người thiếu ngủ thường có xu hướng ăn nhiều thực phẩm giàu đường và chất béo hơn trong ngày hôm sau.

Vì vậy, ngủ đủ và ngủ chất lượng là một phần không thể thiếu trong kế hoạch giảm cân.

Khi nào cần gặp bác sĩ dinh dưỡng?

Bác sĩ nội tiết đóng vai trò quan trọng trong việc chẩn đoán và kiểm soát bệnh nền. Tuy nhiên, xây dựng một kế hoạch dinh dưỡng cá thể hóa lại là chuyên môn sâu của dinh dưỡng lâm sàng.

Người bệnh nên gặp bác sĩ dinh dưỡng nếu thuộc một trong các trường hợp sau:

1. Thừa cân hoặc béo phì kéo dài.
2. Giảm cân nhiều lần nhưng thất bại.
3. Mắc đồng thời đái tháo đường, gan nhiễm mỡ, tăng huyết áp hoặc rối loạn lipid máu.
4. Đã tập luyện và dùng thuốc đúng hướng dẫn nhưng cân nặng không thay đổi sau nhiều tháng.
5. Có nhu cầu giảm cân lớn hoặc chuẩn bị phẫu thuật.
6. Thường xuyên rơi vào trạng thái ăn kiêng cực đoan rồi tăng cân trở lại.

Trong những trường hợp này, chỉ dựa vào thông tin trên mạng thường không đủ.

Giảm cân là bài toán của cả hệ thống

Giảm cân ở người rối loạn nội tiết không đơn thuần là câu chuyện ăn ít và tập nhiều.

Đó là sự kết hợp giữa điều trị bệnh nền, dinh dưỡng cá thể hóa, vận động phù hợp, giấc ngủ đầy đủ và quản lý căng thẳng. Khi các yếu tố này được phối hợp đồng bộ, việc giảm cân mới có thể diễn ra hiệu quả và bền vững.

Điều quan trọng nhất là người bệnh không nên tự trách mình khi kết quả đến chậm hơn người khác. Với các bệnh lý nội tiết, giảm cân không phải là cuộc đua tốc độ mà là một hành trình điều chỉnh chuyển hóa lâu dài để đạt được sức khỏe tốt hơn.