Liên cầu khuẩn lợn: Đừng để món khoái khẩu trở thành hiểm họa

1. Vi khuẩn liên cầu lợn là gì?

Thưa BS, vi khuẩn liên cầu lợn là gì?

BS Trương Hữu Khanh - Phó Chủ tịch thường trực Hội Truyền nhiễm TPHCM trả lời:

Vi khuẩn liên cầu, hay còn gọi là Streptococcus, có nhiều loại khác nhau. Một số chỉ sống ở người, trong khi một số khác lại chỉ tồn tại ở động vật. Liên cầu lợn (Streptococcus suis) chủ yếu sống ở heo.

Thông thường, vi khuẩn Streptococcus lây qua đường hô hấp, nhưng liên cầu lợn thì không như vậy. Mặc dù vậy, một số trường hợp người bị nhiễm vi khuẩn này.

Việc lợn nhiễm liên cầu lợn có thể gây ra sự lây lan khi máu từ lợn xâm nhập qua da người trong quá trình giết mổ hoặc qua đường tiêu hóa khi ăn phải thực phẩm chưa được chế biến kỹ, như tiết canh.

2. Các đường lây truyền của vi khuẩn liên cầu lợn

BS có thể phân tích rõ các đường lây truyền của vi khuẩn liên cầu lợn? Có phải chỉ lây qua ăn tiết canh? Nhiều người hỏi: ăn nội tạng lợn, dồi trường, gan, lòng… có dễ nhiễm liên cầu khuẩn không?

BS Trương Hữu Khanh trả lời:

Vi khuẩn liên cầu lợn là một loại vi khuẩn có thể bị tiêu diệt khi thức ăn được nấu chín kỹ. Có hai con đường lây truyền chính của vi khuẩn này:

- Ăn tiết canh sống: Khi lợn bị nhiễm vi khuẩn, trong máu của chúng sẽ có rất nhiều vi khuẩn liên cầu lợn. Ăn tiết canh chưa nấu chín sẽ dễ dàng khiến người ăn bị nhiễm bệnh.

- Tiếp xúc với máu của lợn trong quá trình giết mổ: Nếu trong lúc giết mổ, người tiếp xúc với máu lợn và có vết thương trên da, vi khuẩn có thể xâm nhập qua đó.

Về việc ăn gan, lòng, ruột... đã được nấu chín kỹ, liên cầu lợn sẽ chết khi thức ăn được nấu chín, vì vậy, khả năng bị nhiễm vi khuẩn trong trường hợp này là rất thấp.

3. Lợn nhà nuôi có an toàn với liên cầu khuẩn?

Người dân hay nghĩ “miếng tiết canh sạch, lợn nhà nuôi” là an toàn - điều này có đúng không ạ?

BS Trương Hữu Khanh trả lời:

Không thể chắc chắn là an toàn. Việc nhận biết một con lợn bị nhiễm liên cầu chỉ qua mắt thường là điều không thể. Dù là lợn nhà nuôi, trong quá trình giết mổ hay khi chế biến tiết canh, vẫn cần phải hết sức cẩn thận.

4. Làm gì để tránh nhiễm liên cầu lợn khi giết mổ gia súc?

Tiếp xúc với lợn sống, làm nghề giết mổ… nên làm gì để tránh bị nhiễm liên cầu lợn ạ?

BS Trương Hữu Khanh trả lời:

Tránh giết mổ lợn chết, bệnh, vì khả năng cao chúng đã bị nhiễm vi khuẩn liên cầu lợn. Trong quá trình giết mổ, phải bảo đảm đầy đủ găng tay và ủng bảo hộ, để máu lợn không tiếp xúc trực tiếp với da người. Nếu trên da có vết trầy xước, vi khuẩn có thể xâm nhập qua đó.

5. Lây vi khuẩn liên cầu lợn khi mua thịt tươi sống tại siêu thị?

Hiện nay tại các cửa hàng, siêu thị có quầy thịt tươi sống, khách mua tự chọn, dùng kẹp gắp để gắp thịt sống. Liệu có thể lây vi khuẩn liên cầu lợn từ con đường này không?

BS Trương Hữu Khanh trả lời:

Nếu mua thịt có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng, khả năng bị nhiễm như tình huống trên khá hiếm. Tuy vậy, vẫn nên mang găng tay trong quá trình chế biến để đảm bảo an toàn hơn.

6. Vi khuẩn liên cầu lợn có thể lây từ người sang người không?

Vi khuẩn liên cầu lợn có thể lây từ người sang người không, thưa BS? Nếu có, qua con đường nào?

BS Trương Hữu Khanh trả lời:

Vi khuẩn liên cầu lợn không thể lây từ người sang người. Trong nghiên cứu khoa học tại Bệnh viện Nhi Đồng 1, không phát hiện ca bệnh nhi nào mắc liên cầu lợn. 

Điều này chứng minh rằng, chỉ những người trực tiếp giết mổ lợn, ăn tiết canh, ăn thịt lợn không được chế biến an toàn mới có nguy cơ nhiễm bệnh.

7. Triệu chứng khi nhiễm liên cầu lợn

Triệu chứng nào cho thấy có thể đang nhiễm liên cầu khuẩn lợn? Bao lâu sau khi phơi nhiễm thì phát bệnh?

BS Trương Hữu Khanh trả lời:

Thời gian ủ bệnh của vi khuẩn liên cầu lợn khá ngắn, vì vi khuẩn xâm nhập trực tiếp vào máu. Có thể từ 1 - 7 ngày sau khi phơi nhiễm, tùy vào lượng vi khuẩn xâm nhập vào cơ thể.

Triệu chứng khi mắc liên cầu lợn bao gồm:

- Sốt cao, đau đầu, mệt mỏi.

- Buồn nôn, nôn ói, co giật nếu có viêm não.

- Xuất hiện các mảng xuất huyết trên da, lan nhanh và nhiều.

Khi có các triệu chứng trên, người bệnh cần được đưa đến bệnh viện ngay, đồng thời thông báo rõ tiền sử ăn uống, nghề nghiệp để bác sĩ chẩn đoán đúng bệnh và điều trị kịp thời.

8. Nên khám ở đâu nếu nghi ngờ nhiễm liên cầu lợn?

Trong trường hợp nghi ngờ nhiễm liên cầu lợn, người dân nên đi khám ở chuyên khoa nào? Có xét nghiệm nào chẩn đoán sớm không?

BS Trương Hữu Khanh trả lời:

Khi nghi ngờ nhiễm liên cầu lợn, chắc chắn phải đưa bệnh nhân đến các bệnh viện lớn, vì bệnh có khả năng diễn tiến nặng, như nhiễm trùng huyết, viêm màng não, và các biến chứng nghiêm trọng khác.

Các xét nghiệm cần thiết là cấy máu hoặc cấy dịch não tủy để tìm ra vi khuẩn Streptococcus suis và xác định chính xác chẩn đoán.

9. Phương pháp điều trị nhiễm liên cầu lợn

Xin hỏi BS, hiện nay có những phương pháp nào điều trị nhiễm liên cầu lợn?

BS Trương Hữu Khanh trả lời:

Điều trị nhiễm liên cầu lợn hiện nay chủ yếu bằng kháng sinh và chống sốc nếu bệnh nhân bị sốc. 

Nếu bệnh chưa diễn tiến quá nặng, đa số các trường hợp đều có thể cứu sống được. Tuy nhiên, nếu đã diễn tiến thành nhiễm trùng huyết, khả năng tử vong khá cao do sốc nhiễm trùng.

10. Biến chứng nặng khi bị nhiễm liên cầu lợn

Nhiễm liên cầu lợn có thể dẫn đến những biến chứng nặng nề nào khi không phát hiện và điều trị kịp thời, thưa BS?

BS Trương Hữu Khanh trả lời: 

Nhiễm liên cầu lợn có thể gây viêm màng não, bệnh cảnh khá nặng. Một biến chứng khác là sốc nhiễm trùng, nhiễm trùng huyết.

11. Biện pháp tránh nhiễm liên cầu lợn

BS có lời khuyên nào để người dân vẫn ăn thịt lợn an toàn mà không lo nhiễm khuẩn, nhất là vào dịp tiêu thụ thịt nhiều như tiệc tùng, lễ tết?

BS Trương Hữu Khanh trả lời:

Đường lây chính của liên cầu lợn là ăn tiết canh sống, khi vi khuẩn tấn công vào cơ thể qua đường ruột. Thứ hai là qua vết thương trên da khi tiếp xúc trực tiếp với máu lợn nhiễm vi khuẩn.

Để không bị nhiễm liên cầu lợn, quan trọng nhất là không ăn tiết canh. Người trực tiếp giết mổ lợn cần mang găng tay và ủng bảo hộ.

Nên chọn nguồn thịt có xuất xứ rõ ràng, mang găng tay khi chế biến và nấu thịt chín kỹ trước khi ăn để đảm bảo an toàn.

Thịt, huyết được nấu chín kỹ ở nhiệt độ 80 - 100°C, đủ để tiêu diệt vi khuẩn liên cầu lợn.