Huyết áp tăng bất thường có thể bắt nguồn từ rối loạn nội tiết

Nhiều người vẫn nghĩ tăng huyết áp chủ yếu do tuổi tác, ăn mặn hay béo phì. Tuy nhiên, thực tế có một nhóm bệnh đặc biệt gọi là tăng huyết áp thứ phát do bệnh lý nội tiết - không chỉ khó phát hiện mà còn tiềm ẩn nguy cơ nếu điều trị không đúng hướng.

Phần lớn (khoảng 90%) người bệnh thuộc nhóm tăng huyết áp vô căn, tức là không tìm thấy nguyên nhân cụ thể. Nhưng khoảng 5-10% còn lại có nguyên nhân rõ ràng, trong đó các rối loạn nội tiết là một “thủ phạm” thường bị bỏ sót.

Hệ nội tiết gồm các tuyến như tuyến thượng thận, tuyến giáp, tuyến yên… có nhiệm vụ sản xuất hormone điều hòa hoạt động cơ thể. Khi các tuyến này bị rối loạn (do u hoặc tăng sinh), cơ thể sẽ tiết ra quá nhiều hormone, gây co mạch, giữ muối nước hoặc làm tim đập nhanh, từ đó khiến huyết áp tăng cao. Lúc này, huyết áp chỉ là “biểu hiện bên ngoài”, còn nguyên nhân thật sự nằm ở bên trong hệ nội tiết.

Không phải ai tăng huyết áp cũng cần tầm soát nguyên nhân này, nhưng cần đặc biệt lưu ý nếu có những dấu hiệu như: tăng huyết áp ở người trẻ dưới 30 tuổi, huyết áp khó kiểm soát dù đã dùng nhiều thuốc, hoặc xuất hiện cơn tăng huyết áp kịch phát với đau đầu dữ dội, vã mồ hôi, tim đập nhanh. Ngoài ra, những thay đổi bất thường về cơ thể như béo bụng nhưng tay chân teo nhỏ, da mỏng dễ bầm, hoặc hạ kali máu không rõ nguyên nhân cũng là những gợi ý quan trọng.

Một số bệnh nội tiết thường gặp có thể gây tăng huyết áp gồm: u vỏ tuyến thượng thận (hội chứng Conn) khiến cơ thể giữ muối và mất kali; u tủy thượng thận (pheochromocytoma) gây những cơn tăng huyết áp đột ngột rất nguy hiểm; hay hội chứng Cushing với biểu hiện đặc trưng như mặt tròn, béo bụng, da mỏng. Bên cạnh đó, cường giáp, suy giáp hoặc u tuyến yên cũng có thể ảnh hưởng đến huyết áp.

Điểm quan trọng cần hiểu là: khác với tăng huyết áp thông thường phải dùng thuốc lâu dài, tăng huyết áp do nội tiết có thể điều trị dứt điểm nếu tìm đúng nguyên nhân. Khi xử lý được khối u hoặc tuyến bị rối loạn bằng thuốc đặc trị hoặc phẫu thuật, huyết áp có thể trở về bình thường. Ngược lại, nếu chỉ uống thuốc hạ áp mà bỏ qua “gốc bệnh”, người bệnh vẫn đối mặt với nguy cơ biến chứng tim mạch, suy thận, đột quỵ.

Vì vậy, nếu thuộc nhóm nghi ngờ, người bệnh không nên chỉ điều trị triệu chứng mà cần đi khám chuyên khoa để làm các xét nghiệm như định lượng hormone, xét nghiệm nước tiểu, chụp CT hoặc MRI tuyến thượng thận. Việc tìm đúng nguyên nhân không chỉ giúp kiểm soát huyết áp hiệu quả mà còn mở ra cơ hội chữa khỏi hoàn toàn căn bệnh này.