Giờ vàng cho não

Số bệnh nhân được cứu sống nhưng để lại di chứng nặng nề gây tàn phế cũng chiếm tới hàng triệu trường hợp/ năm do không được điều trị kịp thời.

Não chịu “đói” được bao lâu?

Khả năng chịu đựng của tế bào (TB) não rất kém khi thiếu ô xy và các chất dinh dưỡng. Nếu thiếu ô xy, sau 5 phút, TB não sẽ tổn thương không hồi phục. Một đặc điểm nữa là các TB não không có khả năng sinh mới sau khi các TB cũ đã bị chết hoặc bị tổn thương. Như vậy, khi bị tai biến mạch máu não (TBMMN), nếu bệnh nhân không tử vong thì cũng thường bị di chứng thần kinh ở các mức độ khác nhau.

Thế nào là tai biến mạch máu não?

TBMMN dùng để chỉ tổn thương do mạch máu não gây nên. Có hai loại tổn thương chính: mạch máu não bị vỡ gây xuất huyết não và mạch máu não bị tắc (do cục máu đông, mảng xơ vữa…) gọi là nhũn não hay tắc mạch não. Cả hai loại tổn thương này đều dẫn tới thiếu cung cấp máu cho não, gây phù não, chèn ép các trung tâm quan trọng của cơ thể như trung tâm hô hấp, tuần hoàn, làm tổn thương TB não gây tử vong hoặc để lại các di chứng nặng nề về thần kinh.

Ai có nguy cơ bị TBMMN?

Những người có nguy cơ TBMMN là những người có các bệnh tăng huyết áp (THA), xơ vữa động mạch, đái tháo đường, mỡ máu cao, những người hút thuốc lá, thuốc lào, nghiện rượu, các bệnh lý tim mạch gây loạn nhịp tim (loạn nhịp hoàn toàn), những người có dị dạng động mạch, tĩnh mạch não, những người béo phì, người trên 55 tuổi.

Biểu hiện của bệnh

Việc điều trị TBMMN nhìn chung là phải đảm bảo việc cung cấp đủ ôxy và các chất dinh dưỡng cho não càng sớm càng tốt song song với việc điều trị giảm phù não và bảo vệ các tế bào não ở vùng còn có thể cứu vãn được.

Đối với xuất huyết não, điều trị có thể là phẫu thuật lấy bỏ khối máu tụ hoặc mở hộp sọ để giảm áp lực nếu có chỉ định.

Đối với tắc mạch não, hiện nay có một phương pháp tiên tiến đang được áp dụng là sử dụng thuốc để tiêu cục máu đông, giải phóng chỗ tắc nghẽn, tái lập tưới máu cho vùng não bị tổn thương. Tuy vậy, phương pháp này chỉ thực sự có hiệu quả nếu bệnh nhân được dùng thuốc sớm trong vòng 3 giờ sau khi bị tắc mạch não. Thời gian can thiệp bằng thuốc tiêu huyết khối có thể kéo dài từ 4,5 giờ - 9 giờ sau khi bị tắc mạch não cấp tuy nhiên hiệu quả không tốt bằng can thiệp ngay trước 3 giờ đầu.