EU cấp phép lưu hành thuốc tiêm phòng HIV tiêm 2 mũi mỗi năm

Ngày 26/8/2025, Ủy ban châu Âu (European Commission) đã cấp phép lưu hành loại thuốc tiêm phòng HIV (PrEP) mới có tên lenacapavir, được thương mại hóa dưới tên Yeytuo tại EU. Đây là loại PrEP đầu tiên trên thế giới chỉ cần tiêm 1 mũi 2 lần mỗi năm, mở ra kỷ nguyên mới trong phòng ngừa lây nhiễm HIV.

Yeytuo - lenacapavir được cấp phép ở những quốc gia nào?

Lenacapavir là thuốc tiêm dài hạn (long-acting), cung cấp khả năng phòng HIV cao đến 99,9%, theo kết quả từ các thử nghiệm lâm sàng.

EU là khu vực đầu tiên châu Âu cấp phép, bên cạnh Mỹ, trải rộng tại 27 quốc gia EU, cộng thêm Na Uy, Iceland và Liechtenstein.

WHO cũng đã khuyến nghị sử dụng lenacapavir như giải pháp bổ sung PrEP, đặc biệt phù hợp với người khó tuân thủ uống hàng ngày.

EU chính thức phê duyệt thuốc tiêm phòng HIV 2 mũi/năm - bước tiến vượt bậc trong phòng chống HIV

Hiệu quả vượt trội - dữ liệu lâm sàng ấn tượng

Trong thử nghiệm PURPOSE 1 (phụ nữ cisgender; trên Truvada), nhóm dùng lenacapavir không ghi nhận trường hợp nhiễm HIV nào, cho thấy mức giảm rủi ro hoàn toàn (100%).

Thử nghiệm PURPOSE 2 (nam giới và người đa dạng giới tính), chỉ có 2 ca nhiễm trong nhóm lenacapavir so với nhiều hơn nhóm dùng Truvada - tương đương hiệu quả 99,9% phòng ngừa.

Tạp chí Science đã tôn vinh lenacapavir là “Đột phá của năm 2024”.

Ý nghĩa với y tế cộng đồng và chiến lược toàn cầu

PrEP hiện là nền tảng của phòng chống HIV. Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất là sự tuân thủ uống thuốc mỗi ngày. Yeytuo - với lịch tiêm 2 mũi/năm - giải quyết thực trạng này, giúp tăng tính khả thi và hiệu quả ở mức toàn cầu.

Gilead đã ký thỏa thuận với Global Fund dự kiến cung cấp PrEP này cho 2 triệu người tại các quốc gia thu nhập thấp và vừa thông qua các cơ chế cấp phép tự nguyện không thu tiền bản quyền.

Lưu ý quan trọng về an toàn và tiếp cận

Người dùng phải âm tính với HIV trước khi tiêm. Nếu dùng trong khi nhiễm HIV mà không biết, thuốc có thể gây kháng thuốc.

Tác dụng phụ phổ biến gồm phản ứng tại chỗ tiêm như sưng, đau hoặc cục cứng.

Hiện nay, Gilead vẫn đang tiếp tục xin phép tại nhiều khu vực khác như Australia, Canada, Brazil, Nam Phi, và theo hệ thống EU-M4all, mở cửa đối với nhiều nước có bùng phát HIV.

Mở ra tương lai có thể xoá bỏ đại dịch HIV

Việc EU phê duyệt lenacapavir (Yeytuo) là bước tiến lịch sử trong phòng chống HIV, nâng cao khả năng dự phòng hiệu quả, dễ tiếp cận và phù hợp với thực tiễn sống hiện đại. Đây là minh chứng điển hình cho sự tiến bộ khoa học và chính sách y tế công cộng.

Cần nhớ: đây là biện pháp phòng ngừa, không phải vắc xin và vẫn chưa có thuốc chữa HIV. Tuy vậy, với khả năng bảo vệ gần như tuyệt đối và tiêm ít lần, lenacapavir mở ra tương lai có thể xoá bỏ đại dịch HIV.

Thành công của Yeytuo có thể truyền cảm hứng cho thế giới, đưa chúng ta đến gần hơn với mục tiêu hết HIV/AIDS toàn cầu.