E-CPR: Kỹ thuật “giành lại sự sống” cho bệnh nhân ngừng tim

Ngày 27/3, đoàn công tác của Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế) đã làm việc với Bệnh viện Nhân dân Gia Định (TP.HCM) về việc đăng ký triển khai các kỹ thuật mới tại đơn vị. Tại buổi làm việc, Hội đồng thẩm định thống nhất thông qua kỹ thuật “Hồi sinh tim phổi có sử dụng tuần hoàn ngoài cơ thể (E-CPR)” – kỹ thuật mới lần đầu được triển khai tại Việt Nam.

E-CPR là gì?

E-CPR (Extracorporeal Cardiopulmonary Resuscitation) hay còn gọi là hồi sinh tim phổi có sử dụng tuần hoàn ngoài cơ thể, là một kỹ thuật hồi sức nâng cao dành cho bệnh nhân ngừng tim không đáp ứng với các biện pháp cấp cứu thông thường.

Trong cấp cứu ngừng tim, phương pháp cơ bản nhất là CPR (ép tim ngoài lồng ngực kết hợp thổi ngạt). Tuy nhiên, hiệu quả của CPR có giới hạn, đặc biệt khi tim không thể tự đập trở lại sau một thời gian nhất định.

E-CPR ra đời như một “cấp cứu nâng cao”, sử dụng hệ thống máy móc để thay thế tạm thời chức năng của tim và phổi, duy trì tuần hoàn máu và cung cấp oxy cho cơ thể.

Kỹ thuật này được tiến hành như thế nào?

Trong E-CPR, các bác sĩ sẽ sử dụng một hệ thống gọi là tuần hoàn ngoài cơ thể (ECMO).

Quy trình cơ bản gồm:

• Đặt các ống (cannula) vào mạch máu lớn (thường là động mạch và tĩnh mạch đùi)
• Máu từ cơ thể được dẫn ra ngoài qua hệ thống máy
• Máy sẽ đảm nhận việc bơm máu và trao đổi oxy
• Sau đó, máu giàu oxy được đưa trở lại cơ thể
  
  

Nhờ đó, dù tim ngừng đập, các cơ quan quan trọng như não, tim, thận vẫn được nuôi dưỡng.

Điểm quan trọng là kỹ thuật này cần được thực hiện rất nhanh và bởi ê-kíp chuyên sâu, vì mỗi phút trôi qua đều ảnh hưởng đến khả năng sống còn của bệnh nhân.

E-CPR áp dụng cho những ai?

Không phải mọi trường hợp ngừng tim đều có thể áp dụng E-CPR. Kỹ thuật này thường được chỉ định cho:

• Bệnh nhân ngừng tim đột ngột, có khả năng hồi phục
• Người bệnh còn trẻ hoặc chưa có bệnh nền nặng
• Ngừng tim xảy ra tại bệnh viện hoặc nơi có thể can thiệp nhanh
• Không đáp ứng với CPR thông thường sau một thời gian nhất định
  
  

Ngoài ra, nguyên nhân ngừng tim cũng rất quan trọng. E-CPR phù hợp hơn với các trường hợp như:

• Nhồi máu cơ tim
• Rối loạn nhịp tim nặng
• Một số tình trạng có thể điều trị được nếu “câu giờ” đủ lâu
  
  

Vì sao E-CPR được xem là bước tiến mới?

1. Kéo dài “thời gian vàng” cứu sống bệnh nhân

Trong cấp cứu ngừng tim, thời gian là yếu tố quyết định. Sau khoảng 4–6 phút thiếu oxy, não có thể bị tổn thương không hồi phục.

E-CPR giúp duy trì tuần hoàn và oxy hóa máu, từ đó kéo dài thời gian để bác sĩ tìm và xử lý nguyên nhân gây ngừng tim.

2. Tăng cơ hội sống sót

So với CPR thông thường, E-CPR có thể giúp:

• Tăng tỷ lệ sống sót
• Giảm nguy cơ tổn thương não

Đây là điều đặc biệt quan trọng trong những ca ngừng tim nặng, kéo dài.

3. Tiệm cận các kỹ thuật tiên tiến trên thế giới

E-CPR đã được triển khai tại nhiều quốc gia có nền y học phát triển. Việc áp dụng kỹ thuật này tại Việt Nam cho thấy:

• Năng lực chuyên môn của đội ngũ y bác sĩ ngày càng nâng cao
• Hệ thống trang thiết bị y tế ngày càng hiện đại
• Người bệnh trong nước có cơ hội tiếp cận kỹ thuật cao mà không cần ra nước ngoài
  
  

4. Mở ra hướng phát triển cho hồi sức cấp cứu

Không chỉ cứu sống từng ca bệnh, E-CPR còn góp phần nâng cao toàn bộ hệ thống cấp cứu: Yêu cầu phối hợp nhanh giữa nhiều chuyên khoa, đòi hỏi quy trình cấp cứu chuẩn hóa, thúc đẩy đào tạo nhân lực chuyên sâu

Dù mang lại nhiều lợi ích, E-CPR cũng đối mặt với không ít thách thức: Chi phí cao, cần trang thiết bị hiện đại, đòi hỏi ê-kíp được đào tạo chuyên sâu, không phải bệnh viện nào cũng đủ điều kiện triển khai…

Ngoài ra, việc lựa chọn đúng bệnh nhân cũng rất quan trọng để tránh lạm dụng kỹ thuật.

Dù không phải “phép màu” cho mọi trường hợp ngừng tim, E-CPR vẫn mở ra thêm cơ hội sống cho những bệnh nhân trước đây gần như không còn hy vọng.

Trong y học, mỗi bước tiến đều có thể tạo ra sự khác biệt giữa sự sống và cái chết. Và với E-CPR, cánh cửa ấy đang được mở rộng hơn cho người bệnh tại Việt Nam.