Đông trùng hạ thảo - vị thuốc quý “đắt xắt ra miếng” tốt cho sức khỏe

Đông trùng hạ thảo được mệnh danh "vua của các loại thuốc bổ" với vô vàn giá trị cho sức khỏe và sắc đẹp. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn đọc hiểu rõ về loại thảo dược này, cũng như công dụng và các bài thuốc sử dụng hiệu quả.

I. Đông trùng hạ thảo là gì?

1. Khái niệm

Theo cách hiểu dân gian, Đông trùng hạ thảo nghĩa là mùa đông là côn trùng, mùa hạ là thân thảo.

Trên thực tế, đây là sự kết hợp kỳ diệu giữa côn trùng và thực vật. Bản chất nó là một loại nấm có tên Ophiocordyceps Sinensis (thuộc nhóm nấm Ascomycetes) nhưng sống ký sinh trên cơ thể của ấu trùng bướm thuộc chi Thitarodes Viette. Thường gặp nhất vẫn là ấu trùng sâu của loài mang tên Hepialus Armoricanus.

Hiện nay, 2 chi nấm là Ophiocordyceps và Cordyceps tương ứng có khoảng 170/570 loài khác nhau, và chỉ riêng ở Trung Quốc đã tìm thấy khoảng 60 loài. Tuy nhiên cho đến nay người ta mới chỉ nghiên cứu nhiều nhất được về hai loài Ophiocordyceps sinensis (Đông trùng hạ thảo) và Cordyceps militaris (Nhộng trùng thảo).

Đông trùng hạ thảo là gì?

2. Nguồn gốc xuất xứ

Đông trùng hạ thảo được tìm thấy ở các cao nguyên vùng núi Tây Tạng, Bhutan, Vân Nam, Quế Châu,… của Trung Quốc. Nơi có địa hình hiểm trở với độ cao trên 4.000m so với mực nước biển và thời tiết vô cùng khắc nghiệt.

Các tài liệu cổ ghi chép rằng, sự hình thành của đông trùng hạ thảo là một trong những điều kỳ diệu nhất của thiên nhiên. Thông thường, ấu trùng sâu non khi lớn lên sẽ phát triển thành bướm. Tuy nhiên một số ấu trùng sâu non trong quá trình ngủ đông ở trong lòng đất đã bị nhiễm nấm Cordyceps Sinensis. Nấm sống ký sinh ở ấu trùng, phát triển các sợi hút dưỡng chất bên trong.

Theo thời gian, sợi nấm phát triển mạnh sẽ xâm chiếm vật chủ, làm sâu non chết dần. Sự tồn tại theo hình thức này được gọi là “đông trùng”. Đến một thời điểm nào đó, thường là vào mùa hạ, nấm mọc thân dài màu nâu vươn lên từ đầu sâu non ra khỏi mặt đất như thân thảo, nên được gọi là “hạ thảo”.

Vào khoảng tháng 3 đến tháng 7 hàng năm, người dân địa phương bắt đầu cuộc săn tìm Đông trùng hạ thảo trên những vùng núi cao cheo leo, hiểm trở. Họ thu hoạch toàn bộ gồm cả khoản tọa, khuẩn ty và ấu trùng. Đông trùng hạ thảo sau khi thu hoạch có thể dùng tươi, sấy khô hoặc bào chế thành nhiều dạng chế phẩm như ngâm rượu, bào bột mịn, nước uống, viên,…

II. Phân loại đông trùng hạ thảo

Ngày nay, nhờ sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật mà nhiều quốc gia trong đó có Việt Nam đã nuôi cấy thành công đông trùng hạ thảo nhân tạo. Do đó, bên cạnh đông trùng hạ thảo rừng thực tế trên thị trường có nhiều loại khác.

1. Theo nguồn gốc

Căn cứ vào nguồn gốc, người ta chia đông trùng hạ thảo thành 2 loại, gồm tự nhiên và nhân tạo với sự chênh lệch rõ rệt về giá thành.

• Tự nhiên: Vô cùng quý hiếm với hàm lượng dưỡng chất cao nhất, được tìm thấy ở Tây Tạng, Bhutan và một số tỉnh của Trung Quốc. Giá thành đắt đỏ dao động khoảng 1,5 - 2 tỷ đồng/kg, sản lượng khai thác một năm chưa đến 80kg.

• Nhân tạo: Nuôi cấy nấm trên cơ thể ấu trùng nhộng tằm hoặc trên cơ chất như gạo lứt, ngô, đậu xanh, vỏ trứng,…và thu hoạch nấm. Giá thành đa dạng tùy chất lượng, khoảng 40 - 55 triệu đồng/kg (loại sấy khô).

2. Theo trạng thái

Gồm đông trùng hạ thảo tươi hoặc phơi sấy khô, mỗi loại có đặc điểm và cách sử dụng khác nhau.

• Loại tươi: Khai thác chưa quá 1 tháng, được bảo quản trong nhiệt độ thấp, đặc trưng bởi mùi thơm hơi nồng của nấm. Đây là loại có hàm lượng dưỡng chất cao nhất.

• Loại khô: Được xử lý nhiệt phân bằng cách phơi, sấy khô từ loại tươi để tiện lợi trong bảo quản và sử dụng. Có mùi tanh nồng, hàm lượng dưỡng chất đạt khoảng 95 - 98% so với loại tươi, có thể bảo quản 3 năm.

Đông trùng hạ thảo hiện nay trên thị trường có mấy loại?

3. Theo hình thái

Đông trùng hạ thảo có thể ở dạng nguyên con hoặc bào chế thành các dạng chế phẩm khác nhau.

• Nguyên con: Giữ nguyên hình dáng của con đông trùng hạ thảo gồm cả phần thân và sợi nấm. Loại này thường rất đắt, được dùng để sắc thuốc, hầm canh hoặc nhai sống.

• Dạng bột: Được nghiền nhuyễn thành dạng bột mịn, thường dùng để nấu cháo, pha trà.

• Dạng nước: Chiết xuất thành dạng nước, có thể kết hợp thêm nhiều thành phần khác và đóng thành chai, dùng để uống trực tiếp.

• Dạng viên nang: Là dạng bột mịn nhưng đóng thành viên nang để dễ sử dụng và bảo quản.

• Dạng trà túi lọc: Được đóng thành túi lọc trà, dùng để uống hàng ngày rất tiện lợi.

III. Công dụng của đông trùng hạ thảo

Không phải ngẫu nhiên mà đông trùng hạ thảo được mệnh danh là “thiên dược” và được nhiều người săn đón cho dù giá cả đắt đỏ.

Trong các tài liệu về Y học cổ truyền, hàng ngàn năm về trước, đông trùng hạ thảo là dược liệu quý chỉ dùng để dâng vua chúa, đế vương. Trong các tài liệu này có viết, đông trùng hạ thảo có vị ngọt, tính ấm, quy kinh Phế và Thận. Có công dụng bổ phế, ích can thận, bổ tinh túy, chỉ huyết, bổ dưỡng tạng phủ, hóa đàm.

Vị thuốc quý này thường được dùng để điều trị bệnh về thận như yếu sinh lý, xuất tinh sớm, rối loạn cương dương, hen suyễn, viêm phế quản, ho lâu ngày, ho ra máu, đau nhức xương khớp, đái đường, cơ thể lao lực,….

Ngày nay, các nghiên cứu khoa học hiện đại cho thấy, trong đông trùng hạ thảo có tới 17 acid amin khác nhau và hàm lượng vitamin (A, C, B12, E, K,…), nguyên tố vi lượng (Mn, Al, K, Na, Mg…), D-mannitol dồi dào.

Đặc biệt phải kể đến những thành phần hoạt chất quý hiếm, khó tìm thấy ở các dược liệu tự nhiên khác như nhóm HEAA, Acid Cordyceptic, Adenosine, Hydroxyethyl Adenosine,…

Cụ thể, đông trùng hạ thảo có những tác dụng đối với sức khỏe con người như sau:

1. Bồi bổ sức khỏe toàn diện

a. Tăng cường đề kháng, tạo hàng rào bảo vệ, phòng ngừa bệnh tật:

Hoạt chất Selen trong dược liệu có tác dụng ức chế hệ miễn dịch, kết hợp với thành phần vitamin A, C. Tạo thành hàng rào chắn bảo vệ cơ thể khỏi vi khuẩn, virus, tác nhân gây hại, phòng ngừa bệnh tật hiệu quả.

b. Đông trùng hỗ trợ điều trị các bệnh lý khác nhau:

2. “Thần dược” tăng cường sinh lý

• Đối với nam giới: Bổ thận, tráng dương, tăng cường sản sinh hormone, lưu thông khí huyết, kích thích ham muốn, kiểm soát xuất tinh sớm, cải thiện rối loạn cương dương, yếu sinh lý. Đồng thời, tăng cường số lượng và chất lượng tinh trùng, hỗ trợ điều trị vô sinh, hiếm muộn.

• Đối với nữ giới: Điều hòa và kích thích sản sinh nội tiết tố, tăng cường ham muốn, giảm khô hạn. Đồng thời điều hòa rối loạn kinh nguyệt, giảm triệu chứng tiền kinh nguyệt, cải thiện triệu chứng tiền mãn kinh, tốt cho phụ nữ hiếm muộn, chuẩn bị mang thai.

Đông trùng hạ thảo - Bí quyết làm đẹp của chị em phụ nữ

3. Công dụng của trùng thảo trong làm đẹp

Các thành phần Saponin, Cordycepic acid, Adenosine,… có tác dụng tăng tuần hoàn máu, giúp da hồng hào, tươi trẻ.

Đồng thời, với lượng vitamin dồi dào, đông trùng hạ thảo giúp đem lại hiệu quả giảm nám, sạm, tàn nhang, mờ nếp nhăn, chống lão hóa. Hơn nữa, sử dụng đông trùng là bí quyết cho vóc dáng cân đối, mái tóc óng mượt của phái đẹp.

IV. Các bài thuốc và món ăn chữa bệnh từ đông trùng hạ thảo

Trong y học cổ truyền, đông trùng hạ thảo là vị thuốc quý hiếm, được sử dụng trong nhiều bài thuốc chữa bệnh nan y, hiểm nghèo. Một số bài thuốc và món ăn chữa bệnh từ đông trùng hạ thảo được nhiều thầy thuốc khuyên dùng như:

1. Chữa yếu sinh lý, rối loạn cương dương, xuất tinh sớm, liệt dương, di tinh, mộng tinh

a. Bài thuốc 1:

Sắc 1 lít nước thuốc từ 12g ba kích, 12g hà thủ ô, 8g dâm dương hoắc, thu về 300ml. Hòa 6g bột đông trùng vào thuốc, chia 2 - 3 lần uống trong ngày.

b. Bài thuốc 2:

Ninh 100g thịt lợn nạc thái lát với 10g trùng thảo và ăn ngày 2 lần khi còn nóng.

c. Bài thuốc 3:

Thái lát mỏng 500g thịt dê núi, chần qua nước sôi để khử mùi. Thêm 40g hoài sơn, 15g kỷ tử, 18g đông trùng, 4 quả chà là, đổ ngập nước và hầm lửa nhỏ trong 2 tiếng. Nêm gia vị và sử dụng hết trong ngày.

d. Bài thuốc 4:

Sơ chế sạch sẽ 8 con chim cút, mổ bụng, mỗi con thêm 1 sợi đông trùng. Ninh chim cút trong khoảng 40 phút và ăn khi còn nóng.

2. Chữa bệnh phổi, bệnh đường hô hấp

a. Chữa khó thở, hen suyễn:

Sơ chế 1 con vịt nhỏ, rạch da vùng cổ. Nhồi 7 - 10 con trùng thảo và khâu kín. Thêm gia vị, rượu và giấm vào hầm chín nhừ và ăn khi đói.

b. Chữa ho, viêm phế quản:

Sắc 8g tang bạch bì, 6g khoản đông hoa, 3g tiểu hồi, 3g cam thảo cùng 700ml nước thu về 200ml. Hòa 6g bột trùng thảo, chia 3 phần uống 3 lần trong ngày.

c. Chữa lao phổi, bổ phổi:

Ướp gia vị 100g thịt gà ta, thêm 15g sơn dược, 15g đông trùng vào hầm chín nhừ.

Các bài thuốc chữa bệnh từ đông trùng hạ thảo

3. Bồi bổ cơ thể, chữa bệnh thần kinh

a. Chữa động kinh, thần kinh yếu:

Chưng cách thủy một cái óc lợn nhỏ cùng 3g trùng thảo ở lửa nhỏ. Nêm gia vị và ăn ngay khi đói.

b. Chữa mất ngủ, suy nhược thần kinh:

Ngâm 30g đông trùng với 500ml rượu trắng trong 1 tháng. Mỗi bữa ăn sử dụng 1 chén nhỏ.

c. Bồi bổ, giảm mệt mỏi, trí tuệ minh mẫn:

Hầm 100g sườn lợn, 12g nhân sâm, 12g kỷ tử, 12g đương quy, 9g đông trùng trong khoảng 1 tiếng.

4. Chữa đau dạ dày

Dùng một con ba ba, đem cắt tiết, bỏ đầu và chặt thành 4 phần rồi luộc chín tới. Hấp cách thủy ba ba cùng 10 quả táo đỏ, 10g đông trùng, vài lát gừng, hành tỏi băm nhuyễn trong 2 tiếng. Ăn ngay khi còn nóng sẽ giúp giảm đau bụng, cải thiện tình trạng ợ hơi, ợ chua, trào ngược.

5. Dưỡng âm, dưỡng nhan cho phụ nữ

a. Điều hòa nội tiết, cải thiện sinh lý:

Sơ chế 500g cá nước ngọt, ướp gia vị. Hấp cách thủy cùng với 10 quả táo đỏ bỏ hạt, 5g đông trùng, gừng tươi.

b. Dưỡng nhan, trẻ hóa:

Hầm 1 con gà ác, 100g hồ đào bỏ hạt, 30g táo đỏ, 5g trùng thảo, 4 lát gừng tươi cho đến khi chín nhừ và nêm gia vị vừa ăn.

V. Hướng dẫn các cách sử dụng

Có rất nhiều cách chúng ta có thể bổ sung dược liệu quý này trong chế độ ăn uống hàng ngày như:

• Ăn sống: Lấy 1 con đông trùng rửa với nước ấm và nhai sống, sau đó nuốt hoàn toàn.

• Pha trà: Dùng 5g trùng thảo tươi hoặc vài sợi trùng thảo khô hãm với nước nóng trong khoảng 10 phút. Sau khi thưởng thức hết nước trà, chúng ta nên nhai và nuốt cả bã.

• Ngâm rượu: Sử dụng trùng thảo kết hợp với nhân sâm, nhung hươu, kỷ tử, cá ngựa,…
  ngâm với rượu, ủ trong khoảng 1 tháng. Mỗi ngày dùng 1 - 2 chén nhỏ vào bữa cơm chính.

• Ngâm mật ong: Ngâm 100g đông trùng vào 500ml mật ong trong 7 - 10 ngày. Mỗi lần lấy 15ml pha với nước ấm để uống.

• Nấu ăn: Chúng ta có thể dùng đông trùng hạ thảo như một loại nguyên liệu để nấu các món ăn hàng ngày như: nấu cháo, sườn lợn hầm, chim bồ câu hầm, lẩu, cá hấp,…

Trà đông trùng hạ thảo - Thức uống thơm ngon, bổ dưỡng cho sức khỏe

VI. Những lưu ý khi sử dụng đông trùng hạ thảo

Trong quá trình chế biến, không dùng nồi kim loại như nhôm hoặc gang. Thay vào đó, nên dùng nồi đất, nồi sứ và không chế biến ở nhiệt độ cao hoặc hầm quá lâu. Trong thời gian sử dụng nên kiêng đồ ăn có tính cay nóng.

Đối với đông trùng hạ thảo loại tươi, nên bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh và không để quá 1 tháng.

Đối với loại sấy khô, nên bảo quản ở nơi khô ráo, hạn sử dụng từ 2 - 3 năm.

Mỗi ngày chỉ nên sử dụng với liều lượng vừa phải, không dùng quá nhiều.

Nên dùng đông trùng hạ thảo theo hướng dẫn của bác sĩ. Tuyệt đối không được ý mua về rồi kết hợp với những thảo dược khác.

Hiệu quả của đông trùng hạ thảo còn tuỳ thuộc vào cơ địa của mỗi người. Do đó, người dân cũng không nên quá hy vọng hiểu quả chữa khỏi bệnh hoàn toàn của dược liệu này.

Ngoài ra, đông trùng hạ thảo còn có một số tác dụng phụ. Vì vậy, chúng ta cần tìm hiểu kỹ lưỡng để tránh gây nguy hại cho sức khoẻ.

VII. Ai nên sử dụng đông trùng hạ thảo?

1. Người lớn tuổi suy nhược cơ thể

Người lớn tuổi suy nhược cơ thể nên dùng đông trùng hạ thảo bởi chúng sẽ mang đến nhiều lợi ích như:

• Giúp tăng cường sức đề kháng, từ đó ngăn ngừa được nhiều bệnh tật.

• Cải thiện tình trạng trí nhớ kém, khó ăn và mất ngủ ở người già.

• Giảm đau nhức, viêm xương khớp và các vấn đề khác.

• Giúp bồi bổ sức khỏe và cung cấp thêm năng lượng.

2. Bệnh nhân điều trị ung thư

Một trong những tác dụng thần kỳ của đông trùng hạ thảo đó là có thể ngăn ngừa và hỗ trợ điều trị bệnh ung thư.

• Trong đông trùng hạ thảo có chứa chất Cordycepin được khoa học chứng minh là có thể kìm hãm sự phát triển của tế bào ung thư. Ngăn chúng di căn đến nhiều cơ quan khác.

• Ngoài ra, hợp chất Polysaccharide trong dược liệu này cũng là một chất rất tốt cho bệnh nhân ung thư.

3. Người mắc bệnh tim

Cả Đông y và Tây y đều đã nghiên cứu và chứng minh về hiệu quả của dược liệu quý hiếm này với những người mắc các bệnh về tim.

• Theo Đông y, đông trùng hạ thảo thường được dùng để trị đau tim, thiếu máu.

• Trong Tây y cũng đã tìm ra trong dược liệu này có hoạt chất D-mannitol góp phần ổn định nhịp tim, hạ đường huyết và giúp máu lưu thông được tốt hơn.

Ai nên sử dụng đông trùng hạ thảo?

4. Người bị bệnh liên quan đến phổi

Đông trùng hạ thảo có thể giúp cải thiện tình trạng của người đang mắc các bệnh về phổi. Việc dùng đúng cách có thể giúp bệnh nhân hô hấp dễ dàng hơn, cải thiện các triệu chứng bệnh liên quan đến phổi.

• Theo Đông y, đông trùng hạ thảo là một dược liệu giúp bổ phế, giảm hen. Chúng có thể kết hợp cùng các vị thuốc như tang bạch bì, cam thảo, tiểu hồi… để chỉ định cho bệnh nhân viêm phế quản, ho lâu ngày.

• Bên cạnh đó, hoạt chất Cordycepin trong đông trùng còn có thể ức chế sự phát triển của các vi khuẩn gây viêm phổi.

5. Nam giới yếu sinh lý

• Dược liệu này có thể giúp máu lưu thông đến dương vật và các cơ quan sinh dục được nhiều hơn, ổn định hơn. Từ đó hỗ trợ điều trị chứng yếu sinh lý, hay tình trạng xuất tinh sớm.

• Không chỉ vậy, dùng đông trùng hạ thảo còn cải thiện chất lượng tinh trùng.

• Việc bồi bổ thận của dược liệu này cùng là một trong những nguyên nhân giúp tăng sinh lý, trị các chứng liệt dương, di tinh, mộng tinh…

• Một vài những triệu chứng bệnh ảnh hưởng đến sinh lý như đau lưng, mỏi gối… cũng có thể được giảm bớt.

6. Người trung niên

Đông trùng hạ thảo giúp chống oxy hóa, từ đó làm chậm quá trình lão hóa, kéo dài thanh xuân.

• Trong đông trùng hạ thảo có chứa một lượng lớn các vitamin như A, C, E, vitamin nhóm B… đây là là những chất tốt cho sức khỏe, ngăn lão hóa. Nhờ vậy mà dùng nó sẽ giúp da dẻ trở nên mịn màng, tươi trẻ và hạn chế nếp nhăn.

• Với các quý ông, dược liệu này có thể duy trì tuổi xuân, giúp cơ bắp săn chắc và kéo dài sự sung mãn.

• Đặc biệt hợp chất selen có trong đông trùng hạ thảo nổi tiếng là chất chống oxy hóa hàng đầu, làm đẹp da, đẹp tóc, ngăn các dấu hiệu của sự lão hóa.

VIII. Ai không nên sử dụng đông trùng hạ thảo?

Mặc dù được xếp vào thượng dược, tuy nhiên không phải ai cũng có thể sử dụng được đông trùng hạ thảo. Vì vậy, bạn cần lưu ý một số điều khi chọn mua và sử dụng dược liệu này.

1. Đông trùng hạ thảo chống chỉ định với:

• Phụ nữ có thai 3 tháng đầu, đang cho con bú: Đây đều là những người có sức khỏe dễ bị ảnh hưởng. Chính vì vậy việc dùng đông trùng hạ thảo nên tham khảo trước ý kiến của bác sĩ để không ảnh hưởng đến mẹ và bé.

• Trẻ em dưới 5 tuổi: Trẻ em có sức để kháng yếu, cùng với đó cơ thể chưa thể tiếp nhận được một vài chất dinh dưỡng có trong đông trùng hạ thảo. Các bậc phụ huynh không nên cho các bé dùng vì có thể dẫn đến rối loạn tiêu hóa.

• Người chuẩn bị phẫu thuật hoặc vừa phẫu thuật: Nếu sắp phải phẫu thuật thì không được dùng vị thuốc này. Nguyên nhân là do chúng có thể khiến bệnh nhân mất máu nhiều hơn trong lúc tiến hành mổ.

• Bệnh nhân mắc bệnh rối loạn đông máu: Hoạt chất Cordyceps có trong đông trùng hạ thảo sẽ làm tăng lượng hồng cầu kích thích máu lưu thông nhiều hơn. Điều này với bệnh nhân rối loạn đông máu là rất nguy hiểm.

• Bệnh nhân đa xơ cứng: Theo các bác sĩ, bệnh nhân đa xơ cứng không nên dùng đông trùng hạ thảo. Các chất của dược liệu này có thể tác động lên hệ miễn dịch. Lúc này bệnh tình có thể không được cải thiện mà còn nghiêm trọng hơn.

2. Các tương tác thuốc có thể xảy ra như:

• Thuốc Cyclophosphamide (Cytoxan, Neosar).

• Thuốc làm giảm hệ miễn dịch (Simulect, Imuran, Sandimune, Prograf,…).

• Thuốc chống viêm, ức chế miễn dịch Prednisone.

Nếu đang nằm trong nhóm trên, chúng ta cần tham vấn ý kiến của bác sĩ trước khi quyết định mua và sử dụng đông trùng hạ thảo.

IX. Cách chọn đông trùng hạ thảo chất lượng

Sản lượng đông trùng hạ thảo trong tự nhiên rất khan hiếm, mỗi năm chưa đến 80kg, hoàn toàn không đáp ứng được nhu cầu của người dùng khắp thế giới.

Do đó, nhiều cơ sở kinh doanh đã có những hành vi làm giả hết sức tinh vi như dùng thạch cao, bột ngô để “nặn” thành đông trùng. Thậm chí, nhồi nhét thêm các đoạn lõi thép làm giả và tăng trọng sản phẩm. Để nhận biết đông trùng hạ thảo tự nhiên chuẩn, độc giả có thể căn cứ vào các đặc điểm sau:

1. Quan sát kỹ hình dáng bên ngoài của đông trùng hạ thảo

• Khi còn sống, Đông trùng hạ thảo có hình dạng rõ như một con sâu, với đuôi là một cành nhỏ, mọc lá.

• Phần thân có hình dạng giống con tằm, dài 3 - 5cm, có màu vàng sẫm hoặc màu nâu vàng sẫm. Thân có nhiều vân ngang, ở phần đầu nhỏ hơn, màu đỏ sẫm và có các vằn khía rõ ràng. Phần thảo mọc thẳng đứng giống chiếc gậy, có màu nâu sẫm, vỏ xù xì mang hạt chứa nang bào tử. Phần đầu phình to, dẻo dai, khó bẻ gãy ngay cả khi đã sấy khô.

• Đông trùng hạ thảo thật mấu nối giữa phần đầu và thân thảo không thấy rõ. Ở thân cứ 3 vân sẽ có 1 nếp gấp và xếp thành một hàng thẳng, toàn thân có khoảng 20 - 30 vằn khía.

• Khi bẻ con đông trùng hạ thảo ra sẽ có màu trắng, không có sơ, ở giữa có lõi hình chữ V màu đen. Loại giả các nếp gấp không tự nhiên, xếp bằng phẳng. Khi bẻ không có lõi ruột bên trong hoặc lõi làm bằng thép giả, mặt cắt màu trắng nhạt, nhẵn bóng, không tự nhiên.

• Có 8 cặp chân nhưng chỉ có 4 cặp ở giữa bụng lộ rõ.

• Bên cạnh đó, đông trùng thật cầm lên sẽ có cảm giác nhẹ như bông, loại giả thường sẽ nặng hơn.

Tiêu chí chọn đông trùng hạ thảo chất lượng

2. Dựa vào mùi hương

Khi sấy khô, chúng sẽ có mùi tanh như cá, đốt lên có mùi thơm đặc trưng, nồng tương tự mùi nấm hương. Loại giả khi đốt cháy mùi thơm sẽ mất dần.

3. Nhận biết qua mùi vị

Đông trùng thật khi nhai có mùi thơm, hơi dính răng, càng nhai lâu càng thơm. Loại giả thường cứng, mùi nồng như đất sét, càng nhai mùi vị càng nồng hắc, dính răng và có vị ngọt.

4. Xem xét mức giá bán trên thị trường

Hiện trên thị trường có hai loại đông trùng hạ thảo, gồm loại tự nhiên và nuôi cấy. Tùy thuộc vào nguồn gốc, chủng loại và chất lượng mà giá đông trùng hạ thảo có sự chênh lệch rõ rệt.

a. Giá đông trùng hạ thảo tự nhiên:

Đông trùng hạ thảo tự nhiên chủ yếu được khai thác ở Tây Tạng, Bhutan cũng như một số tỉnh thành ở Trung Quốc như Tứ Xuyên, Cam Túc, Vân Nam,… Sản lượng mỗi năm chỉ thu được chưa đến 80kg, rất khan hiếm nên giá thành rất đắt đỏ.

Hiện nay trên thị trường, giá đông trùng hạ thảo tự nhiên được rao bán khoảng 1,5 - 2 tỷ đồng/kg khô. Do điều kiện khó khăn nên rất hiếm có loại đông trùng hạ thảo dạng tươi mà chủ yếu đã được người dân phơi, sấy khô.

Tuy nhiên, chúng ta cũng nên lưu ý rằng, không phải loại đông trùng nào sống trong tự nhiên cũng có giá trị. Tùy thuộc vào điều kiện sinh trưởng, khí hậu, thổ nhưỡng,… mà chất lượng đông trùng hạ thảo khác nhau ở mỗi vùng miền.

Theo đánh giá của các chuyên gia, đông trùng hạ thảo được khai thác ở cao nguyên Tây Tạng, đặc biệt ở Na Khúc có chất lượng tốt nhất thế giới. Các loại khai thác ở Thanh Hải, Tứ Xuyên, Cam Túc, Tân Cương ít hoặc gần như không có giá trị dược tính.

Do đó, khi chọn mua loại biệt dược đắt đỏ này, người dùng cần hết sức cẩn trọng trong tìm hiểu và đặt niềm tin vào địa chỉ mua uy tín.

b. Giá đông trùng hạ thảo nuôi cấy:

Ngày nay, một số quốc gia như Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Việt Nam đã nghiên cứu và nuôi cấy nhân tạo thành công đông trùng hạ thảo.

Trước thực trạng loại tự nhiên khan hiếm không thể đáp ứng được nhu cầu sử dụng thì đây là giải pháp thay thế hoàn hảo. Bởi đông trùng hạ thảo nuôi cấy có giá trị dược tính khá cao mà giá thành rẻ chỉ bằng 1/10.

Thực tế, tùy cơ sở sản xuất mà có giá niêm yết dao động. Do đó, người dùng nên liên hệ trực tiếp để được tư vấn giá thành tốt nhất.

5. Tiêu chí đánh giá đông trùng hạ thảo chất lượng

a. Nguồn gốc chủng nấm (tiêu chí tiên quyết):

Theo các nghiên cứu khoa học, hiện nay có 2 chủng nấm có hoạt chất sinh học chất lượng tốt nhất là Cordyceps Sinensis và Cordyceps Militaris.

Cordyceps Sinensis ký sinh trên ấu trùng côn trùng, phân bổ chủ yếu ở Nepal, Bhutan và Bắc Ấn Độ, nơi có độ cao 3.500 - 5.000m so với mực nước biển (hay còn gọi là đông trùng hạ thảo tự nhiên). Hiện nay, nuôi cấy và sản xuất Cordyceps Sinensis chỉ dừng lại ở mức độ sản xuất hệ sợi nấm, chưa thành công tạo quả thể trong điều kiện nuôi cấy nhân tạo.

b. Hàm lượng hoạt chất:

Các nghiên cứu khoa học cho thấy, trong đông trùng hạ thảo tự nhiên có 17 loại axit amin, D-mannitol, lipid, nguyên tố vi lượng, vitamin, protein, chất béo,… Đặc biệt phải kể đến các hoạt chất có giá trị dược liệu thần kỳ như Cordiceptic Acid, Cordycepin, Adenosine, HEAA,…

Vì vậy, không quá ngạc nhiên khi đông trùng hạ thảo được mệnh danh như “thần dược chữa bách bệnh”. Đây cũng chính là lý do khiến đông trùng tự nhiên có giá lên đến hàng tỷ đồng. Đương nhiên, đông trùng hạ thảo nuôi cấy sẽ không thể sở hữu các hoạt chất quý với hàm lượng 100% so với loại tự nhiên.

Chính vì vậy, khi chọn mua đông trùng hạ thảo nuôi cấy, người tiêu dùng cần soi xét kỹ lưỡng hàm lượng hoạt chất trong sản phẩm. Hiện nay, đông trùng hạ thảo nuôi cấy có chứa đầy đủ hợp chất quý hiếm với hàm lượng đạt 60 - 70% so với loại tự nhiên.

c. Công nghệ nuôi cấy và sản xuất đông trùng hạ thảo:

Để đông trùng hạ thảo sinh trưởng đạt đầy đủ hợp chất quý với hàm lượng tối ưu, đạt chất lượng tốt nhất đòi hỏi các đơn vị cần có công nghệ nuôi cấy chuẩn hoá, tối tân.

Nuôi cấy nấm Cordyceps Militaris đòi hỏi đáp ứng các yêu cầu sau:

• Nguồn dinh dưỡng nuôi cấy: Ấu trùng, nhộng tằm, sâu gạo, sâu bắp cải, ngũ cốc,… Đặc biệt nuôi cấy trên côn trùng cho hàm lượng hoạt chất sinh học cao nhất.

• Yếu tố môi trường nuôi cấy: Nhiệt độ chênh lệch ngày đêm, cường độ ánh sáng từ 500 - 1000 lux, độ ẩm không khí,

• Thời gian nuôi cấy: 35 - 70 ngày tuỳ thuộc cơ chất nuôi cấy

Hiện nay, nhiều đơn vị nghiên cứu và nuôi trồng đông trùng hạ thảo đã ứng dụng công nghệ vào xây dựng môi trường nuôi cấy với hệ thống tự động hoá kiểm soát chất lượng không khí.

Sau khi thu hoạch, công nghệ bào chế đông trùng hạ thảo cũng quyết định rất lớn đến chất lượng thành phẩm. Trong đó, công nghệ sấy đông là công nghệ tân tiến nhất hiện nay, cho thành phẩm sợi khô giữ vẹn nguyên hàm lượng dược chất, không bị biến chất hay biến đổi hình dạng sợi nấm.

Với các sản phẩm được bào chế từ đông trùng hạ thảo như trà túi lọc, bột khô, cao lỏng, viên uống,… thì chất lượng sản phẩm còn tuỳ thuộc vào công nghệ sản xuất của mỗi đơn vị.

Tuy nhiên, việc đầu tư trang thiết bị hiện đại, áp dụng công nghệ tân tiến đòi hỏi nguồn lực rất lớn về kinh tế, không có nhiều đơn vị đủ khả năng để đầu tư. Do đó, tốt nhất, khi chọn mua đông trùng hạ thảo và các thành phẩm, cần lựa chọn đơn vị uy tín, minh bạch trong nguồn gốc chủng nấm, công nghệ sản xuất.

d. Sản phẩm có đầy đủ giấy tờ kiểm định từ cơ quan uy tín:

Một trong những tiêu chí đánh giá đông trùng hạ thảo chất lượng chính là giấy tờ kiểm định của sản phẩm.

Thị trường đông trùng hạ thảo hiện nay rất hỗn loạn. Rất nhiều sản phẩm dán mác “đông trùng hạ thảo Tây Tạng nhập khẩu” nhưng có giá chỉ vài trăm ngàn đồng. Cũng có nhiều loại đông trùng nuôi cấy cấy ghép vô tội vạ, dùng thuốc tăng trọng, thổi phồng xuất xứ, nặn bột mỳ, bột ngô, thạch cao thành đông trùng giá đắt đỏ.

Để chọn mua đúng sản phẩm chất lượng cao, người tiêu dùng nên tìm hiểu rõ nguồn gốc xuất xứ, các giấy tờ kiểm định đi kèm được cấp phát bởi cơ quan uy tín. Đặc biệt là giấy kiểm định ATVSTP và kiểm định hàm lượng hoạt chất trong thành phẩm.

Cập nhật thông tin mới nhất về: Đông Trùng Hạ Thảo

• Đông trùng hạ thảo - Giải pháp cho các bệnh đường hô hấp?
• Bệnh nhân ghép thận có được uống đông trùng hạ thảo?
• 4 Tiêu chí lựa chọn đông trùng hạ thảo chất lượng
• Người bệnh ung thư có nên dùng đông trùng hạ thảo?
• Đông trùng hạ thảo có thật sự tốt cho phái mạnh?