Dinh dưỡng cho bà bầu thế nào để "mẹ khỏe, con phát triển tốt"?
Phụ nữ khi mang thai có nhu cầu về năng lượng và các chất dinh dưỡng đòi hỏi cao hơn trước khi có thai, nhu cầu năng lượng của người mẹ tăng tỷ lệ thuận với tuổi của thai nhi. Do đó, bà bầu nên lưu ý chế độ dinh dưỡng cho bà bầu để cả mẹ và bé luôn khỏe mạnh.
Để theo dõi sự phát triển của thai thi, người mẹ nên thực hiện khám thai định kỳ ít nhất 3 lần trong suốt thời kỳ thai nghén. Lần thứ nhất vào 3 tháng đầu, trong thời kỳ này khám thai nhằm xác định có thai hay không. Lần thứ 2 vào ba tháng giữa để xem thai khoẻ hay yếu để có kế hoạch bồi dưỡng cho người mẹ kịp thời. Lần thứ 3 là trong ba tháng cuối để xem thai có phát triển bình thường không.
Với một chế độ dinh dưỡng cho bà bầu tốt, đầy đủ người mẹ sẽ cho ra đời một em bé thông minh, khoẻ mạnh là tiền đề tốt cho sự phát triển của bé sau này
Chế độ ăn uống của người mẹ có vai trò quan trọng quyết định đối với sự phát triển của thai nhi. Người mẹ trong thời kỳ có thai cần được ăn uống đầy đủ các chất dinh dưỡng để đảm bảo cho sự phát triển của thai, cơ thể mẹ tăng tích luỹ mỡ là nguồn dự trữ để tạo sữa sau khi sinh con.
Nhu cầu về năng lượng
Phụ nữ khi mang thai có nhu cầu về năng lượng và các chất dinh dưỡng đòi hỏi cao hơn trước khi có thai, nhu cầu năng lượng của người mẹ tăng tỷ lệ thuận với tuổi của thai nhi. Gạo là chất chủ yếu làm tăng thêm năng lượng cho bà mẹ mang thai, ngoài ra còn có ngô, khoai, sắn.
Ngoài cơm và lương thực khác như ngô, khoai,.. bà mẹ cần ăn để bổ sung chất đạm từ đậu xanh, vừng, lạc, đậu tương và các loại đậu khác.Vì khi mang thai nhu cầu chất đạm ở người mẹ tăng lên giúp việc xây dựng và phát triển cơ thể của trẻ. Nguồn chất đạm động vật đáng chú ý là các loại thuỷ sản như: tôm, cua, cá, ốc...
Nhu cầu chất đạm cho phụ nữ mang thai trong thời kỳ mang thai 3 tháng cuối phải đạt tới 70g/ ngày. Tỷ lệ protein động vật/protein tổng số ≥ 30%. Số lượng protein có thể ước tính là 100 g thịt/cá cung cấp khoảng 20 gam protein, 100 g đậu phụ cung cấp 10 g protein.
Nhu cầu về lipid
Chất béo cần cung cấp 20%-30% năng lượng khẩu phần, nên dùng các chất béo không no có nhiều nối đôi có nhiều trong rau xanh, một số dầu thực (dầu cá, ô lưu,..), một số loại cá mỡ. Nhu cầu lipid của bà mẹ mang thai cũng tăng theo tháng tuổi của thai nhi từ 50 – 70 gam/ngày, tỉ lệ lipid động vật/lipid tổng số là 60%.
Về vitamin và chất khoáng
Ngoài ra trong suốt thời gian mang thai người mẹ cần được bổ sung thêm viên sắt để phòng thiếu máu. Cần phải được bổ sung các vitamin, đặc biệt là vitamin A, vitamin B và B1. Vitamin A có vai trò đặc biệt trong hoạt động thị giác và tham gia làm giảm nhiễm trùng trong cơ thể. Vitamin D giúp cho sự hấp thụ các chất khoáng, tránh được hậu quả trẻ bị còi xương ngay trong cơ thể mẹ.
Vitamin B1 là yếu tố cần thiết để chuyển hoá gluxít, chú ý ngũ cốc và các loại họ đậu là nguồn vitaminB1 tốt nhất. Bữa ăn cần cung cấp đủ chất đạm (protein) vì chất đạm cần cho thai nhi phát triển. Các loại thức ăn động vật như thịt, cá, trứng sữa có nhiều chất đạm. Các thức ăn như đậu tương, lạc, vừng và dầu mỡ còn cung cấp cho cơ thể chất béo, làm bữa ăn ngon miệng, chóng tăng cân và dễ hấp thu các chất dinh dưỡng khác.
Trong chế độ ăn, người mẹ không nên kiêng khem nhưng cũng cần chú ý một số vấn đề nên hạn chế trong ăn uống như: không nên uống rượu, cà phê, uống chè đặc, hút thuốc lá, giảm ăn tối đa các loại gia vị gây kích thích như ớt, hạt tiêu...hạn chế mức thấp nhất việc sử dụng thuốc kháng sinh, nhất là các loại têtasilin, cloroxít.
Các bà mẹ có thai không nên làm công việc nặng để không bị ảnh hưởng đến thai nhi. Trong thời gian có thai, người mẹ cần được sự quan tâm, chăm sóc chu đáo của gia đình và xã hội, được sự quan tâm theo dõi đầy đủ của nhân viên y tế sẽ là nguồn động viên giúp họ yên tâm, tin tưởng sinh đẻ được “mẹ tròn, con vuông”. Với một chế độ dinh dưỡng tốt, đầy đủ người mẹ sẽ cho ra đời một em bé thông minh, khoẻ mạnh là tiền đề tốt cho sự phát triển của bé sau này.
Cần đề phòng thiếu máu
Thiếu máu là bệnh còn phổ biến hay gặp ở những phụ nữ có thai (32,8%), đặc biệt là ở những người đẻ dày và ăn uống thiếu thốn. Bệnh thiếu máu có ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khoẻ cả mẹ lẫn con. Thiếu sắt sẽ dẫn đến thiếu máu thiếu sắt, ảnh hưởng đến sự phát triển thể lực, trí tuệ; giảm khả năng lao động và học tập; sức khỏe kém.
Phụ nữ mang thai cần được uống viên sắt hoặc viên đa vi chất để phòng chống thiếu máu ngay từ khi bắt đầu có thai đến một tháng sau khi sinh. Để tăng quá trình chuyển hoá và hấp thu sắt, cần tăng cường vitamin C từ rau xanh và quả chín trong bữa ăn hàng ngày.
Axit folic: Có ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển não và cột sống của thai nhi, các chuyên gia khuyến cáo mẹ bầu nên tăng cường a-xít folic ngay từ lúc mới “nhen nhóm” ý định mang thai. Mỗi ngày mẹ nên chú ý thêm khoảng 400 mg folic trong thực đơn dinh dưỡng khi mang thai của mình.
Ngoài ra, theo nghiên cứu từ Trung tâm nghiên cứu Sức khỏe trẻ em của trường đại học Western Australia, cung cấp đầy đủ vitamin D khi mang thai có thể làm giảm nguy cơ trẻ gặp các vấn đề về ngôn ngữ sau này.
DHA: Chiếm 20% trong lượng não bộ và gần 60% chất liệu hình thành nên võng mạc, DHA đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển hệ thần kinh của thai nhi. Ngoài ra, DHA giúp các tế bào thần kinh truyền tin nhanh và chính xác hơn.
Vitamin A: Không chỉ ảnh hưởng đến quá trình phát triển của cả tim, gan, phổi, thận, mắt, xương và hệ thần kinh trung ương của thai nhi, vitamin A còn giúp hạn chế nguy cơ bị hẹn suyễn của các bé sau khi sinh.
Chất béo: Không chỉ là nguồn năng lượng quan trọng, chất béo còn giúp cơ thể tổng hợp vitamin A, D, E, K và rất tốt cho hệ thần kinh. Phụ nữ mang thai trong giai đoạn này cần bổ sung 70-80 gram chất béo mỗi ngày. Mẹ bầu nên lựa chọn những loại chất béo không no như dầu ô liu, dầu đậu phộng, tránh những chất béo no có trong mỡ động vật, dầu cọ…
Tinh bột: Tinh bột là nguồn dinh dưỡng có vai trò hết sức quan trọng, tạo năng lượng sống cho mẹ và thai nhi cũng như sự cấu thành nhân tế bào, cơ, não bộ. Mẹ bầu nên bổ sung tinh bột từ gạo, mì, khoai, ngũ cốc nguyên hạt. Không nên bổ sung tinh bột từ các loại bánh mì ngọt, mì trắng vì chúng có ít chất dinh dưỡng nhưng lại dễ gây béo phì.
Canxi: Là dưỡng chất thiết yếu trong suốt quá trình mang thai, canxi giống như “vật liệu” giúp xây dựng nên hệ thống xương răng vững chắc cho bé ngay từ khi còn trong bụng mẹ. Nếu thiếu canxi trẻ sinh ra sẽ bị còi xương, chậm lớn, thấp lùn và người mẹ cũng có nguy cơ bị loãng xương sau khi sinh do thai nhi “hút” canxi từ mẹ.
Chất sắt: Sắt giữ vai trò quan trọng trong quá trình tạo máu cho cơ thể mẹ và bé, thiếu sắt dẫn đến tình trạng thiếu máu ở mẹ. Khi thiếu máu cơ thể mẹ trở nên mệt mỏi, choáng váng và có thể gây nên hiện tượng thiếu oxy ở thai nhi rất nguy hiểm. Chế độ dinh dưỡng cho bà bầu cần cung cấp khoảng 30-60mg sắt trong khẩu phần ăn mỗi ngày.
Vitamin C: Ngoài chức năng chống lão hóa, ngăn ngừa bệnh tật và tăng sức đề kháng cho mẹ bầu. Vitamin C còn sản xuất collagen, một loại protein giúp xây dựng cấu trúc xương, sụn, cơ và mạch máu của thai nhi. Do cơ thể không dự trữ được vitamin C nên mẹ bầu cần bổ sung mỗi ngày khoảng từ 100-120mg trong những tháng cuối thai kỳ.
Uống đủ nước: Nước rất tốt với bà bầu đặc biệt là trong tam cá nguyệt thứ 3. Uống đủ nước sẽ giúp mẹ có đủ nước ối, làm giảm nguy cơ nhiễm trùng đường tiết niệu, ngăn chặn tình trạng táo bón cũng như chứng phù nề. Duy trì thói quen uống nước từ 2-2.5 lít/ngày, trong 1 lần uống không nên uống nhiều vì có thể gây áp lực lên thận.
|
Chế độ dinh dưỡng cho bà bầu trong từng tháng sẽ khác nhau. Cụ thể, dinh dưỡng cho bà bầu 3 tháng đầu sẽ khác dinh dưỡng cho bà bầu 3 tháng giữa và dinh dưỡng cho bà bầu 3 tháng cuối. Tuy nhiên, bà bầu cần ăn uống theo chế độ dinh khoa học để "mẹ khỏe, con phát triển tốt và thông minh".
Thói quen ăn uống khoa học Chuẩn bị thức ăn một cách an toàn: Rửa sạch trái cây, rau quả, loại bỏ các vệt đất còn sót lại có thể chứa toxoplasma, một ký sinh trùng có thể gây bệnh toxoplasmosis gây hại đến thai nhi của bạn. Vệ sinh sạch sẽ các bề mặt đồ dùng, và bàn tay sau khi chế biến thịt cá. Đảm bảo rằng thực phẩm tươi sống được lưu trữ riêng biệt với các thực phẩm khác tránh các loại ngộ độc từ thịt (như salmonella, campylobacter và E. coli). Sử dụng thớt riêng để chặt thái thịt sống. Nấu chín thức ăn, đặc biệt là gia cầm. Bạn cũng cần chắc chắn là một số loại thực phẩm như trứng, thịt gia cầm, bánh mì kẹp thịt, xúc xích, thịt cừu, thịt bò, thịt lợn cần nấu chín rất kỹ lưỡng. Các đồ ăn nhẹ lành mạnh cho bà bầu Nếu bạn cảm thấy đói giữa các bữa ăn, tránh ăn các loại ăn vặt có nhiều chất béo và đườngnhư kẹo, bánh quy, khoai tây chiên hoặc sô cô là. Thay vào đó mẹ bầu có thể chọn những món ăn nhẹ bổ dưỡng sau đây: Các loại xà lách với cà rốt, cần tây hoặc dưa chuột. Sữa chua ít béo. Súp kem với bánh mì hoặc rau. Mơ ngâm sẵn, sung, mận. Súp rau và đậu. Không thêm đường vào ngũ cốc ăn sáng hoặc cháo, sữa. Uống sữa hoặc nước trái cây không đường Trái cây tươi Bánh mì nướng phủ bơ đậu nướng hoặc khoai tây nướng |
Thông tin biên tập
Tác giả
Đơn vị chịu trách nhiệm nội dung: AloBacsi
Bài viết có hữu ích với bạn?
Có thể bạn quan tâm
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ
Để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình
Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình

