Hotline 24/7
08983-08983

Đâu là tiêu chuẩn bắt buộc của tế bào gốc trước khi điều trị cho bệnh nhân?

Giữa "ma trận" dịch vụ tế bào gốc thật - giả lẫn lộn, làm sao để bệnh nhân được an toàn tuyệt đối khi điều trị? Theo TS.BS Lê Thị Bích Phượng, một liều tế bào gốc đạt chuẩn bắt buộc phải có "hộ chiếu chất lượng" với quy trình kiểm soát nghiêm ngặt từ phòng lab vô trùng đến khả năng truy xuất nguồn gốc minh bạch.

1. Vì sao tế bào gốc cần một "tấm hộ chiếu" trước khi đến với người bệnh?

Thưa bác sĩ, tại sao bác sĩ lại dùng cụm từ “hộ chiếu chất lượng” để nói về tế bào gốc? Một liều tế bào gốc đạt chuẩn cần phải có những “dấu mộc” xác nhận nào về mặt y khoa trước khi đến tay bệnh nhân?

TS.BS Lê Thị Bích Phượng - Giám đốc phụ trách chuyên môn, Trung tâm Y khoa chuyên sâu VietHope trả lời: Tấm hộ chiếu, theo nghĩa đen là giấy thông hành để chúng ta đi từ quốc gia này sang quốc gia khác, đảm bảo về mặt pháp lý rằng một người đủ điều kiện di chuyển giữa các quốc gia. Tương tự, tế bào gốc cũng cần có một "tấm hộ chiếu", giống như một dấu chứng nhận về chất lượng, để được chuyển từ phòng lab này sang phòng lab khác hoặc từ phòng lab lên ứng dụng lâm sàng trên người bệnh.

Từ rất lâu, Hiệp hội Ghép tế bào gốc quốc tế (ISCT) đã ban hành một bộ tiêu chuẩn dành cho các sản phẩm tế bào gốc. Khi tôi bắt đầu tiếp cận lĩnh vực này vào năm 2009, bộ tiêu chuẩn đó gồm 9 tiêu chí. Đến nay, các tiêu chuẩn ngày càng được mở rộng.

Điều đó có nghĩa là các yêu cầu về chất lượng tế bào gốc đủ điều kiện ứng dụng trên người bệnh ngày càng được siết chặt. Trước đây là 9 tiêu chuẩn, còn hiện nay có thể lên đến 20 tiêu chuẩn, với nhiều yêu cầu được bổ sung.

Việc bổ sung thêm các tiêu chuẩn cho thấy trọng tâm là bảo đảm tính an toàn và tính hợp pháp. Tế bào gốc được xem như một liệu pháp điều trị, vì vậy phải đáp ứng những tiêu chuẩn chất lượng tối thiểu trước khi được sử dụng trên người bệnh. Trước hết, sản phẩm phải bảo đảm an toàn. Còn hiệu quả đến đâu thì cần tiếp tục đánh giá, nhưng ít nhất không được khiến tình trạng của người bệnh trở nên tệ hơn hoặc xấu đi.

TS.BS Lê Thị Bích Phượng - Giám đốc phụ trách chuyên môn, Trung tâm Y khoa chuyên sâu VietHope

2. Mỗi sản phẩm tế bào gốc cần minh bạch nguồn gốc và khả năng truy xuất

Nhiều nơi quảng cáo mỹ phẩm hay dịch truyền tế bào gốc nhưng thực chất không chứa tế bào sống. “Hộ chiếu chất lượng” tại VietHope làm thế nào để chứng minh bệnh nhân đang được truyền những tế bào thực sự có khả năng phân chia và biệt hóa?

TS.BS Lê Thị Bích Phượng trả lời: Trước khi đưa bất kỳ sản phẩm nào đến người bệnh, chúng tôi đều thực hiện truy xuất toàn bộ lô sản xuất. Quá trình này bắt đầu từ khi tiếp nhận mẫu ban đầu, như mô mỡ, tủy xương hoặc mô dây rốn, và được theo dõi xuyên suốt quá trình sản xuất.

Mọi thông tin đều được ghi nhận, bao gồm hóa chất, vật tư tiêu hao sử dụng cho lô sản xuất, quy trình đóng gói, thời điểm đông lạnh, vị trí lưu trữ trong kho... Từng công đoạn, dù nhỏ nhất, đều phải được truy xuất.

Khi sản phẩm được đưa đến người bệnh, mỗi sản phẩm đều có mã QR. Chỉ cần quét mã này, người bệnh có thể biết sản phẩm của mình đã được xử lý như thế nào, do kỹ thuật viên nào thực hiện, kỹ thuật viên đó có bao nhiêu năm kinh nghiệm làm việc trong phòng lab. Tất cả thông tin đều phải được công khai, minh bạch.

Hiện nay, trên thị trường có rất nhiều sản phẩm được giới thiệu là tế bào gốc. Tôi từng gặp một bệnh nhân mang đến một sản phẩm và nói: "Bác sĩ ơi, đây là tế bào gốc từ nước ngoài mang về, bác sĩ tiêm vào mặt cho tôi đi".

Tôi trả lời rằng tôi không thể tiêm vì không biết bên trong chứa những gì. Nếu xảy ra vấn đề thì trách nhiệm thuộc về bác sĩ hay thuộc về chính sản phẩm đó?

Sau đó, tôi đề nghị kiểm định sản phẩm này. Khi đưa vào hệ thống kiểm định của Bệnh viện Vạn Hạnh, kết quả cho thấy đó không phải là tế bào, không có dấu hiệu của tế bào. Khi phân tích các chỉ số về flow, protein và hoạt tính sinh học, các kết quả đều rất thấp.

Tôi đã nói với bệnh nhân: "Chị thấy không, tôi không tìm thấy bất kỳ tín hiệu tế bào nào trong sản phẩm này, nhưng người ta vẫn giới thiệu đó là tế bào gốc và chị đã mua với giá rất cao".

Qua câu chuyện này có thể thấy, việc sử dụng hàng xách tay hoặc tin vào những lời quảng cáo thiếu kiểm chứng có thể dẫn đến hậu quả đáng tiếc. Nếu bác sĩ tin vào sản phẩm đó và sử dụng mà không kiểm định lại thì rất dễ rơi vào tình trạng "tiền mất tật mang".

Vì vậy, theo tôi, những sản phẩm không minh bạch về quy trình sản xuất, không chứng minh được chất lượng và không có đơn vị đứng ra bảo đảm thì không thể xem là sản phẩm tế bào gốc đúng nghĩa.

3. Phòng lab đạt chuẩn là điều kiện tiên quyết để sản xuất tế bào gốc

Phòng Lab đạt chuẩn quốc tế đóng vai trò gì trong việc cấp “hộ chiếu” này? Sự khác biệt giữa một tế bào được nuôi cấy trong môi trường vô trùng tuyệt đối với một mẫu tế bào xử lý thủ công là gì, thưa bác sĩ?

TS.BS Lê Thị Bích Phượng trả lời: Một phòng lab đạt tiêu chuẩn là điều kiện đầu tiên và cũng là điều kiện tiên quyết để bảo đảm quá trình sản xuất tế bào gốc.

Tế bào gốc là một tế bào sống. Khi được đưa ra khỏi cơ thể, tế bào cần một môi trường vô trùng tuyệt đối và mọi thao tác phải hết sức tinh vi, nhẹ nhàng để tránh làm tế bào bị tổn thương hoặc chết.

Vì vậy, môi trường sản xuất phải bảo đảm vô trùng tuyệt đối. Ngay cả áp lực không khí, độ ẩm và nhiệt độ cũng phải phù hợp để tế bào có thể tồn tại. Không thể đơn giản thực hiện các thao tác này trong bất kỳ phòng nào.

Do đó, việc đầu tiên là phải xây dựng một phòng lab với hệ thống vô trùng nhiều lớp. Muốn tiếp cận khu vực thao tác với tế bào phải đi qua rất nhiều lớp kiểm soát. Bên cạnh đó, áp lực không khí, độ pH, nhiệt độ và độ ẩm trong phòng đều phải được duy trì ở điều kiện phù hợp và được theo dõi liên tục 24/24 để bảo đảm quá trình thao tác cũng như sự an toàn của tế bào.

4. Quy trình sản xuất tế bào gốc được kiểm soát chất lượng ở mọi công đoạn

Làm sao để đảm bảo tế bào lấy từ bệnh nhân A sau khi qua phòng Lab xử lý sẽ được truyền lại đúng cho bệnh nhân A mà không có sự nhầm lẫn? Quy trình truy xuất nguồn gốc tại VietHope được thực hiện ra sao?

TS.BS Lê Thị Bích Phượng trả lời: Tại hệ thống của Vạn Hạnh, chúng tôi xây dựng quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn GMP-WHO, tức tiêu chuẩn sản xuất thuốc với những yêu cầu rất nghiêm ngặt.

Mỗi mẫu của người hiến hoặc người bệnh khi được đưa vào hệ thống đều được gắn một mã barcode. Mã barcode này được sử dụng xuyên suốt toàn bộ quá trình sản xuất cho đến khi nhập kho. Ví dụ, bệnh nhân A có một mã barcode thì sản phẩm cuối cùng cũng mang chính mã barcode đó, giúp tránh nhầm lẫn trong quá trình sản xuất.

Bên cạnh đó, ở mỗi công đoạn sản xuất đều có một người thực hiện, một người kiểm, một người đối chứng và một người kiểm tra. Nhờ vậy, bất kỳ sai sót hoặc nhầm lẫn nào cũng có thể được phát hiện kịp thời.

Ngoài ra, chúng tôi còn thực hiện kiểm tra ngẫu nhiên toàn bộ hệ thống sản xuất. Mẫu được lấy ngẫu nhiên ở từng giai đoạn, kể cả khi sản phẩm đã hoàn thiện, nhằm phát hiện những lỗi hoặc các nguy cơ tiềm ẩn có thể phát sinh trong quá trình sản xuất.

>>> Đọc thêm phần 2: Bệnh nhân có quyền yêu cầu xem "hộ chiếu" tế bào gốc trước khi điều trị

Trân trọng cảm ơn TS.BS Lê Thị Bích Phượng đã đồng hành cùng AloBacsi trong số podcast này!

Để được thăm khám cùng TS.BS Lê Thị Bích Phượng, quý bạn đọc có thể đến Trung tâm Y khoa chuyên sâu VietHope:

Địa chỉ: 523 Tô Hiến Thành, phường Diên Hồng, TPHCM.

Hotline đặt lịch khám: 1800 2290 hoặc đặt lịch qua website TẠI ĐÂY

Chăm sóc khách hàng: 0977 332 523.

Thời gian làm việc:

- Thứ Hai đến Thứ Bảy: 7h - 16h

- Khám ngoài giờ: 16h - 17h

 

Thông tin biên tập

Tác giả

Minh Anh (ghi) - Ảnh: Minh Nguyên - AloBacsi.vn
Ngày đăng: 15:45, 03/08/2026Cập nhật: 15:49, 03/08/2026

Đơn vị chịu trách nhiệm nội dung: AloBacsi

Đối tác AloBacsi

Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ

Để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình

Đăng ký nhận bản tin sức khoẻ để chủ động bảo vệ bản thân và gia đình

hoàn toàn MIỄN PHÍ

Khám bệnh online

X