Chuyện chiếc điều hòa nóng - lạnh và câu hỏi: “Kiểm tra tuyến giáp chưa?”

Câu chuyện sẽ chỉ dừng lại ở mức tranh luận xem nên tăng hay giảm một độ C, cho đến khi một lời bông đùa nhưng đầy tính “bác sĩ” vang lên: “Nóng thế á? Đi kiểm tra tuyến giáp chưa?”

Hiện tượng tưởng chừng chỉ là sự khác biệt về cảm giác này thực chất lại mở ra một lăng kính y khoa vô cùng thú vị. Liệu lời khuyên đi kiểm tra tuyến giáp trong hoàn cảnh đó có thực sự hợp lý, hay chỉ là một câu nói phóng đại của dân văn phòng?

Khi cơ thể là những “bộ máy sưởi” khác nhau

Trước hết, chúng ta cần hiểu rằng cảm giác nóng lạnh của mỗi người chịu ảnh hưởng lớn từ tốc độ chuyển hóa cơ bản (Basal Metabolic Rate - BMR). Cơ thể chúng ta giống như một bộ máy liên tục đốt cháy năng lượng để duy trì các hoạt động sống và sinh ra nhiệt.

Đàn ông thường thấy nóng hơn phụ nữ: Nam giới có tỷ lệ cơ bắp cao hơn, mà cơ bắp lại là cơ quan đốt cháy calo và sinh nhiệt mạnh mẽ. Ngược lại, phụ nữ có tỷ lệ mỡ cao hơn (giúp giữ nhiệt tốt ở trung tâm cơ thể) nhưng các mạch máu ngoại vi ở tay, chân lại nhạy cảm và dễ co lại khi gặp lạnh để bảo vệ các cơ quan nội tạng. Đó là lý do chị em văn phòng rất dễ bị lạnh buốt bàn tay, bàn chân.

Cân nặng và lối sống: Những người thừa cân có lớp mỡ dưới da dày như một chiếc “áo phao” tự nhiên, giữ nhiệt rất tốt nên họ rất sợ nóng. Người thường xuyên tập thể thao cũng có tốc độ chuyển hóa cao hơn người ít vận động.

Tuy nhiên, nếu sự chênh lệch cảm giác này trở nên quá cực đoan - ví dụ, trong khi tất cả mọi người đang rét run mà bạn vẫn đổ mồ hôi đầm đìa - thì đó không còn là câu chuyện cơ bắp hay mỡ nữa. Đó là lúc hệ thống nội tiết lên tiếng.

Sự liên quan mật thiết của tuyến giáp và nhiệt độ cơ thể

Tuyến giáp - một tuyến nội tiết nhỏ hình con bướm nằm ở cổ - chính là “bộ nhiệt kế trung tâm” điều khiển toàn bộ tốc độ chuyển hóa của cơ thể. Nó tiết ra các hormone (chủ yếu là T3 và T4) để ra lệnh cho các tế bào tiêu thụ năng lượng nhanh hay chậm.

Khi một người liên tục kêu nóng trong phòng máy lạnh, lời khuyên “kiểm tra tuyến giáp” hoàn toàn có cơ sở khoa học và rất hợp lý dưới góc nhìn y khoa. Hiện tượng này liên quan trực tiếp đến hai hội chứng:

1. Cường giáp (Tuyến giáp hoạt động quá mức)

Khi tuyến giáp tiết ra quá nhiều hormone, bộ máy chuyển hóa sẽ bị đẩy vào trạng thái “chạy quá tốc độ”. Cơ thể đốt cháy năng lượng vô tội vạ, sinh ra một lượng nhiệt khổng lồ.

Biểu hiện: Người bệnh chịu nóng rất kém (sợ nóng), luôn cảm thấy rực lửa trong người, mồ hôi vã ra liên tục dù ngồi phòng lạnh. Đi kèm với đó là các dấu hiệu như tim đập nhanh, sụt cân dù ăn nhiều, hay bồn chồn, run tay.

2. Suy giáp (Tuyến giáp hoạt động kém)

Ngược lại với cường giáp, người bị suy giáp lại có bộ máy chuyển hóa chạy chậm như “rùa bò”. Cơ thể không sản sinh đủ nhiệt lượng cần thiết.

Biểu hiện: Đây chính là những người sợ lạnh cực đoan. Họ có thể bị lạnh buốt bàn tay, bàn chân, phải mặc áo khoác dày trong khi đồng nghiệp thấy mát mẻ. Người suy giáp cũng dễ bị mệt mỏi, tăng cân không rõ nguyên nhân và da khô.

Khi nào cần xét nghiệm kiểm tra tuyến giáp?

Lời hỏi thăm “Kiểm tra tuyến giáp chưa?” chốn văn phòng hóa ra không phải là một câu nói vô căn cứ.

Nếu bạn hoặc đồng nghiệp nhận thấy mình có sự nhạy cảm quá mức với nhiệt độ (quá sợ nóng hoặc quá sợ lạnh) kéo dài, đi kèm với các thay đổi về cân nặng, giấc ngủ hay tâm trạng, việc đến bệnh viện làm một xét nghiệm máu kiểm tra bộ hormone tuyến giáp (TSH, FT3, FT4) là hoàn toàn cần thiết và khoa học.

Còn nếu sức khỏe của bạn hoàn toàn bình thường? Hãy chấp nhận rằng mỗi chúng ta là một cá thể sinh học độc bản. Một chiếc áo khoác mỏng, một đôi tất cho người hay lạnh, hoặc một chiếc quạt nhỏ để bàn cho người hay nóng chính là những giải pháp “hòa bình” nhất để giữ gìn sự hòa thuận chốn công sở.