Cảnh báo hội chứng "Holiday Heart": Vì sao đau tim và đột quỵ thường gia tăng dịp lễ, Tết?

Các kỳ nghỉ lễ Tết là giai đoạn ghi nhận sự gia tăng các biến cố tim mạch nghiêm trọng như nhồi máu cơ tim, đột quỵ và suy tim cấp. Giới chuyên môn gọi đây là hiện tượng “holiday heart” - hội chứng tim mạch liên quan đến kỳ nghỉ, khi những thay đổi đột ngột về ăn uống, sinh hoạt và tâm lý tạo áp lực lớn lên hệ tim mạch. Hiểu rõ nguyên nhân và cách phòng ngừa giúp mỗi người đón Tết an toàn hơn.

Hiện tượng “Holiday Heart” và sự gia tăng các ca tử vong tim mạch

Các kỳ nghỉ lễ Tết không chỉ là thời gian nghỉ ngơi mà còn là giai đoạn ghi nhận sự gia tăng đáng kể của các biến cố tim mạch. Theo các phân tích từ chuyên gia thuộc Harvard Medical School, tại Mỹ, tỷ lệ tử vong do bệnh tim có xu hướng cao hơn vào cuối tháng 12 và đầu tháng 1 so với các thời điểm khác trong năm. Đáng chú ý, các nghiên cứu dịch tễ học đã chỉ ra rằng ngày 25/12 và ngày 1/1 thường là những ngày có số ca tử vong do tim mạch cao nhất năm.

Giới chuyên môn sử dụng thuật ngữ “holiday heart” để mô tả tình trạng này, khi những thay đổi đột ngột về sinh hoạt, ăn uống và tâm lý tạo ra áp lực lớn lên hệ tim mạch của con người. Hiện tượng này lần đầu tiên được ghi nhận khi các bác sĩ nhận thấy số ca rối loạn nhịp tim, đặc biệt là rung nhĩ, tăng vọt ngay sau các kỳ nghỉ lễ.

Những yếu tố cộng hưởng gây nguy hiểm cho trái tim

Theo các chuyên gia, có rất nhiều yếu tố cùng tác động đồng thời trong dịp Tết khiến hệ tim mạch dễ bị tổn thương. Đầu tiên phải kể đến thời tiết lạnh kết hợp với chế độ ăn uống không lành mạnh, nhiều muối và chất béo bão hòa. Tổ chức American Heart Association cảnh báo rằng việc thay đổi đột ngột nhịp sinh hoạt và ăn uống chỉ trong vài ngày có thể gây ra tình trạng tăng huyết áp tạm thời, rối loạn nhịp tim và làm mất ổn định các mảng xơ vữa ở những người đã có bệnh nền sẵn.

Bên cạnh đó, việc trì hoãn chăm sóc y tế cũng là một yếu tố nguy hiểm. Nhiều người có tâm lý ngại đi khám bệnh hoặc gọi cấp cứu trong những ngày đầu năm vì lo sợ làm gián đoạn không khí vui vẻ của gia đình, dẫn đến những hậu quả đáng tiếch.

Các chuyên gia khuyến nghị người trưởng thành nên giới hạn lượng rượu tiêu thụ

Rượu bia: Ngòi nổ của rối loạn nhịp tim

Trong các bữa tiệc lễ Tết, rượu bia thường được tiêu thụ với số lượng lớn. Tuy nhiên, theo phân tích từ Mayo Clinic, việc tiêu thụ rượu bia quá mức trong thời gian ngắn có thể gây mất cân bằng điện giải và kích thích tim đập nhanh, không đều. Đối với những người có tiền sử bệnh tim mạch hoặc tăng huyết áp, tình trạng này cực kỳ nguy hiểm vì nó có thể dẫn tới đột quỵ do hình thành cục máu đông.

Để giảm thiểu rủi ro, các chuyên gia khuyến nghị người trưởng thành cần giới hạn lượng rượu tiêu thụ. Khi uống, nên uống xen kẽ với nước lọc để giữ cho cơ thể không bị mất nước và tuyệt đối không uống rượu khi đang đói hoặc khi đang sử dụng các loại thuốc điều trị tim mạch.

Chế độ ăn nhiều muối - “Kẻ thù thầm lặng” trong bữa tiệc

Ngoài rượu bia, chế độ ăn giàu natri (muối) và thực phẩm chế biến sẵn đặc trưng của dịp lễ cũng là một yếu tố đáng lo ngại. American Heart Association nhấn mạnh rằng lượng muối cao có thể làm tăng huyết áp nhanh chóng, đặc biệt là ở nhóm đối tượng người lớn tuổi hoặc những người đã có tiền sử tăng huyết áp.

Việc kiểm soát khẩu phần ăn trở nên vô cùng quan trọng. Chuyên gia khuyến cáo người dân nên cố gắng duy trì chế độ ăn cân bằng, tăng cường rau xanh và thực phẩm tươi, đồng thời hạn chế tối đa các món ăn quá mặn hoặc chứa nhiều chất béo bão hòa. Đối với những người đang điều trị bệnh nền, việc tiếp tục dùng thuốc đều đặn và theo dõi huyết áp tại nhà thường xuyên là điều bắt buộc để tránh các biến chứng cấp tính.

Căng thẳng tâm lý và thiếu ngủ: Những yếu tố thường bị bỏ qua

Ít ai ngờ rằng áp lực tài chính, việc lo toan chuẩn bị cho lễ Tết hay những chuyến di chuyển đường dài cũng là tác nhân gây hại cho tim mạch. Các chuyên gia chỉ ra rằng căng thẳng làm gia tăng nhịp tim và huyết áp.

Bên cạnh đó, việc vui chơi quá đà dẫn đến thiếu ngủ liên tiếp trong vài ngày có thể làm rối loạn cơ chế điều hòa huyết áp của cơ thể. Theo Harvard Medical School, sự kết hợp giữa căng thẳng và thiếu ngủ sẽ làm gia tăng đáng kể nguy cơ xảy ra các biến cố tim mạch, nhất là ở những người đã có sẵn các yếu tố nguy cơ.

Đừng chủ quan trước các dấu hiệu cảnh báo: Nguyên tắc “FAST”

Một vấn đề nghiêm trọng thường xảy ra trong dịp lễ là tâm lý chủ quan. Nhiều người có xu hướng phớt lờ các triệu chứng bất thường vì "đang nghỉ lễ". Tuy nhiên, Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh (CDC) Mỹ nhấn mạnh rằng các dấu hiệu của đột quỵ cần được xử lý khẩn cấp.

Bạn cần đặc biệt ghi nhớ nguyên tắc “FAST” để nhận biết đột quỵ:

- F (Face): Méo miệng, mặt không cân đối.

- A (Arm): Yếu tay chân, khó cầm nắm.

- S (Speech): Nói khó, nói líu lưỡi hoặc không diễn đạt được.

- T (Time): Thời gian là vàng, cần gọi cấp cứu ngay lập tức.

Thời gian can thiệp càng sớm, cơ hội hồi phục càng cao. CDC cũng lưu ý rằng việc chậm trễ chỉ vài giờ do lo ngại làm gián đoạn sinh hoạt gia đình có thể tạo ra những hậu quả lâu dài không thể đảo ngược.

Bí quyết phòng ngừa để có một kỳ nghỉ an toàn

Các tổ chức y tế quốc tế và chuyên gia thống nhất rằng, giải pháp bảo vệ sức khỏe không phải là “kiêng khem tuyệt đối” một cách cực đoan, mà là duy trì sự điều độ trong mọi hoạt động.

Để tận hưởng một kỳ nghỉ lễ trọn vẹn và khỏe mạnh, hãy tuân thủ các nguyên tắc sau:

1. Kiểm soát khẩu phần ăn: Đặc biệt chú ý tiết chế các món ăn chứa nhiều muối và chất béo

2. Hạn chế rượu bia: Luôn uống đủ nước để cơ thể được thanh lọc

3. Đảm bảo giấc ngủ: Ngủ đủ giấc và duy trì các hoạt động vận động nhẹ nhàng để cơ thể được phục hồi

4. Tuân thủ điều trị: Nếu có bệnh nền, hãy dùng thuốc đúng chỉ định và theo dõi huyết áp thường xuyên

5. Lắng nghe cơ thể: Nhận biết sớm và xử lý ngay các dấu hiệu bất thường, không nên trì hoãn việc gọi cấp cứu vì bất cứ lý do gì.

Chăm sóc sức khỏe tim mạch đúng cách sẽ giúp bạn và những người thân yêu có một kỳ nghỉ lễ Tết an toàn và hạnh phúc