Uống nhầm liều thuốc, nữ bệnh nhân được chẩn đoán mắc hội chứng cường giáp

Tuần qua, Phòng khám Đa khoa Ngọc Minh may mắn phát hiện kịp thời một trường hợp sai sót thuốc do sự nhầm lẫn của bệnh nhân về cách dùng thuốc. Bệnh nhân là một phụ nữ tuổi trung niên, đến khám chuyên khoa tiêu hóa vì lý do đau bụng và buồn nôn nhiều.

Qua khai thác thông tin, 1 tháng trước bệnh nhân khám bướu giáp tại một bệnh viện chuyên khoa lớn ở TPHCM. Sau khám, bệnh nhân được kê toa 2 loại thuốc uống trong 1 tháng. Về nhà bệnh nhân dùng theo đơn, không bỏ thuốc ngày nào, càng dùng thuốc thấy trong người càng mệt, nóng nực, khó chịu, hồi hộp, đau thượng vị, buồn nôn. 

Nghi ngờ bệnh lý đường tiêu hóa, bệnh nhân tới bệnh viện quận gần nhà khám và được cho nội soi dạ dày. Bệnh nhân tái khám bệnh viện quận này lần thứ 2 mà thấy bệnh tình không thuyên giảm, thậm chí triệu chứng ngày càng tăng lên, đặc biệt là mệt và đau thượng vị kèm buồn nôn nhiều.

Sau đó, bệnh nhân đến Phòng khám Đa khoa Ngọc Minh với tình trạng tỉnh táo nhưng mệt nhiều, phải ngồi xe lăn. Qua hỏi bệnh và thăm khám, bác sĩ nhận thấy đây không phải là bệnh cảnh của bệnh lý tiêu hóa đơn thuần. Xem kỹ hồ sơ sức khỏe cũ và yêu cầu bệnh nhân diễn giải cách uống từng loại thuốc, bác sĩ phát hiện bệnh nhân đã uống nhầm liều thuốc tại bệnh viện lớn mà bà đi khám cách đây khoảng 1 tháng, với liều uống gấp 3 lần chỉ định của bác sĩ.

Thay vì dùng 1 viên Thyroxine 100 mcg/ngày, bệnh nhân đã dùng đến 3 viên mỗi ngày. Như vậy bà đã dùng liên tục 20 ngày thuốc với liều gấp 3 như toa thuốc cho. Đây là 1 thuốc chuyên sâu về hormone nội tiết tuyến giáp, việc dùng quá liều như vậy gây ra một loạt dấu hiệu và triệu chứng trên lâm sàng mà chuyên môn gọi là “Hội chứng Cường giáp”, ảnh hưởng và biểu hiện ở các cơ quan khác nhau, khiến bệnh nhân đi khám các chuyên khoa mà không ra bệnh. Kết quả xét nghiệm máu cho thấy số hormone tuyến giáp tăng gấp nhiều lần so với mức bình thường.

Các nguyên nhân dẫn đến sai sót thuốc

- Lựa chọn thuốc không đúng hoặc kê đơn không đúng liều lượng, số lần sử dụng, hoặc thời gian sử dụng.

- Lỗi trong việc đọc đơn thuốc của dược sĩ dẫn đến cấp phát sai thuốc hoặc liều lượng.

- Lỗi trong việc đọc nhãn trên hộp thuốc bởi người chăm sóc bệnh nhân dẫn đến sử dụng sai thuốc hoặc liều dùng của thuốc.

- Bác sĩ, người chăm sóc hoặc bệnh nhân sử dụng thuốc không đúng cách dùng.

- Dược sĩ hoặc bệnh nhân bảo quản thuốc không đúng hoặc dùng thuốc đã hết hạn sử dụng làm thay đổi tác dụng của thuốc.

- Sự nhầm lẫn của bệnh nhân dẫn đến sử dụng thuốc không đúng.

Làm cách nào để tránh nhầm lẫn thuốc?

Để tránh tình trạng này, cần có sự cẩn trọng từ 3 phía: Bác sĩ, dược sĩ và người bệnh.

- Đối với bác sĩ: Kê đơn thuốc thật rõ ràng tên thuốc, hàm lượng, liều dùng, dạng dùng (viên, gói, ống...), số lần dùng trong ngày (1 lần hay 2-3 lần) và cách dùng (uống trước ăn hay sau ăn). Bác sĩ nên biết tất cả các loại thuốc bệnh nhân đang dùng, bao gồm thuốc do người khác kê đơn và thuốc không cần kê toa.

- Đối với dược sĩ: phải đọc cẩn thận đơn thuốc. Nếu đơn thuốc không rõ ràng, cần yêu cầu hỏi lại bác sĩ.

- Đối với người bệnh: Cần phải xem kỹ đơn thuốc, khi chưa rõ cần hỏi lại bác sĩ hoặc dược sĩ về cách dùng thuốc, số lần dùng thuốc trong ngày và số ngày dùng trong đợt điều trị... Bệnh nhân nên được khuyến khích viết và cập nhật danh sách các loại thuốc đang dùng và mang theo mỗi lần khám sức khoẻ định kỳ hoặc cấp cứu. Trước khi dùng thuốc cần dành ra ít phút để đọc hướng dẫn sử dụng thuốc. Báo ngay cho bác sĩ khi có bất cứ dấu hiệu hay triệu chứng bất thường khi dùng thuốc.

TS Trần Bảo Nghi Trưởng đơn vị Tiêu Hoá - Gan Mật - Nội Soi, Phòng khám Đa khoa Ngọc Minh khuyến cáo, qua trường hợp trên chúng ta thấy bệnh nhân có thể sử dụng sai loại thuốc hoặc liều dùng của thuốc, điều này rất hay gặp trong thực tế hàng ngày, nên việc dùng thuốc tại nhà cho người lớn tuổi hay trẻ em phải hết sức cẩn thận. Những người kề cận, người sống chung nhà phải quan tâm, chú ý đến việc dùng thuốc của người thân mình.